20 Ağustos 1998

DNA yapıları değiştirilen gıdaların üretimi hız kazandı. ABD'de başlayan ve Avrupa'ya yayılan yiyecekler çevrecileri ayaklandırdı. İşte geleceğin gıdaları

Türkiye'de üzüm ve kiraz
Türkiye'de ise yiyecek genetiği fazla 'dokunulmamış' bir konu. Çalışmalar ise laboratuvar aşamasında. Çukurova Üniversitesi Gen Teknolojisi Laboratuvarı, Türkiye'de gen transferiyle ilgili çalışmaların yapıldığı ender merkezlerden biri. Burada Anadolu'ya özgü ürünlerin üstün örneklerine daha dayanıklı türlerin genleri transfer edilmeye çalışılıyor. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Bölüm Başkanı Hasan Fenercioğlu, "Üstün nitelikli ürünlerden gen transferi yapıyoruz. En çok da üzüm ve kiraz üzerinde çalışıyoruz" diyor.
Uluslararası Tüketici Birliği'nin (CI) yaptığı bir
araştırmaya göre, kent yaşamının olmazsa olmaz parçası hazır gıdaların yüzde 60'ında soya fasulyesi kullanılıyor. Üretiminin yüzde 40'ını ithal eden ABD, dünyanın en büyük soya üreticilerinden ve bu yıl ABD'de 25 milyon hektar alanda genetik transferle elde edilen soya üretimi yapıldığı bildiriliyor. Margarinden çikolataya, hatta bebek mamasına kadar tüm işlenmiş ürünlerde kullanılan soya tüm Avrupa'ya yayılıyor.

Etiketlendirme şart
Çevreciler, "Tüketicinin neye para ödediğini bilmeye hakkı vardır" diyor ve genetik değişikliğe uğramış (GM) yiyeceği satın alıp almama
tercihini belirleyemesi gerektiğini savunuyor.
Mayısta Ottawa'da gerçekleştirilen Uluslarası Tüketici Birliği Delegasyonu'nda çok sayıda kişi, fakslarla, beslenme haklarına sahip çıkma arzusuyla, etiketlendirmenin yasallaştırılmasını istediklerini dile getirdi. Avrupa Tüketiciler Birliği'nin Yönetim Kurulu Başkanı Jim Murray, "Gıda genetiği çok yeni bir alan ve tüm yaşamımızı değiştirme potansiyeline sahip. Bu nedenle çok dikkatli olmak gerekir, ürünleri etiketlendirmek sakıncalı olabilir, merak uyandırabilir veya satın almaya teşvik edebilir" diyor.
Öte yandan Fransa'daki Federal Tüketici Birliği, GM'li gıdaların bir tercih sorunu olduğu ve tüketiciye seçim hakkı tanınması gerektiği görüşünde.
GM'li gıdaları etiketlendirme girişiminde başarı sağlanırsa Türkiye de çok sayıda gıda maddesini ithal eden bir ülke olarak etkilenecek. Ancak Türkiye'deki uzmanlar, tüketim bilinçsizliğine dikkat çekerek, etiketlendirmenin ne ölçüde dikkate alınacağına dikkat çekiyor.

Günahıyla sevabıyla genetik yiyecekler
Yararları

• Genetik olarak üstün bitkiler sayesinde verimlilik ve kalite artacak.
  
• Hastalık ve tarım zararlarına dayanıklı genler sayesinde tarlalarda kimyasal tarım ilaçlarının kullanılmasına gerek kalmayacak.
  
• Yiyeceklerin raf ömrü uzayacak.
  
• Yararlı gen ve enzimlerle donatılmış tarım ürünleri, birçok
  insanı 'doğal' yollardan kanser, Hepatit B, yüksek kolesterol gibi hastalıklara karşı koruyabilecek.
  Zararları
  
• Karma genlerden oluşan
  yiyecekler alerjik reaksiyonların yaygınlaşmasına yol açacak.
  
• Antibiyotiklerin etkisi azalabilecek.
  
• Bazı parazitlerin, böceklerin ve bitkilerin aniden yok olması bunlarla beslenen türleri tehlikeye sokacak.