Finansman Biçimlerinin % Payları

	İç Faiz/GSMH (%)	Dış Borç	TCMB	İç Borç	Diğer
1992	2.8	7	29	66	-2
1993	4.6	17	42	42	0
1994	6.0	-44	34	114	-4
1995	6.1	-28	32	96	-1
1996	8.9	-11	18	84	9
1997	6.7	-21	0	116	5
1998	10.6	-28	0	121	7

Tablo aslında malumu ilan ediyor. Bütçe finansmanı tümüyle iç borçlanmayla yapılıyor son yıllarda. Yetmedi, yeni bulduğumuz dış borçlar eskiden aldıklarımızın geri ödemelerini karşılayamıyor; dolayısıyla, içeriden borçlanıp dışarıya ödüyoruz. Bütün bunlar olurken de iç faiz ödemelerimizin milli gelire oranı inanılmaz boyutlara çıkıyor.
İstikrar programına cesaret edilemediği sürece bu tabloyu değiştirmenin bir yolu, iç borç sütunundaki rakamlarla TCMB sütunundakilerin yerlerini değiştirmek. Ancak, o zaman ilk sütunun hem başlığını hem genişliğini de değiştirmek gerekiyor. İç faiz / GSMH yerine, enflasyon başlığı taşıyan ve diğerlerine göre çok daha geniş bir sütun olmalı bu. Tablo altında da 'enflasyonun inanılmaz yükselişi' yorumu mutlaka yer almalı.
Ciddi bir tartışma için, bu olasılığı unutup tabloya geri dönelim. Bu şartlar altında, iktisat politikası kararı alanların yüksek bir faiz düzeyini arzu etmeleri mümkün mü? Tersine, iki şeyi hedeflemeleri gerekiyor: Birincisi, iç borçlanmanın sürdürülmesine olanak verecek en düşük faiz düzeyi. İkincisi, bu faizlerdeki oynaklığın çok az olması.
Şimdi, çok basit bir analiz: Gecelik bankalararası piyasa faizi (para politikası göstergesi) ile yıllık tüketici enflasyonuna bakıyoruz. Mesela, 1997 başı 1998 sonu arası dönemi alalım. Aylar itibariyle inceleyelim. Hiçbir ilişki yok. Teknik deyimle, korelasyon neredeyse sıfıra yakın. Ama, bu dönemi 'normal' hale dönüştürmek için 1998'in ikinci yarısını atmalıyız. Bu yapılınca iki değişken arasında çok yüksek bir ilişki çıkıyor. Analize 1996 da katılır, 1995 sonunda yapılan seçimlerin etkisinin sürdüğü dönem dışlanırsa yine aynı sonuca ulaşılıyor.
Şimdi de oynaklık göstergeleri: 1997 başı ile 1998 Haziran'ı arasındaki 'normal' dönemde reel faizin ortalaması yüzde 9.1, ortalamadan ortalama sapması yüzde 3.6. Buna karşılık 1998'in ikinci yarısı da eklenirse bu döneme, reel faizin ortalaması yüzde 11.5'e, ortalamadan sapması ise yüzde 8.2'ye çıkıyor.
Özetle; bu dönemde, normal şartlar altında para politikası uygulayıcı enflasyonla faiz arasındaki bağı korumak istemiş. Yani reel faiz çok oynamasın diye çabalamış. Ne zamanki piyasalar dışsal nedenlerle(seçim, dış kriz gibi) çalkalanmış, bu politikasını sürdürememiş ya da sürdürmemiş.
Peki, iyi mi yapmış? Sürdüreceğiz.