|
İnsan
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış Haberler
Ekonomi
Borsa/Finans
Spor
Kültür/Sanat
Arka Sayfa
Yazarlar
Hava Durumu
Sanal Meydan
|
|
Yatırım fonlarının kâr paylarından da vergi ödenecek  2499 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile sermaye piyasasına getirilmiş olan yeniliklerden biri de 'Menkul Kıymet Fonu' adlı yeni bir sermaye piyasası kurumu ve bu kuruma iştiraki kanıtlayan 'Katılma Belgesi' adlı yeni bir menkul değer türünü sermaye pazarına kazandırmış olmaktadır.
Yatırım fonlarına ait düzenleme 1981 yılında yürürlüğe giren 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 35 ve müteakip maddeleri ile düzenlenmiş olup, 13.05.1992 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 3794 sayılı Yasa ile geniş ve kapsamlı olarak değişiklik yapılarak, yatırım fonlarına ait hükümler yenilenmiş bulunmaktadır.
Son düzenlemeye göre 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nda yatırım fonları;
".... halktan katılma belgeleri karşılığında toplanan paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre sermaye piyasası araçları, gayrimenkul, altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek amacıyla kurulan malvarlığına yatırım fonu adı verilir." şeklinde tanımlanmıştır.
Yatırım fonlarının tüzelkişiliği yoktur. Herhangi bir şirket şeklinde de kurulmaz. Bunlar kendilerine özel düzenlemelerle kurulan malvarlıklarıdır.
- Fonun tüzelkişiliği yoktur.
- Fonun malvarlığı kurucunun mal varlığından ayrıdır.
- Kurucu, fonu, yatırım fonu katılma belgesi sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil eder, yönetir ve denetler.
Yatırım fonu çeşitleri
Yatırım fonları, içtüzüklerinde belirtilmek koşuluyla;
- Tahvil ve Bono Fonu,
- Hisse Senedi Fonu,
- Sektör Fonu,
- İştirak Fonu,
- Grup Fonu,
- Yabancı Menkul Kıymetler Fonu,
- Altın ve Diğer Kıymetli Madenler Fonu,
- Karma Fon,
- Likit Fon,
- Değişken Fon,
- Endeks Fon,
- Özel Fon,
- (A) Tipi Yatırım Fonu,
- (B) Tipi Yatırım Fonu,
şeklinde kurulabilir. Vergisel avantajları bakımından fonlar genellikle ya (A) tipi ya da (B) tipi fon şeklinde kurulmaktadır.
(A) tipi yatırım fonu Portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda en az yüzde 25'ini Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerine yatırmış bulunan fonlardır.
(A) tipi fonlar ve bu fonların katılma belgelerinden elde edilen kâr paylarına Kurumlar Vergisi Kanunu'nda önemli vergisel avantajlar sağlanmıştır.
Yukarıda sayılan fonlar (A) tipi fon özelliğini taşıyorsa, (A) tipi fon olduğu fon türü ile birlikte belirtilir.
(B) tipi yatırım fonu
(A) tipi fon olma özelliği taşımayan yani; portföy değerinin aylık ağırlıklı ortalama bazda, en az yüzde 25'i Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerinden oluşmayan fonlar (B) tipi fon olarak adlandırılmaktadır. (B) tipi fon olma özelliği taşıyan fonlar, fon türü ile birlikte belirtilir.
Katılma belgeleri
Yatırım fonlarına iştiraki gösteren belge, 'Katılma Belgesi'dir.
Katılma belgesi, belge sahibinin;
- Kurucuya karşı sahip olduğu hakları belirten,
- Fona kaç pay katıldığını gösterir,
- Kaydi değer olarak tutulan,
- Kıymetli bir evraktır,
- Kurucu dışındaki aracı kuruluşlarca serbestçe alım satımı yapılır,
- Menkul kıymettir,
- İtibari değeri yoktur. Fon payı değeri, fon toplam değerinin, tedavüldeki katılma belgelerinin kapsadığı pay sayısına bölünmesiyle elde edilir.
Fon içtüzüğünde belirlenen esaslara göre her işgünün sonu itibariyle hesaplanan pay değeri, ertesi günü katılma belgelerinin alım satımının yapıldığı yerlerde, açıkça görülecek bir şekilde asılan ilanlarla duyurulur. Katılma belgesi sahipleri, diledikleri takdirde fon iç tüzüğünde belirlenen esaslara göre katılma belgelerini fona iade etmek suretiyle paraya çevirebilirler.
Katılma belgelerine ödenen kâr paylarının vergilendirilmesi
Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesinin 2. fıkrasının birinci bendinin parantez içi hükmünde katılma belgelerine ödenen kâr paylarının hisse senedi kâr payları gibi, menkul sermaye iradı sayılarak gelir vergisine tabi tutulmuştur.
Kanunun bu maddesinde, katılma belgelerinden elde edilen gelirler, kâr payı kapsamında gösterilmesine karşın, uygulamada bu gelir, alım satım kazancı olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü, katılma belgelerinden bir gelir elde edilebilmesi için alınıp, alış değerinin üzerindeki bir değerden satışının yapılmış olması gerekmektedir. Katılma belgesi satışından elde edilen alım satım kazancı, fonun alış tarihi ile satış tarihi arasındaki süredeki değer artışını ifade etmektedir. Dolayısıyla, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nda yer alan, katılma belgelerine ödenen kâr payları deyimi fon alım - satım kazancı yerine kullanılmıştır.
Örneğin; birikimcinin, belirli bir tarihte 1000 liraya alıp sonraki bir tarihte 1500 liraya sattığı katılma belgesinden elde ettiği 500 lira, kâr payı (temettü) değil, alım satım kazancıdır.
Fon katılma belgesi gelirleri Gelir Vergisi Kanunu'nun Geçici 27. maddesince 31.12.1999 tarihine kadar gelir vergisinden istisna edilmiştir. Ancak bu istisna 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, 1998 yılı gelirlerine de uygulanacak ve 1998 yılı gelirleri gelir vergisine tabi tutulmayacaktır. Bundan dolayı 1998 yılı içinde yatırım fonu katılma belgesi karşılığı gelir elde edenler, miktarı ne olursa olsun beyanname vermeyecek, gelir vergisini de ödemeyeceklerdir.ÖRNEK:
Gerçek kişi (A) 1998 yılında;
- (A) tipi yatırım fonu kâr payı 118.000.000.000 lira
- (B) tipi yatırım fonu kâr payı 112.000.000.000 lira
elde etmiştir. ÇÖZÜM:
1998 yılında elde edilen yatırım fonu kâr payları gelir vergisinden müstesna tutulmuş olduğundan gerçek kişi (A), 1998 yılında (A) tipi ve (B) tipi yatırım fonlarından elde ettiği toplam 230 milyar lira kâr payı için beyanname vermeyecek, herhangi bir vergi de ödemeyecektir.
|
|
EKONOMİ FORUMU
Türkiye ve dünyadaki ekonomik gelişmeler hakkında okurlarımızın fikirleri, içeriğimizi daha da zenginleştiriyor. Sizin bu alanda bize katabilecekleriniz var mı? TIKLAYIN
|
|
