|
İnsan
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış Haberler
Ekonomi
Borsa/Finans
Spor
Kültür/Sanat
Arka Sayfa
Yazarlar
Hava Durumu
Sanal Meydan
Anket
|
|
IMF'nin verdiği destek nedir? mahfie@radikal.com.tr
Depremi izleyen günlerde IMF Başkanı Michel Camdessus bir açıklama yaparak Türkiye'ye derhal maddi destek yapılacağını belirtti. Cuma günü de IMF'nin yapacağı maddi desteğin boyutu 325 milyon dolar olarak açıklandı. Açıklamalarda bazı çelişkiler vardı. Kimi bunun bir kredi olduğunu, kimi kotamızın kullandırıldığını vurguluyor, bazı açıklamalar kısa bir süre sonra düzeltiliyordu. Öte yandan bu tür acil durumlarda Dünya Bankası'nın kullandırdığı krediler bilinmekle birlikte IMF'nin bu tür herhangi bir olanağı olduğu da pek bilinmez. O yüzden açıklamalar biraz şaşkınlık yarattı. İşin aslını açıklamaya çalışalım.
IMF'nin, üye ülkelerin kotalarının kullanımına ilişkin politikaları 'finansal politikalar' adıyla anılır. Bunlar dört başlıkta toplanır: (1) Rezerv dilimi politikası, (2) Kredi dilimi politikası, (3) Acil destek politikası, (4) Borç ve borç servisi düşürme politikaları. IMF'nin bize vereceğini açıkladığı destek üç numaralı finansal politika türü olan 'acil destek politikası'na dayanmaktadır.
Acil destek politikası, ani ve öngörülemeyen bir doğal afetle karşılaşan ve bu nedenle ödemeler dengesi sıkıntısına düşmesi söz konusu olan üye ülkelere IMF'nin sağlayacağı desteğin dayanağı olan politikanın adıdır. Bu, üye ülke kotasının yüzde 25'ine kadar olan bölümünün kullanımına olanak sağlar. Bu miktarın kullanımı herhangi bir performans kriteri uygulanmasını ya da miktarın taksitler halinde serbest bırakılmasını gerektirmez. Özetle, IMF, doğal afetle karşılaşmış bir üye ülkeye ödemeler dengesi sıkıntısıyla karşılaşmaması için, afetin ciddiyetine göre üye ülke kotasının yüzde 25'ine kadar bir kullanım hakkını, herhangi bir koşula bağlanmaksızın bir defada acil destek olarak verebilir.
Salı günü yayımlanan 'IMF'de son durum' başlıklı yazımızda değindiğimiz üzere bu yılın başında gerçekleştirilen 11. genel kota artırımı sonrasında Türkiye'nin IMF'deki kotası 964 milyon SDR olmuştur. Bunun yüzde 25'i 241 milyon SDR, onun da dolar karşılığı dünkü pariteyle (1 SDR = 1.36 USD) yaklaşık 328 milyon dolar etmektedir. IMF Başkanı'nın Türkiye'ye acil destek politikası kapsamında verileceğini açıkladığı rakam 325 milyon dolardır. Rakamı 330 milyon dolara yuvarlayamamalarının nedeni yüzde 25 limitini aşamayacakları içindir.
Bu bir kredi değildir. Esasen IMF bir kredi kuruluşu değildir. Bu imkân çerçevesinde Türkiye, IMF'deki kotasının yüzde 25 karşılığını kullanarak ihtiyaç duyduğu bir konvertibl dövizi (doları) alacaktır. O nedenle IMF literatüründe bu işleme satınalma anlamında 'purchase' denilmektedir. Türkiye, vadesi gelip de bu imkânı geri verdiğinde bu kez kendi parasını geri alacaktır. O nedenle o işleme de 'repurchase' adı verilmektedir.
Acil destek politikası, yeni yaratılmış bir imkândır. Sanki Türkiye'de böyle bir deprem olacağı öngörülmüş gibi. Bu destekle ilgili olarak çıkan karışıklık, önerdiği politikaları lanetlediğimiz bir kurumu bu felaket anında yanımızda bulunca ortaya çıktı galiba.
mahfie@garanti.com.tr
|
|
|
|
