Katliam davetiyesiNe Mavi Çarşı'da, ne de itfaiyenin ilk ekibinde merdiven vardı. Koca İstanbul'da yangın merdiveni denetimini 16 kişi yapıyordu. Sonuçta katliam yaşandı. Ancak daha böyle yüzlerce bina bulunuyorİSTANBUL - Hafta sonunda Göztepe'deki 'Mavi Çarşı'ya yapılan saldırıda can veren 12 masum insan, alevlerin yanı sıra, bir dizi ihmal, denetimsizlik, ciddiyetsizlik ve yasal boşluğun kurbanı oldu. Yangın çıktığında olay yerine ilk ulaşan itfaiye ekibinde ne merdiven ne de gerekli teçhizat vardı. Oysa müfreze olarak adlandırılan ilk ekibin giysileri yangına dayanıklı olsaydı, yanlarında oksijen maskeleri ve araçta merdiven bulunsaydı, 12 kişinin hiç olmazsa bir bölümü kurtarılabilirdi. Eğer belediye denetimlerini '16 kişi' yerine yeterli bir ekiple yapabilseydi, bu mağaza belki de yangın merdiveni olmadığı için kapatılacaktı. Ancak daha önce yine 12 kişinin öldüğü Çetinkaya Mağazası'nda, 18 turistin öldüğü Tozbey Oteli'nde yaşanan dramdan sonra benzer olayın meydana gelmesi, geçmişten ders alınmadığını bir kez daha ortaya koydu.
Konut olarak inşa edilen Mavi Çarşı binası, daha sonra işyerine çevrildi. Ancak ne yangın merdiveni yapıldı, ne de yangını önlemek için önlem alındı. Bu denetimleri yapmakla yükümlü itfaiye ve ilçe belediyesi de düzenli kontrol yapmadığı için binanın ruhsatı 'konut'tan işyerine çevrilmedi. Oysa 1992'de Belediye Meclisi'nden geçen Yangından Korunma Yönetmeliği'ne göre bir kattan yüksek olan işyerlerinde yangın merdiveni bulunması zorunluluğu vardı.
İTÜ öğretim üyesi ve eski İstanbul İtfaiyesi Müdürü Abdurrahman Kılıç, olayda denetim görevini yerine getirmeyen Kadıköy Belediyesi ile İtfaiye Müdürlüğü'nü suçladı. Yangından Korunma Yönetmeliği'ne göre 'bir katı geçen bütün işyerlerinde yangın merdiveni' bulunması gerektiğini söyleyen Kılıç, "6 ila 10 kat kuralı yalnızca konutlar için geçerlidir. Ayrıca kapalı kullanım alanı bu mağazadaki gibi 1000 metrekareden fazla olan her işyerinde otomatik yangın ihbarı, alarmı ve söndürme sistemi tesis edilmesi gerekmektedir" diye konuştu.
Binaya ruhsatın 1993'te girişi işyeri, üst katları da konut olmak üzere verildiğini ve 10 katı geçmediği için de projenin itfaiyeye gönderilmediğini söyleyen Kılıç, "Ancak daha sonra kullanım amacı değiştirilerek işyeri haline getirilmiş ve mağaza yapılmış. Yönetmeliğe göre mutlaka yangın için düzenleme yapılması gereken bir yer. Bu düzenlemelerin yapılmasının sorumluluğu ise İlçe Belediyesi ve İtfaiye Müdürlüğü'dür. Kötü niyetli kişiler yapılan değişiklikleri bildirmeyebilirler. Ancak bu ne belediyenin, ne de itfaiyenin sorumluluğunu azaltır. Onlar müracaat etmese bile buranın denetlenmesi gerekiyordu. İtfaiyenin ve belediyenin denetim eksikliği var, yoksa yasalarda ne tür önlemlerin alınacağı yazılıyor" diye konuştu. Eğer merdiven olsaydı
Kılıç, İstanbul İtfaiyesi'nin yangın söndürme konusunda oldukça iyi olmasına karşın kurtarma ve önleme konusunda hem eğitim hem de teknik imkânlar bakımından yetersiz olduğunu söyledi. Kılıç, olay yerine gelen ilk itfaiye ekibinde yangın merdivenin bulunmamasının 'faciaya davet çıkarmak' olduğunu söyleyerek, "Oysa teknik donanım olarak müfreze denen ve olaya ilk giden ekipte o bölgenin özelliklerine uygun merdiven bulunması lazımdı. Erenköy'de yüksek binalar olmasına rağmen merdiven yok. Merdiven Kadıköy ekibinden geldi. Oysa ilk ekipte bulunsaydı ölü sayısı az olurdu" dedi. Kılıç, söndürmeye başlanılmadan önce maskelerle korunmuş özel elbiselerle kurtarma çalışmalarının yapılması gerektiğini de söyledi. Mağazada plastik esaslı elbiseler bulunduğu için yangının dumanla birlikte hızla yayıldığını söyleyen Kılıç, "Bu nedenle çok kısa bir süre, içerdekilerin boğulma ve zehirlenmesi için yeterlidir" dedi. Böyle bir olayın yurtdışında asla olmayacağını söyleyen Kılıç, "Çünkü orada yangın merdiveni olmayan bir mağaza zaten olamaz" diye konuştu.
Yıldız Teknik Üniversitesi öğretim üyesi ve eski İtfaiye Müdürü Muhittin Soğukoğlu ise "Sorumluluk işletende ve mal sahibindedir. Böyle bir dönüşüm yapılırken ilçe belediyesinden tadilat raporu alınması gerekirdi. Tadilat projesi olsaydı bunu da itfaiye incelerdi" dedi.
Kadıköy Belediye Başkanı Selami Öztürk ise, Mavi Çarşı'nın 1993 yılında alınan inşaat ruhsatında zemin katının işyeri, üzerindeki üç katın ise konut olarak göründüğünü ve sonraki yıllarda işyerine çevrilirken ruhsata ihtiyaç duyulmadığını belirtti. İstanbul'da Mavi Çarşı gibi yüzlerce bina olduğunu ancak yasal boşluklardan dolayı müdahale yetkilerinin bulunmadığını savunan Öztürk, topu İtfaiye Müdürlüğü'ne attı:
"Eğer işyeri ruhsata tabi olsaydı ve biz o haliyle verseydik birinci derecede sorumluyduk. Kaç binanın konut ruhsatı alıp sonra işyerine çevrildiğini bilemeyiz. Bu tip işyerlerinde yasal sorumluluğumuz veya uygulayacağımız müeyyide yok. İtfaiyenin denetim görevini yerine getirmesi gerekiyor." Yönetmelik hiçe sayıldı
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yangından Korunma Yönetmeliği'nin 2.4.4.1. maddesi:
"Bütün işyeri, ticaret merkezleri ve topluma açık yapılarda kat sınırlamasına bakılmaksızın birden fazla kat varsa yangın merdiveni yapılmalıdır. Topluma açık yapılarda her katta en az iki çıkış ve en az bir yangın merdiveni bulunmalıdır." İstanbul'da 16 kişiyle denetim
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Merkez İtfaiye Müdürü Zekeriya İde, 1992 yılında binalara yangın merdiveni zorunluluğunun getirildiği yönetmeliğin ardından 1995 yılında denetim birimi kurulduğunu söyledi. İde, 16 kişiden oluşan denetim biriminin çalışmalarını sondaj usulü yaptığını, eleman sayısının az olması nedeniyle zor koşullar altında çalıştıklarını belirterek, "Abdullah Öcalan yakalandıktan sonra valiliğin de uyarısıyla denetim için özel ekip kurduk ve yaklaşık 200 denetim yaptık ama demek ki aralarında Mavi Çarşı yokmuş" dedi. Zekeriya İde söndürme ve kurtarma çalışmalarınde aksaklık olmadığını belirterek, "Gaz maskesi kullanması gereken arkadaşlar içerde kullandılar" diye konuştu. İşyeri ruhsatı nasıl verilir?
Eğer söz konusu birinci sınıf işyeriyse Büyükşehir Belediyesi Ruhsat Denetim Müdürlüğü kendisine yapılan müracaatı İtfaiye Daire Başkanlığı'na gönderir. Diğer işyerleri ilçe belediyelere müracaat eder. İlçe Belediyesi bu durumda da projeyi yine İtfaiye Daire Başkanlığı onayına sunar. Bazen şahısların kendi müracaatları da olabilir. İtfaiye Müdürlüğü yetkilileri söz konusu binaya gidip uygun olup olmadığına bakar. Eğer uygun değilse bir iki gün bekleyip eksiklerini tamamlamasını ister. Eksikler tamamlanmadığı takdirde olumsuz rapor yazılır. Aynı facia
Dört yıl önceki Laleli'deki Tozbey Oteli yangınında yabancı uyruklu 18 kişi öldü, 42 kişi de yaralandı. Alt kattaki butikte elektriğin kontağından başlayan yangın hızla otele yayılmıştı. Yangın merdivenleri ise lobiden yer kazanmak için ikinci katta başladığından müşteriler dışarıya çıkamamıştı. Sekiz yıl önce molotofkokteyli atılması sonucunda çıkan yangında Bakırköy'deki Çetinkaya Mağazası'nda 12 kişi ölmüştü. 10 katlı binadaki yangın merdivenine çıkış kapılarının bir kısmı tamamen kapatılmış, bir kısmı ise kitlenmişti.
|
