Ekonomiye beş yıllık enkaz Depremin ekonomiye maliyeti, gayri safi milli hasılanın yüzde 10'una eşit olan 20 milyar dolar olarak hesap ediliyor. Yılda ortalama yüzde 5 büyüme hızı olan Türkiye şimdiden iki yıl geri gitti İSTANBUL - Marmara depreminin Türkiye'yi yaklaşık beş yıl geriye götüreceği tahmin ediliyor. Kabaca yapılan ilk hesaplara göre depremin maliyeti minimum 20 milyar dolar olacak. Bu rakamın çok daha fazla olabileceği 40 milyar dolar gibi düşünülmek istenmeyen bir rakama bile ulaşabileceği belirtiliyor. TÜSİAD Başkanı Erkut Yücaoğlu'na göre depremin maliyeti 20 milyar dolar. Bu rakamın 5 milyar doları çöken binalardan, 5 milyar doları Tüpraş yangınının yarattığı hasardan, 5 milyar doları gelecek iki aydaki üretim aksamasından, 5 milyar doları ise dış ticaret açığının artması, vergi gelirlerinin düşmesi, faizin artması gibi etkenlerden meydana gelecek. Yabancı Sermaye Derneği Başkanı Abdurrahman Arıman'a göre ise 25 milyar dolarlık hasar bile iyimser bir tahmin. Marmara ülkenin en üretken bölgesi olduğu için etkileri çok daha geniş olacak. İyimser bir tahminle hasarın
20 milyar dolar olduğu kabul edilse bile bu rakam Türkiye'nin 200 milyar dolarlık gayri safi milli hasılasının yüzde 10'una denk geliyor. Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana Türkiye'nin yıllık ortalama büyüme hızının yüzde 5 olduğuna dikkat çeken uzmanlar bu durumda ekonominin en az iki yıl geriye gittiğine işaret ediyor. 1999 yılı Türkiye için büyümenin eksiye gittiği yıl olduğu için şimdiden bir yıl kaybolmuş durumda. Turizmden, yüksek faizle borçlanmak zorunda kalınması, enflasyonun kontrolden çıkması gibi faktörler de hesaba katıldığında hasarın 20 milyar doları aşabileceği belirtiliyor. Bu durumda ekonomi yıllık ortalama yüzde 5 büyüme için kullanacağı kaynakları, depremin hasarlarını tamir için kullanmak zorunda kalacak. Ekonominin kaynakları başka yerlerde kullanılınca, başta ekonomik gelişme düzeyini yükseltecek, eğitim ve sağlık gibi yatırımlar rafa kalkacak. IMF'nin yeşil ışığıyla sağlanması planlanan 10 milyar dolar, borçların vadesini uzatıp faizleri düşürmek, enflasyonu kontrol altına almakta kullanmak yerine 'enkaz'a harcanacak. Uzmanlar IMF'den ancak 30-40 milyar dolarlık yardım sağlanarak Türkiye'nin toplarlanabileceğini, bu rakamı almanın da hayal olduğunu belirtiyor.Günlük kayıp 200 milyon dolar
Öte yandan Dış Ticaret Müsteşar Vekili Kürşat Tüzmen, deprem nedeniyle bölgede günlük 200 milyon dolarlık bir üretim kaybı olduğunu, tesislerin kısa sürede üretime geçmesi halinde bu kaybın aşılabileceğini söyledi. Tüpraş'taki yangın nedeniyle ileride sanayinin ihtiyaç duyacağı hammadde girdilerini sağlamada sıkıntı yaşanabileceğini anlatan Tüzmen, şöyle konuştu: "Önümüzdeki günlerde stratejik ithalatımız ne olabilir, ihracat nasıl tekrar eski haline getirilebilir, bu konuda çalışmalar yapıyoruz. Bölgenin lojistik desteği önemli. Gaziantep'ten, Eskişehir'den bölgeye mal gelişi durmuş durumda, aynı şekilde İstanbul'dan ihracat yapan sektörler de sıkıntıda. AB gibi araçlarımızı kullanarak krizden nasıl çıkabiliriz, araştırmak gerekli."
Bu arada, Dünya Bankası Türkiye Temsilcisi Ajay Chhibber, Türkiye'nin deprem nedeniyle ciddi yardıma ihtiyacı bulunduğunu belirtirken, Türkiye de bankanın yardımı artırması konusunda başvuruda bulundu. Öte yandan, uzmanlar deprem sonrasında IMF ile stand-by anlaşması umudunun arttığına dikkat çekiyor-lar. (Radikal)
|
