Soyanın lezzeti yıllardır yadırgandı. 'Tatsız, tuzsuz, manasız' bulundu. Ancak '97'den beri tatlarıyla Türk mutfağına girmiş durumda. Öyle ki İstanbul'da bir soya zirvesi bile düzenlendi

Doğudan batıya soya
Soya 5 bin yıl önce Doğu Asya ovalarında keşfedildi. Batı dünyası ancak 20. yüzyılın ilk yarısında tanışabildi bu bitkiyle. Önceleri tavukçulukta hayvan yemi olarak kullanılan soya, İkinci Dünya Savaşı sırasında mutfaklara girdi. Çünkü o dönem protein ve likit yağa ihtiyaç duyulmuştu. Soyanın mutfak kültürüne girişi, her besinde olduğu gibi zorunluluktu ama sonradan 'lezzet' arayışlarına da karşılık verdi. Beslenme alışkanlıklarımızda kırmızı etten beyaz ete geçiş devri, vejetaryenliğin yaygınlaşması ve yağ oranı düşük diyetlerin yükselişe geçmesiyle birlikte, mutfaklarda soyaya ayrı ilgi gösterildi. Özellikle ABD, Latin Amerika ülkeleri ve Çin'de soyanın etinden, unundan, lifinden, fasulyesinden, margarininden ve yağından yararlanıldı.
Türkiye'de ise uzun süre 'tatsız, tuzsuz, manasız' bulundu soya. Zeytinyağı gibi bir lezzet varken soya yağının esamesi bile okunmadı. Üstelik üretim olarak soyayla tanışıklığımız 38 yıl öncesine dayansa bile. Ancak American Soybean Association (ASA) isimli bir örgüt, Türkiye'de sekiz yıl süren bir araştırma yaptı. Türk insanının soyayı benimseyip benimsemediği üzerine yapılan bu çalışmalar bir süre sonuçsuz kaldı. Ta ki '97'ye kadar. Türkiye'de son bir yılda soyanın kullanım alanlarının genişlediğini fark eden ASA, İstanbul'daki konferansı bu yüzden düzenledi. ASA Türkiye Bölge Müdürü Chris Andrew, ticari öneminin dışında Türk insanının soyaya artık pozitif baktığını söylüyor. Türkiye'de vejetaryenliğin yaygın olmadığını, soya yağının dışında soya lifinin yeni yeni kullanıldığını ifade eden Andrew, bitkinin 'diyet' özelliğine dikkat çekti. "Bitkiden üretilen her lezzet aynı zamanda kaliteli protein de içeriyor. Beraber kullanıldığı gıdaların besin değerini artırıyor, kolesterolü düşürüyor ve birçok kronik hastalıklara karşı bağışıklık sistemini güçlendiriyor" diyen Andrew, soya proteininin özellikle çocuklar için gerekli olduğunu ve inek sütüne alerjisi olanlar için de iyi bir alternatif oluşturduğunu vurguluyor. Andrew'e göre, soyayla yapılan lezzetli ve sağlıklı yemekleri bir kere tatmakta fayda var.

Menopoz sorunları için
Tıptaki yeni araştırmalar da soya proteinlerinin kanser, kolesterol, kalp ve böbrek hastalıkları, menopoz ve kemik zayıflığına karşı olumlu etkileri olduğunu ortaya koyuyor. Hatta 'British Medical Journal' dergisinde çıkan Kanadalı bilim adamlarının yaptığı bir menopoz araştırması, Doğu mutfağında harikalar yaratan soya bazlı beslenme alışkanlığının, Japon kadınların büyük bir kısmını hormon tedavisinden kurtardığını ispatlıyor.

Türk mutfağı için bulunmaz bir nimet
Soya yağı tüm dünyada her türlü sos, salata, hamur işi, kızartma ve yemeklerde kullanılabiliyor. Gıda uzmanları, soya yağının yiyeceklerin doğal tadını bozmadığını iddia ediyor. Türk mutfağının tüm yemeklerine uygulanabileceği de belirtiliyor. İşte soya yağı kullanılarak hazırlayabileceğiniz ilginç bir tarif:
TATLI PİZZA
Malzemeler:
Hamur için
250 gr. un
1/4 çay kaşığı tuz
20 gr. maya
100 ml. süt
40 gr. şeker
1 yumurta sarısı
limon kabuğu
100 ml. soya yağı

Harç için:
200 gr. meyve
(ahududu, elma, armut)
2 yumurta
125 ml. krem şanti
2 yemek kaşığı şeker
1 tutam tarçın
pudra şekeri

Hazırlanışı:
Mayayı süt ve biraz şekerle karıştırın. Kabardıktan sonra yumurta sarısını, limon kabuğunu ve soya yağını ilave ederek yoğurun. Tepsiye yayılan hamurun üzerine meyveleri dizin. Yumurta, krem şanti, şeker ve tarçını karıştırarak meyvelerin üzerine dökün. 35 - 40 dakikada pişen pizzanın üzerine pudra şekeri serperek servis yapabilirsiniz.