Blokaja bir hafta kala panik başladıVatandaşların büyük bir bölümünün zihni, 30 Eylül blokaj tarihine bir hafta kalmasına rağmen hâlâ karışık. Radikal, okurlarının konuyla ilgili sorularını son güne kadar cevaplandıracak. Ayrıca Mali Milat Danışmanlık Hattı'ndan telefonla bilgi alınabilecekEkrem SARISU
Tatil döneminin bitmiş ve okulların açılmış olması işlerinin başına dönmüş olan vatandaşlarımızı 'Mali Milat'ın telaşı sarmaya başladı. Mali Milat olarak ilan edilen 30 Eylül'de yapılması gereken blokaj konusunda vatandaşlarımız bir araştırma ve bilgilenme çabası içine girmiş durumdalar. Kamuoyunun yeterince aydınlatılamamış olması biraz da Mali Milat uygulama öncesi tanıtım ve bilgilendirme çalışmalarının tatil dönemine rastlamasından kaynaklanmaktadır. Çünkü gerek Maliye Bakanlığı yetkililerinin, gerekse konunun uzmanı olan diğer kişi ve kurumların bu yolda yapmış olduğu çalışmalar tatilde olan insanlarımız tarafından yeterince izlenmemiş veya önemi yeterince kavranmamıştır. Bugün itibariyle 30 Eylül'e 7 gün kalmış olmasından dolayı vatandaşlarda bir 30 Eylül paniği başlamış bulunmaktadır. Radikal gazetesi olarak Mali Milat konusunda en kapsamlı çalışmayı diğer basın kuruluşlarından önce yayımlamamıza rağmen vatandaşlarımızda oluşan bu panikten dolayı, Maliye Bakanlığı'nca bu konuda 15 Eylül 1998 tarihli Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan 1 seri no'lu tebliğ hükümleri de göz önüne alınarak 30 Eylül 1998 tarihine kadar sürecek olan Mali Milat uygulamasının tüm yönlerini okurlarımızın bilgisine sunacak bir çalışma başlatmış bulunuyoruz.
Vergi kanunlarında son yılların en kapsamlı değişikliğini yapan ve 29 Temmuz 1998 tarihinde Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanarak yürürlüğe giren 4369 Yasa ile Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan değişiklikle gelirin tanımı değiştirilmiş bulunmaktadır. Bundan böyle vergilendirilecek gelir, kişilerin harcamalarının ve tasarruflarından hareketle kavranacaktır. Kişilere harcama ve servetlerindeki artışın kaynağını tespit için "nereden buldun?" sorusu yöneltilecektir. Harcama ve tasarrufların kaynağı olarak vergisi ödenmiş kazanç veya vergiye tabi olmayan gelir (vergi kanunlarında vergiden istisna edildiği açıkça belirtilen kazanç ve irat) veya 30 Eylül'den önce sahip olunan kıymetlerden karşılandığı izah ve kanaat getirici vesikalarla ispat edilemezse, harcama ve tasarrufların tutarı, kazanılmış ve vergisi ödenmemiş "bir evvelki yıl geliri" olarak vergiye tabi tutulacaktır.
Neden Mali Milat?
Yeni getirilen bu uygulamanın sağlıklı ve başarıyla uygulanabilmesi için öncelikle belirli bir tarih itibariyle kişilerin sahip oldukları servet unsurlarının belirli bir tarih itibariyle tespit edilmesi ve bundan sonraki izlenecek olan servet unsurlarına baz alınması gerekmektedir. Bunun içinden de geçmişe sünger çekmek ve geçmişle belirli bağların koparılması gerekiyor. Kanun koyucu da bunu sağlamak için, Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 47. madde ile kişilere, kanunun yayımı tarihi olan 29 Temmuz 1998 tarihi itibariyle sahip olunan ve kayıt dışında bulunan nakit para, döviz, mevduat sertifikası ve benzeri menkul kıymetlerini 30 Eylül 1998 tarihi itibariyle bir gün süreyle Türkiye'de kurulu bulunan ve mevduat kabulüne yetkili bankaların, Türkiye'deki şubelerine bulundurulması (bloke) halinde bu kıymetler için geriye yönelik hesap sorulmayacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır. Bu kayıt dışında bulunan belirli kıymetleri ekonomiye kazandırmak ve kayıt altına almak için getirilmiş dolaylı bir mali af anlamına da gelmektedir.
Blokajın faydası
Mali Milat olarak ilan edilen 30 Eylül'de yapılacak blokaj için alınacak olan belge ileride kişileri adlarına vergi tarh edilmesinden kurtaracaktır. Kişilerin harcama ve tasarruflarının toplamı beyan etmiş olduğu vergiye tabi kazancı ile karşılaştırılarak; "Sen 50 milyar lira gelir beyan etmişsin.
150 milyar liraya da bir gayrimenkul almışsın. Aradaki 100 milyar lirayı nereden buldun?" şeklinde sorgulamaya tabi tutulabilecek. Kişi eğer bu 100 milyar lirayı, 30 Eylül günü bankaya bloke ettiği kıymetlerden karşıladığını kanıtlayabilirse herhangi bir vergilendirme işlemi yapılmayacak. Aynı şekilde kendisine
o dönemde miras kalmışsa ya da totodan lotodan ve milli piyangodan para çıkmışsa veya altınını ve mücevheratını bozdurarak bu parayı sağlamışsa, belgelendirmesi koşuluyla bu durum servetteki artışın kaynağı olarak kabul edilecektir. Aksi halde 100 milyar lira , tespitin yapıldığı yıldan bir evvelki yılın kazancı olarak vergiye tabi tutulacaktır.
Mali Milat uygulamasında özellik taşıyan durumlar
Blokaj konusunda , Gelir Vergisi Yasası'nın geçici 47. maddesinde ve konuyla ilgili Maliye Bakanlığı'nca yayımlanan 1 seri no'lu tebliğde özellik taşıyan konuları aşağıdaki başlıklar halinde verebiliriz.
29 Temmuz 1998 tarihinde kayıt altındaki servet unsurları
Kanunun yayımlanarak yürürlüğe girdiği tarih olan 29 Temmuz 1998 tarihi itibariyle kayıt altında bulunan ve varlığı kanaat getirici vesikalarla ispatlanabilen servet unsurları için Mali Milat olan 30 Eylül 1998'ü tarihinde yapılacak herhangi bir işlem yoktur. Yani kanunun yürürlük tarihi itibariyle sahip olunan ve 'kanaat getirici vesikalar' tabir edilen vesikalarla ispatlanan servet unsurları için 30 Eylül'de yapılacak herhangi bir işlem yoktur. Bu servet unsurlarının belgeleri saklanacak ve ileride `nereden buldun?' sorusu sorulduğunda bu belgeler izah ve ispat evrakı olarak kullanılacaktır.
Kanaat getirici vesikalar
Mali Milat uygulamasında en önemli husus kişilerin sahip oldukları değerleri kanunun tarifini yaptığı 'kanaat getirici vesikalar'la ispat etmesidir. Bundan dolayı kanaat getirici vesikaların neler olduğunun bilinmesi ve sahip olunan servet unsurlarının bu vesikalara bağlanması büyük önem taşımaktadır. Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 47. maddesi ve 4369 sayılı kanuna ait 1 seri numaralı tebliğe göre;
-Tapu sicili kayıtları,
-Trafik sicili kayıtları,
- Gemi sicili kayıtları,
- Uçak sicili kayıtları
- Ticaret sicili kayıtları,
- Banka ve banker kayıtlar ve düzenledikleri belgeler,
- Aracı kurum, portföy yönetim şirketleri, özel finans kurumları, sigorta şirketleri ve benzeri mali kurumların kayıtları ve düzenledikleri belgeler,
- Posta idaresi neznindeki çek hesapları,
- Defter tutan mükelleflerin kayıtları ile ve bu kayıtlarda yer alan Vergi Usul Kanunu 2. kitap 3. kısımda yer alan fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu, ücret bordrosu, kambiyo senetleri ve diğer kıymetli evrak,
- Şirketlerin ortaklık ve kooperatiflerin üyelik kayıtları, gibi kayıt ve belgeler kanaat getirici vesika sayılmaktadır.
Vergi incelemesi
Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 47. maddesinde, blokaj yapanlar hakkında, Gelir Vergisi Yasası'nın 82. maddesinin 2. fıkrası hükmünce ve Vergi Usul Yasası'nın 30. maddesinin 7 numaralı bendine göre 'geçmişe yönelik inceleme ve tarhiyat yapılamayacağı' belirtilmektedir. Ancak, Gelir Vergisi ve Vergi Usul kanunlarının diğer maddeleri ve diğer vergi kanunlarımız yönünden vergi incelemesi yapılmayacağına dair hüküm yoktur. Bundan dolayı kanun metninde bahsi geçen iki madde dışındaki diğer maddeler ve diğer vergi kanunlarımız açısından her zaman inceleme yapılabilecektir.
4369 sayılı Yasa'da, vergi dışındaki 'diğer yasalar açısından işlem yapılmasına mani bir hüküm yoktur. Ancak 1 seri no'lu tebliğde diğer kanunlar Örneğin,
- 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun ,
- 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun,
- 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu,
- 1615 sayılı Gümrük Kanunu,
- 4208 sayılı Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun,
- 765 sayılı Türk Ceza Kanunu,
ile ilgili mevzuatlar açısından soruşturma ve inceleme başlatılmasında kullanılmayacaktır. Diğer bir anlatımla bu bilgiler soruşturma ve takibatın hareket noktası olmayacağı gibi yasal görevi gereği bu bilgilere sahip olanlar bunları Maliye Bakanlığı ve yargı organları dışında hiçbir kişi veya kuruma vermeyeceklerdir.
- Yasada "çift milat olduğu" yorumları yoğunlaşmaktadır. Bunun da açıklığa kavuşturulması gerekiyor. Yasanın yayım tarihi 29 Temmuz tarihi itibariyle sahip olunan para, altın, alacak ve benzeri kıymetler mi, yoksa blokaj tarihi olan 30 Eylül tarihi itibariyle sahip olunan kıymetler mi blokaja esas alınacaktır?
Ancak bu yasalar kapsamında Maliye Bakanlığı dışındaki kurum ve kuruluşlar dışındaki kuruluşlar her zaman gerekli inceleme ve araştırma takibatı yapabilmeye tabidir.
|
