|
İnsan
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış Haberler
Ekonomi
Borsa/Finans
Spor
Kültür/Sanat
Arka Sayfa
Yazarlar
Hava Durumu
Sanal Meydan
Anket
|
|
Bilanço çok ağır... Bütün dünyada 'Yüzyılın felaketi' diye adlandırılan depremin ağır bilançosu yavaş yavaş belirmeye başlıyor. Bilanço çok ağır. Hem can kaybı çok ağır, hem ekonomik kayıplar çok ağır.
Ve şimdi artık bir yandan enkaz kaldırma çalışmaları devam ederken, diğer yandan da maddi kayıplara ilişkin envanter çalışmaları başlatılıyor. Bir yandan sigorta şirketleri karşı karşıya bulundukları riski belirleme çalışması yaparken öte yandan da devlet mal ve can kayıplarının boyutunu belirlemeye çalışıyor.
Bu kapsamda öncelikle deprem bölgesinin öncelikli ihtiyaçları kriz merkezlerince belirlenerek bunların zaman geçirilmeksizin karşılanması yoluna gidiliyor.
Ayrıca, depremin yol açtığı maddi kayıplarla ilgili tabloyu çıkarabilmek için de Hazine ve Devlet Planlama Teşkilatı bünyelerinde çalışma grupları oluşturuldu. Bu gruplar, hem ekonomik kayıplarla ilgili ön bilançoyu hazırlayacaklar, hem de deprem bölgesinde yaraların sarılması aşamasında izlenecek uygulama planını belirleyecekler.
Geçici iskân bölgelerinin belirlenmesi, yörede bulunan kamu kuruluşlarına ait kamp ve sosyal tesislerin kapasitelerinin artırılarak depremzedelerinin barınması için tahsis edilmesi, çardırkentler için yer seçimi ve benzeri ivedi çözümleri belirleyecek.
Ayrıca, depremle birlikte duran ekonomik faaliyetlerin yeniden devreye alınabilmesi için izlenmesi gereken yöntemi saptayacaklar.
Bu arada, Maliye Bakanlığı ile Hazine 1999 bütçe uygulama yönteminde de
değişikliğe giderek deprem bölgesinin ihtiyaçları ile sınırlı olmak kaydıyla tüm ödenek kısıtlarının kaldırılmasına karar verdi.
Bu çerçevede şu an için günlük 10 trilyon lira olan bölgeye gönderilen paranın ihtiyaç duyulması halinde sınırsız artırılması imkanı sağlandı. Buna karşın uygulanmakta olan ekonomik istikrar programının gerekleri de gözetilerek diğer yörelere ilişkin bütçe harcamaları zorunlu giderler dışında donduruldu.
Bu arada depremin yol açtığı ağır can kayıplarının, ağır sosyal yaraların yanı sıra ekonomik kayıplarıyla ilgili olarak da değişik tahminler yapılıyor. En iyimser tahmin ekonomik kayıpların 20 milyar dolar civarında olduğu yönünde. Ki bu da Türkiye'nin milli gelirinin hemen hemen onda biri kadar...
Bununla ilgili olarak ekonomi bürokrasisinde şu anda yapılan çalışmalar öncelikle dış yardım ve kredilerin en rasyonel nasıl kullanılabileceği ve ülkenin zaten ihtiyacı olan taze dış kaynak girişlerinin nasıl artırılabileceği üzerinde yoğunlaşıyor.
IMF ve Dünya Bankası'nın desteği. Bu açıdan Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) sağlayacağı mali destek önem taşıyor. Ve deprem felaketinin hemen ardından Ankara'yı arayan söz konusu her iki kurumun başkanlarının yaklaşımları da son derece umut verici olarak değerlendiriliyor.
Bu çerçevede öncelikle Dünya Bankası'nın 41,5 milyon doları Adana depremi için açılan kredinin kalıntısı, 120 milyon doları diğer kredi kalıntıları ve 100 milyon doları da ek kaynak olmak üzere toplam 260 milyon dolarlık bir acil kredi yardımı önümüzdeki günlerde Hazine'nin hesaplarına geçecek.
Daha sonraki aşamada ise depremin yerle bir ettiği Adapazarı, İzmit, Yalova ve Gölçük'ün yeniden imarı için de Dünya Bankası'ndan 1-2 milyar dolar civarında bir altyapı kredisi alınabileceği tahmin ediliyor.
Ayrıca IMF'nin de acil yardım uygulaması çerçevesinde Türkiye'nin fon nezdindeki çekme hakkının yüzde 25'ini serbest bırakmasıyla 330 milyon dolarlık bir kaynak ekim ayı başında serbest bırakılacak. Bunun için görüşmelerde bulunmak üzere IMF Türkiye Masası uzmanları önümüzdeki günlerde Ankara'ya gelecek. Bu ziyaret sırasında yıl sonuna kadar yapılması öngörülen stand-by anlaşmasının da olgunlaştırılabileceği bekleniyor.
Evet depremin yol açtığı ekonomik kayıpların boyutu henüz tam olarak bilinmiyor. Belki 20, belki 30 milyar dolar. Belki de daha fazla...
Türkiye belki ilk başlarda çok zorlanacak. Muhtemelen uygulanmakta olan ekonomik istikrar ve enflasyonla mücadele programı biraz sapacak. Ama yine de ülkenin ekonomik potansiyeli bu kayıpları telafi edebilecek durumda. Bunun için yüklü miktarlarda dış yardım ve kredi alınabileceği de anlaşılıyor.
Özetle ekonomik kayıpların telafisi kolay. Ama, yıkıntılar arasında yitip giden onbinlerce canı geri getirebilmek ne yazık ki mümkün değil...
|
|
|
|
