|
İnsan
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış Haberler
Ekonomi
Borsa/Finans
Spor
Kültür/Sanat
Arka Sayfa
Yazarlar
Hava Durumu
Sanal Meydan
|
|
Aydının durduğu yer Demirel geçenlerde ekonominin bir 'gizli el' tarafından yönetildiğini söylemişti. İktisatçılar buna 'görünmez el' deseler de, herhalde Cumhurbaşkanımız engin devlet bilgisine dayanarak bu deyimi tercih etmişti. Medyada da zaman zaman sanki böyle bir 'gizli el'in yarattığı bir ortak ruh hali, fikir birlikteliği oluşuyor. Örneğin bugünlerde aydınların bir bölümünden büyük şikâyet var: Söylendiğine göre bu kişiler Türkiye'ye nedense Batılıların gözlüğüyle bakıyor; ülkenin bazı kurumlarını iyi tanımadıkları için gerçekçi analizler yapamıyor; üstelik de bağımsız ve objektif oldukları sanısı içinde toplumu yanlış yönlendiriyorlar. Öte yandan köşe yazarlarımızın uyarılarından anlaşıldığına göre, yanılgılar içindeki bu birkaç kişi hem toplum hem de dış dünya nezdinde epeyce etkililer.
Bu iş nasıl oluyor? Hadi dış dünyayı anladık ama toplum bu kadar basiretsiz olabilir mi? Yoksa esas basiret yoksunu olanlar bu şikâyetin sözcülüğünü yapan has köşe yazarlarımız mı? Sorunun yanıtı basit bir 'evet': Bu yazarlar siyasi güç karşısında bağımsız ve mesafeli bir duruşu bilmedikleri için, böyle bir tutumu ille de bir güç odağıyla ilişkilendirmek ihtiyacını duyuyorlar. Kusurlarına bakmamak lazım çünkü Türkiye'de 'aydın' olmak cemaatle devlet arasındaki kaygan zeminde durmayı gerektiriyor ve kendileri duramayanlar, duranları yadırgıyor.
Batı dünyası modernite ile birlikte devletle toplum arasında göreli özerkliğe sahip bir kamusal alan yaratırken aydın kimliği de bu alanda yeşerdi. Diğer bir deyişle, cemaatsal yapının ortadan kalkma süreci içinde toplumla devlet arasında bir mesafe oluştu. Aydına bağımsız bir varoluşu mümkün kılan da bu özgürlük ortamıydı. Özgürlük sadece cemaat çerçevesinden kurtulmayı değil, her türlü güç odağının uzağında kalıp bireysel iç sağlamlığını korumayı ifade etmekteydi. Oysa mümkün olduğunca kendi içine kapalı cemaatler şeklinde yapılanmış olan Osmanlı dünyasında, devletle toplum arasında hiçbir zaman özerk bir alan oluşmadı. Devletin kendisi de bir cemaat gibi yapılandığı ve gücüne dayanarak hiyerarşik bir hükümranlık yarattığı için, 'aydına' potansiyel olarak iki yaşama alanı kalmıştı: Ya cemaatinin 'aydını' olarak yerel damarlara dayanacak, ya da devletin 'aydını' olarak devlet ideolojisinin çerçevesi içinde barınmaya çalışacaktı. Tek tük bireysel sıradışılıkları saymazsak, Osmanlı münevverleri hiçbir zaman Batılı anlamda aydın olmadılar; çünkü onlar besleyecek, düşüncelerini özgürlük içinde yeşertecek bir özerk kamusal alanı solumadılar.
Söz konusu yapı cumhuriyetle de değişmedi. Modernliğin sadece cemaatsal yapının kırılması ve teknik ilerleme şeklinde algılanması, devleti toplum karşısında eskisinden de güçlü hale getirdi. Otoriter zihniyetin egemenliği altında, cemaatlere ait kamusal alanlar daraltılırken, 'boşa çıkan' yeni haklara devlet tarafından el kondu. Potansiyel aydınlar bu kez de özel alanla devletten ayırt edilmeyen bir 'kamusallık' arasında tercihe zorlandılar. Sonuçta cemaatinin dışına çıkanlar için gösterilen tek adres devletti ve bu adımı atanlar kendilerini modern, ilerici vesaire sandılar. Ama ne bağımsız durabilmeyi, ne düşünmeyi, ne de entellektüel ahlakın ne olduğunu bilemediler. Hâlâ da bilmiyorlar...
|
|
TARTIŞMA
Radikal-online tüm okurlarının görüşlerine evsahipliği yapıyor. Gelin görüşlerinizi kafanızdan çıkarın ve milyonlarla paylaşın. Katılım çok basit. Ve bir tıklama uzağınızda... KATILMAK İÇİN TIKLAYIN
ANKET
İçinde bulunduğumuz dönemin en güncel konularını, anket bölümümüzde bulacaksınız. Sesinizi yükseltin ve kendinizi temsil edin. Internet bunun için en uygun ortam... KATILMAK İÇİN TIKLAYIN
|
|
