Suçlu vergi reformu mu? 1998'in ikinci yarısında başlayan üretim daralmasının arkasındaki temel unsurlar neler? Bu sonuca yol açan tek suçlu vergi reformu mu? Ya da, vergi reformu suçlu mu? Önce talebi düşürecek unsurlar: Para arzı artış hızında belirgin bir düşüklük (likidite yetersizliği), kamu harcamalarında reel azalma, vergi oranlarında yükseliş, mal sattığımız yurtdışı pazarlarda sorunlar yaşamamız. Likidite yetersizliği, en azından üç kanaldan talebi etkiliyor. Faiz haddi, döviz kuru ve bankaların açtıkları kredi miktarı etkileniyor. Hepsinin arkasında da büyük ölçüde faiz hadlerindeki yükselme var. (Yüksek faizin, yüksek faiz geliri anlamına gelmesini, dolayısıyla talebi artırıcı yönü olmasını göz ardı ediyoruz. Bu yön, bazı dönemlerde Türkiye'de ağır bastı.) Ancak, faizleri yükselten tek unsur sıkı para politikası değil. Para politikasında bir değişiklik olmasa bile faizler alıp başını gidebiliyor. Herhangi bir nedenle, yabancı yatırımcıların psikolojisi değişirse de faizler yükseliyor. Çünkü, bir kısmı getirdikleri fonları alıp gidiyor. Bu nedenle ülkede para sıkışıklığı yaşanıyor. Bir kısmı da ülkede kalmak için daha yüksek faiz (risk primi) talep ediyor. Siyasi belirsizlik de faiz hadlerini önemli ölçüde yükseltebiliyor. Talep değişmediği halde firmaların daha az mal arz etmesine yol açabilecek unsurlara gelince. Bankalardan aldıkları kredi miktarında bir azalma olabilir. Hatta, daha önce aldıkları krediler, vadesinden önce geri çağrılabilir. Bu durum, özellikle işletme sermayesi yetersizliği olan fimaları vuracak bir gelişme. Ya da üretim girdilerinin temininde güçlüklerle karşılaşabilirler. Sözgelimi, ülkede enerji darboğazı olabilir. Bunların hangileri gerçekleşti Türkiye'de? 1998 yılında reel anlamda bir parasal daralma yok. Hangi parasal büyüklüğe bakarsanız bakın, enflasyondan daha yüksek artış var. Vergi yasasıyla büyük ölçüde vergi oranları azaltılmadı mı? Hatta, vergi gelirlerindeki azalmanın (haksız biçimde) tek suçlusu olarak vergi reformu gösterilmiyor mu? Bunlara karşılık, yılın ikinci yarısında talebi olumsuz etkileyen üç gelişmeden söz edilebilir. Birincisi, faiz harcamaları dışarıda tutulduğunda kamu bütçesi önemli ölçüde fazla verdi. İkincisi, Rusya'da ve Doğu Asya'da yaşanan kriz, ihracatımızı vurdu. Özellikle tekstil sektörü çarpıldı. Üçüncüsü, Rusya'daki kriz yabancı yatırımcıları ürkek kuşlara çevirdi. Türkiye'den çok büyük ölçüde sermaye çıkışı oldu. Faizler sıçradı. Öte yandan, arzı olumsuz etkileyebilecek tek ve önemli gelişme, kredi hacmindeki daralmaydı. Bazı bankalar, açtıkları kredileri, yılın ikinci yarısından başlayarak vadesinden önce geri çağırmaya başladılar. Buraya kadar sayılanlar içerisinde, üretimi olumsuz etkileyen unsurların hepsi dış kaynaklı. (Hemen eklemek gerekiyor. 1995 yılında da bütçede önemli faiz dışı fazla var. Yüzde 8 hızıyla büyümüşüz. Yani, üretim daralmasının arkasındaki en önemli unsur, 1998'deki fazla olamaz. Kaldı ki şimdi işler tersine döndü.) Bunların vergi reformu ile ne ilgisi var? İlgisini göstermek için deniliyor ki, Mali Milat'la birlikte çok önemli miktarlarda para çıktı yurtdışına. Neden, bunca unsur göz ardı ediliyor ve ölçemediğimiz bir faktör öne sürülüyor? Biraz insaf. Başka ülkelerde ve yakın geçmişte Türkiye'de yaşananlarla sürdüreceğiz.

Yukarıdaki yazı hakkındaki düşünceleriniz nedir?

Doyurucu   Yeterli   Yetersiz   Taraflı

Bu anketlere katılan okuyucularımızın fikirlerini merak ediyor musunuz?

	Yukarı Çık		Geri Dön
Bu konuya ait haber listesi

Tanıtım Linkleri

Detaylı Arama / Neler Aranıyor? / Top10 Sinema - Gösterimde olan ve gösterime girecek filmler, açıklamaları, detayları, tanıtım filmleri ve dahası Otomobil - Bir otomobil alma niyetindeyseniz, önce buraya uğrayın ve seçiminizi gözden geçirin En seçme kişisel sayfalar! - Eğer sıradan sayfalardan sıkıldıysanız, bir de bunları deneyin Internet sitesi yaptıracaklar - Eğer şirketinize bir sayfa yaptıracaksanız, tasarımcınızı buradan seçebilirsiniz Site Tanıtım Ağı - Bir siteniz varsa, burada tanıtımını bedava yapabilirisiniz. Gelin katılın! Webmaster kaynakları - Sitenizi geliştirmek için bir çok kaynak sizi burada bekliyor.