Evinizde bulunan aileden kalma kıymetli antika eşya blokaja tabi değil
26-Eşten, dosttan borç toplayıp blokaj yapabilir miyim?
4369 sayılı yasaya göre, blokaj yapılacak menkul değerlere yasanın yürürlük tarihi olan 29 Temmuz 1998 tarihinde sahip olunması gerekiyor. Borç para bularak blokaj yapmanız doğru değil. İleride başınız vergi idaresiyle derde girer.
27- Elimizdeki altınlarımızı nasıl bloke edeceğiz?
Altınlar blokaja tabi değil. Yasada blokaja tabi olan menkul kıymetler tarif edilmiş. Bunlar nakit para, döviz, mevduat sertifikası ve benzeri menkul kıymetlerdir.
28- Evimizde, aileden kalma çok değerli antika eşyalarımız var. İleride, değerlendirdiğimizde büyük paralar edeceğini tahmin ediyoruz. Gelecekte sıkıntıya girmemek için 30 Eylül'de nasıl bir işlem yapmamız gerekmektedir?
Evinizde bulunan aileden kalma kıymetli antika eşya blokaja tabi değil. İleride sattığınızda elde ettiğiniz geliri, Vergi Usul Kanunu'nun 2'nci kitap, 3'üncü kısımda sayılan belgelerle (fatura, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu, gider pusulası vb.) kanıtlayabilirsiniz. Ayrıca, o tarihe kadar Maliye Bakanlığı bu konuda usul ve esasları belirleyeceğinden bu konudaki uygulama da netleşmiş olacaktır.
29- Blokaja Ekonomik Denge Vergisi geleceğini söylüyorlar. Doğru mu? Yüzde kaç vergi var?
Rahat olun, blokajda Ekonomik Denge Vergisi olmadığı gibi başka bir ad altında da herhangi bir vergi de yok. Bloke edilen menkul kıymetler vergilendirilmeyecek.
30- Otomobilimin borcunu bitirmeme rağmen henüz devrini alamadım, satın aldığım galericiyi bulamıyorum. 30 Eylül 1998 tarihinden sonra devrini alırsam bana vergi doğacak mı?
Aldığınız otomobilin borcunu 30 Eylül'den önce ödediğinizi Vergi Usul Kanunu ikinci kitap, üçüncü kısımda yer alan belgelerle (fatura, müstahsil makbuzu, gider pusulası, serbest meslek makbuzu vb.) kanıtlarsanız, otonuzun devrini 30 Eylül'den sonra da alsanız bile, 'Nereden buldun' sorusu üzerine vergilendirme yapılmayacaktır.
31- Köyde dededen kalma bin dönüm arazim var. Henüz tapu intikalini yaptıramadım. 30 Eylül'de yapacağımız bir işlem var mı?
Dedenizden kalma bin dönüm arazinizin sicil kayıtları devlet tarafından tutulmaktadır. Dedenizden veraset yoluyla kaldığı da mahkeme ilamı ile sabit olduğundan rahat olun. 30 Eylül'de yapacağınız bir işlem yoktur.
32- Herkes 30 Eylül'den bahsediyor. 30 Eylül'de mali af mı var?
30 Eylül, kayıtdışında bulunan blokaja tabi olan, nakit para, döviz, mevduat sertifikası vb. menkul kıymetler için af sayılır. Çünkü kayıt dışında
olup, 30 Eylül'de bloke edilecek menkul kıymetler için geriye dönük vergi incelemesi yapılmayacağı yasada hüküm altına alınmıştır.
33- 'Ak Çarşamba' tabiri çok kullanılmaya başlandı. Ak Çarşamba nedir?
Mali Milat olan, 30 Eylül 1998 tarihi Çarşamba gününe denk gelmektedir. 30 Eylül'e denk gelen bu çarşamba gününe, yılın bürokratı seçilen Gelirler Genel Müdürü Sn. Doç. Dr. Nevzat Saygılıoğlu'nun, verdiği addır. 30 Eylül 1998 Çarşamba günü kayıt dışındaki blokaja tabi menkul kıymetler aklanmış olacağından Sn. Genel Müdür bugünü "Ak Çarşamba" ilan etmiştir.
34- 30 Eylül'de bankalarda büyük sıkıntı yaşanacağa benziyor. İş yükünden dolayı banka bu sıkışıklıkta talebimizi karşılamazsa ne yapacağız?
4369 sayılı yasada bankalara blokaj taleplerini karşılama zorunluluğu getirilmiştir. Bankalar zorluk çıkartmazlar. Ancak, izdihamı da düşünerek birkaç gün önce blokaj yapabilirsiniz. Ancak paranızı 30 Eylül'den sonra çekmeniz gerekmektedir.
35- Bankadan bir günlüğüne borç alarak 30 Eylül günü blokaj yapabilir miyiz?
Bankadan borç alarak blokaj yapamazsınız. Çünkü bloke edeceğiniz menkul kıymetlere 4369 sayılı yasanın yayımlandığı 29 Temmuz 1998 tarihinde sahip olmanız gerekmektedir.
36- Maliye Bakanlığı blokaj konusunda tebliğ yayımladı mı?
Blokaj tebliği henüz çıkmadı.
30 Eylül'den önce Maliye Bakanlığı yetkisini kullanarak blokaj tebliğini yayımlayacaktır.
37- Kanunda blokaj için yeterli açıklama yok. Bu konudaki usul ve esaslar nelerdir?
4369 sayılı kanunun 43. maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 47. madde ile blokaj konusunda Maliye Bakanlığı'na usul ve esasları belirleme konusunda yetki verilmiştir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini bugüne kadar kullanmamasına rağmen, yakında bu konudaki yetkisini kullanarak, uygulamanın esaslarını açıklaması beklenmektedir.
38- Blokaj uygulamasında geriye doğru vergi incelemesi olacak mı?
Bloke edilen menkul kıymetler için Gelir Vergisi Kanunu'nun 82. maddesinin 2 numaralı fıkrasına ve Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin 7 numaralı bendine göre vergi incelemesi yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
39- Bloke edilen para, döviz, vb. kıymetler, vergi incelemesi dışında bir uygulamada delil olarak kullanılabilir mi?
Bloke edilen menkul kıymetler Gelir Vergisi Kanunu'nun 82/2. ve Vergi Usul Kanunu'nun 30/7. maddesince vergi incelemesine tabi olmayacaklar ve bu kapsamda delil olarak kullanılmayacaklardır.
40- Tapusunu almadığım, ancak noter senediyle aldığım arazi için 30 Eylül'de ne yapmam gerekiyor?
Hiçbir şey yapmanıza gerek yok, çünkü arazinize 30 Eylül'den önce sahip olduğunuz noter satış senediyle sabit olup, kanuna göre noter senedi kanaat getirici vesika sayılmaktadır. Endişe etmenizi gerektirir bir durum söz konusu değil.
41- Kayıt dışı 100 adet buzdolabım var. 30 Eylül'de ne yapmamı öne-
rirsiniz. Menkul mal blokaja tabi olacak mı?
Menkul mal, blokaja tabi değil. Kayıtdışında bulunan mal için 4369 sayılı kanunun 54. maddesiyle, Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 48. madde hükmünce stokta olup belgesi olmayan malları kayda almak için imkân getirilmiştir. Geçici 48. maddeye göre 31 Ekim 1998 tarihine kadar rayiç değerler üzerinden bir envanter listesi çıkartarak, yüzde 10 Katma Değer Vergisi ödemeniz koşuluyla vergi dairesine bildirimde bulunup, defter kayıtlarınıza alabileceksiniz.
42- Bankerde dövizim var. Blokaja tabi olup olmadığı konusunda net bir cevap alamadım. 30 Eylül'de ne yapmam gerekiyor?
Bankerde bulunan döviziniz için ayrıca blokaj yapmanıza gerek yok. Döviziniz, banker kayıtlarında zaten belgeli durumda. Kanuna göre banker kayıtları kanaat getirici vesika sayılmaktadır.
43- Vadesi 10 Ekim 1998'de dolacak olan mevduat hesabımdaki parama, 30 Eylül'de ne yapmam gerekiyor?
Hiçbir şey yapmanıza gerek yok. Yasa kayıt dışındaki menkul kıymetleri kayıt altına almak istiyor. Sizin paranız mevduat hesabı olarak zaten banka kayıtlarında, 30 Eylül'de yapacağınız hiçbir işlem yok.
44- Askerlik arkadaşıma 100 bin dolar borç para verdim. Arkadaşım kartvizitinin arkasına, bana 100 bin dolar borcu olduğunu yazarak imzalayıp verdi. Belge olarak elimde bu kart var. 30 Eylül'de hangi işleme tabi olacağım?
Alacaklar blokaja tabi değil. Ancak, ileride 'Nereden buldun?' sorusu üzerine, 30 Eylül'den önce sahip olduğunuz bu alacağınızı kaynak olarak gösterebilmeniz için, alacağınızı kanaat getirici bir belgeye bağlamanız gerekmektedir. Mahkemeye tespit davası açarak arkadaşınızdan
olan alacağınızı bir günde mahkeme ilamına bağlayabilirsiniz. Mahkeme kararları kanaat getirici vesikadır.
45- Blokaj uygulamasında nakit para ve dövizin tek bir banka şubesine mi yatırılması gerekiyor? Birden fazla banka şubesine blokaj yapabilir miyiz?
Para ve dövizin tek banka şubesine bloke edilme zorunluluğu yok. Kanundaki tanımlara uygun olan, istediğiniz sayıda bankaya blokaj yapabilirsiniz. Yasa bu konuda bir sınırlama getirmemiş.
46- Dövizlerimizi yurtdışında şubesi bulunan bir Türk bankasına bloke edebilir miyiz?
Dövizinizi, Türk bankası da olsa yurtdışında bulunan bankalara bloke edemezsiniz. Çünkü Gelir Vergisi Kanunu'nun blokajla ilgili geçici 4. maddesine göre, nakit para, döviz ve benzeri kıymetlerin, Türkiye'de kurulu mevduat kabulüne yetkili bankaların Türkiye'deki şubelerine yatırılması gerekiyor.
47- Almanya'da veya diğer yabancı ülkelerde çalışan Türk işçileri çalıştıkları ülkelerin bankalarında bulunan paralarını (dövizlerini) 30 Eylül'e kadar Türkiye'ye getirerek blokaj yapacaklar mı?
Almanya ve diğer yabancı ülkelerde çalışan veya buralarda iş yapan vatandaşlarımızın bu ülkelerin bankalarında bulunan paralarını 30 Eylül 1998 tarihinde Türkiye'ye getirmelerine gerek yok. Mali Milat uygulamasında yurtdışındaki bankaların kayıtları da kanaat getirici vesika sayılmaktadır.
48- Çocuklarımın sünnet düğününde gelen takıları, 30 Eylül 1998 tarihinden sonra satıp, yatırım yaptığımda vergiye tabi olacak mı?
Çocuklarınızın altın ve diğer hediyelerini ne zaman satarsanız satın, vergiye tabi olmayacaktır. Yalnız sattığınız kuyumcudan satış belgesi almayı unutmayın 'Nereden buldun?' sorusuyla karşılaştığınızda gerekebilir.
49- 30 Eylül'de yapılacak blokajdan herhangi bir harç alınacak mı?
Rahat olun, 30 Eylül'de, bloke edilen değerler üzerinden, 4369 sayılı yasayla Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 47. maddeye göre blokaj harca tabi değildir.
50- 30 Eylül'de bloke edeceğim nakit para ve dövizimi aynı gün bankadan çekebilir miyim?
Gelir Vergisi Kanunu'nun blokajı düzenleyen geçici 47. maddesine göre bloke edilen değerler asgari 1 gün süre ile bankada bulunması gerekiyor. Yani 30 Eylül'de bankaya bloke ettiğiniz nakit para ve dövizi ancak; 1 Ekim 1998 tarihinde çekebilirsiniz.
YARIN: Senetli, çekli ve belgesiz alacaklarda blokaj uygulaması