Beyoğlu'nun nüfusu son sayıma göre 250 bine yakındır ama geleni geçeniyle bu rakam milyonları aşar. Her gün önünden geçtiğimiz, o güzelim bakımsız binaların üst katları atölyeler ve depolarla doludur - FOTOĞRAF: AHMET ŞIK

İyi ki trafiğe kapalı
Yaya yolu İstiklal Caddesi'nde seyreden taksiler, motorlu kuryeler ve konsolosluk araçlarının arasına genelde geceleri, 'cıstak cıstak' öten özel arabalar da katılır. Sağa ya da sola park etmiş bir araç, 'çın çın' öten tramvay geçtiğinde, rayların çevresine dikilen salkım saçak ağaçlarla birlikte yolu tamamen tıkar. Her geçişinde mutlaka tramvaydan sarkan çocuklar vardır. Ya kâğıt satan 'selpakçı' çocuklar, ya tinerci çocuklar, ya kolunun altında bir defterle birlikte tartı aleti ya da kartpostal taşıyan çocuklar, ya haftalıklarını ceplerine yerleştirdikten sonra Beyoğlu gezmesine çıkan çırak çocuklar, ya defterini kitabını kravatına bağlamış okul kaçkını çocuklar, ya bir dükkândan diğerine bir şey götüren tezgâhtar çocuklar, ama mutlaka çocuklardır bunlar.
Onların lunaparkı, Tatilya ya da Disneyland'ı bu tramvaydır.
Bazen koca koca adamlar da sarkar tramvaydan. Bu adamlar ise, ya bir yere yetişmenin telaşıyla son anda tramvaya kapağı atanlar ya da sarhoşlardır. Gündüzleri ilki, geceleri ikincisi daha fazla göze çarpar.

Sinema cenneti
Beyoğlu, İstanbul'un kalbi, nabzının en sık attığı yerse, Orhan Veli'nin Rumelihisarı'nda oturup tutturduğu türküdeki gibi, "İstanbul'un orta yeri sinema..."dır ve bu sinemaların en yoğun olarak bulunduğu yer İstiklal Caddesi'dir. Son Amerikan ve Avrupa filmleri, tarihi Emek ve Alkazar sinemalarında, Fitaş'ta, Atlas'ta, Sinepop'ta, Beyoğlu'nda gösterimdedir. Her kılıkta, yaşta ve cinste insanlar, gişelerin önünde sıradadır. Çarşambaları halk günüdür ve her günkü ilk seanslarda olduğu gibi biletler indirimlidir. Sinema keyfi cuma ve cumartesi günleri 23:30 - 24:00 suarelerinde de sürdürülebilir. Hele bir de İstanbul Sinema Günleri'ne denk gelinirse, 10 - 15 günde, 72 milletten onlarca film izlenebilir. Yıllık izinlerini, tatillerini sinema günlerine ayıranlar vardır Beyoğlu'nda.
Adını tarihi Elhamra Pasajı'ndan alan sinema ise, Emek Pasajı'ndaki Rüya Sineması ile birlikte yabancı seks filmleri gösterir. Matineler devamlıdır ve iki film birden izlenebilir. Diğer sinemalarda 12:00 civarında başlayan matineler, Elhamra'da 08:00'de başlar. Dileyen tek biletle sinemanın kapandığı 21:00'e kadar salonda kalabilir. Yerli seks filmleri ise Dilbazlar Sineması'nda gösterimdedir. Dilber Ay'ın başrolünü oynadığı 'Günah Günleri' ile Hadi Çaman ve Karaca Kaan'ın başrolleri paylaştıkları 'Aşkı Öğret Bana' filmleri gösterimdedir bugünlerde.
Bu sinemaların müşterileri, diğerlerininkilere oranla daha alt gelir grubundandır. Kılıklarından anlaşılır genelde. Ama aralarında diğer sinemaların müşterilerine de rastlanır. Filmlerin gazete ve dergilerde tanıtımı yapılmadığı için, bu sinemaların müşterileri ya afişlerden ya da içeriden çıkanların yüzlerine bakarak, anlamaya çalışır gösterilenin aradığı olup olmadığını. Arada yüzünü kızartıp, çıkanlara "Abi film iyi miydi" diye soranlar da vardır. En cesuru da, "Abi parça var mı" diye sorabilendir. Buluğ çağındaki utangaç genç erkekler ya da okul kaçkınları, birbirlerini dürterler "Sen sor" diye.
Salonda film gösterilirken ya da aralarda, birlikte gelmiş olanların dışında kimse kimsenin yüzüne bakmaz. Filmdeki konuşmalar, müzik ve inlemeler, bir de ileri geri sallanmaktan gacır gucur öten koltukların sesi dışında çıt çıkmaz koca salonlarda.

Her banka var
Beyoğlu'nun nüfusu son sayıma göre 250 bine yakındır ama geleni geçeniyle bu rakam milyonları aşar. İstiklal Caddesi gündüzleri genelde burada çalışanlarındır. Her gün önünden geçtiğimiz halde fark etmediğimiz o güzelim bakımsız binaların üst katları atölyeler ve depolarla doludur. O atölyelerde fason tekstil imalatı, ayakkabı tamiri yapılır. Depolar, caddenin iki yanına sıralanmış mağazalarındır. En ünlü markalardan sokaktaki işportacısına kadar, neredeyse bütün İstiklal Caddesi esnafının malları, Osmanlı burjuvazisinin dönemin en ünlü mimarlarına yaptırdığı bu göznuru binalardadır. Bu binaların üst katlarına bir de kaçak inşa edilmiş katlar çıkılmıştır.
Cadde boyunca en çok görülen dükkânlar arasında banka şubeleri vardır. Bu caddede şubesi olmayan banka yoktur neredeyse. Yine de mesai saatlerinin tamamında tıklım tıklımdır hepsi. Kitapçı dükkanlarının sayısı ise, döviz bürolarını henüz sollamak üzeredir. Pek çoğu kaset ve CD de satar ve gece yarısına kadar açıktır. Türkçe yayımlanan hemen her kitap, dergi, kaset ve CD'nin ilk durağı bu kitapçılardır. Yabancı dildeki son kaset ve CD'ler de hemen uğrar bu dükkânlara. Bazı yayınevleri de kendi dükkânlarını açmıştır ara sokaklarında İstiklal Caddesi'nin. Kendi kitaplarını en ucuz fiyata satma amacındadırlar. Kitapçıların arasında İngilizce ağırlıklı olmak üzere, yabancı dillerde yayımlanan son kitapları satanlar da vardır ve aradığınız kitabı bulamazsanız, en kısa zamanda getirmeyi vaat edeceklerdir. Vaatleri sözdür, tutamayacakları sözü verdikleri de pek görülmemiştir.

'İlk'lerin kapısı
Bütün 'ilk'ler Beyoğlu'ndan girer Osmanlı ve Türkiye'ye. İlk tiyatro, ilk sinema, ilk opera, ilk fotoğraf Pera'dan girer Osmanlı'ya. 1856'da Cadde-i Kebir, ilk ışıklandırılan cadde olur. İlk çağdaş belediyecilik uygulaması 1857'de Pera ve Galata'da başlar. İlk atlı tramvay 1869'da Pera'dan hareket eder. Dünyanın en eski ikinci metrosu olan Tünel 1873'te işletmeye açılır. 1856'da ilk yasal genelevler Beyoğlu'nda açılır. İlk kuru temizlemeci, ilk cenaze levazımatçısı, ilk kahve ve pastaneler hep Beyoğlu'ndadır.
1870'ten sonra sahne iyice görkemlidir Beyoğlu'nda. Palazlanan yabancı ve azınlıkların İstanbul'a ve dolayısıyla gümrük kapısı Pera'ya taşıdıkları sahne. Beyoğlu tarihinin iddialı isimlerinden Çelik Gülersoy'un ifadesiyle, Avrupa'da bir oyun sahneleyen dönemin en ünlü sanatçıları, yeni işlemeye başlayan yataklı vagonlara atladıkları gibi, aynı temsil ve konserleri Pera'da verirler. Pera'da aynı gece, aynı oyunun, ayrı birbirinden ünlü gruplarca Fransızca, İtalyanca ve Rumca sahnelendiği olmuştur.