|
İnsan
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış Haberler
Ekonomi
Borsa/Finans
Spor
Kültür/Sanat
Arka Sayfa
Yazarlar
Hava Durumu
Sanal Meydan
Anket
|
|
Depremin faturası ve dostlarımız mahfie@radikal.com.tr
Deprem şoku ve acısı, ekonomiyi ve ekonomik konuları ikinci, hatta üçüncü plana düşürdü. Ne var ki önümüzdeki günler bu konuları, depremden önceki durumundan daha da önemli bir yere taşıyacak. Öncelikle deprem sonrasında ortaya çıkacağını düşündüğümüz ekonomik etkileri sıralamaya çalışalım:
* Sanayi üretiminde düşüş olacak. Bu yalnızca sanayinin kalbinde ortaya çıkan hasarlardan değil, enerji eksikliğinden de kaynaklanan bir gelişme olacak (büyümeye olumsuz etki).
* İhracatta azalma ortaya çıkacak. Sanayi üretimindeki düşüşe paralel olarak iç talep artışı ihracat düşüşü yaratacak (ödemeler dengesine olumsuz etki).
* İthalat artacak. Hasar gören makine ve teçhizatın yenilenmesi ihtiyacı ithalatta artışa neden olacak (ödemeler dengesine olumsuz etki).
* İnşaat faaliyeti artacak. Yıkılan ve hasar gören yapıların yenilerinin yapımı ya da eskilerinin onarımı faaliyeti başlayacak. Bu faaliyet sonucu demir, çimento, inşaat malzemesi talebi artacak (büyümeye olumlu etki).
* Sigorta şirketlerinin hasar ödemeleri artacak (mali sektöre olumsuz etki). Buna karşılık sigorta yaptırma talebinde artış olacak. Özellikle bina sigortası, kasko dallarında talep artışı yaşanacak (mali sektöre olumlu etki). Sigorta primlerinde artışlar ortaya çıkacak (mali sektöre olumlu etki).
* Batık banka kredilerinde artış olacak (mali sektöre olumsuz etki).
* Özellikle İzmit'teki vergi ertelemesi Hazine borçlanmasının artmasına yol açacak ve faizleri bir miktar daha yükseltecek (kamu finansmanına olumsuz etki).
* Türkiye'ye, deprem nedeniyle, çeşitli uluslararası kuruluşlardan ve ülkelerden maddi yardım gelecek (ödemeler dengesine olumlu etki).
* Mal darlıkları oluşacak, fiyat artışları gözlenecek (enflasyona olumsuz etki).
* Depremin fiyatlar, döviz kuru, faizler, hisse senetleri üzerinde yaratacağı olası etkileri ayrıca daha derin analizlere tabi tutmak gerekir.
IMF ve Dünya Bankası, uzun süredir beklenen desteği bu kez kaçınılmaz olarak deprem nedeniyle verdi. Bu iki kuruluştan gelecek desteğin miktarının artması bekleniyor. Ne var ki sağlanacak maddi imkânlar ve krediler depremin yarasını sarmaya gidecek, daha önce düşünüldüğü gibi iç borçların azaltılmasında kullanılamayacak.
Bu tür facialar, dostu düşmanı daha yakından tanımayı sağlıyor. Hıristiyan devletlerin hemen hepsinden (Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi dahil) inanılmaz bir maddi destek yağıyor Türkiye'ye. İlk maddi destek, anında İsrail'den geldi. Buna karşılık, Körfez krizinde, Irak boru hattını kesip milyarlarca doları uğruna kaybettiğimiz, zengin Müslüman Arap ülkelerinden en küçük bir maddi destek söz konusu değil henüz.
mahfie@garanti.com.tr
|
|
|
|
