|
İnsan
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış Haberler
Ekonomi
Borsa/Finans
Spor
Kültür/Sanat
Arka Sayfa
Yazarlar
Hava Durumu
Sanal Meydan
Anket
|
|
Ekonomide deprem seferberliği başlatılıyor Türkiye bütün toplum kesimlerinin katılacağı bir ekonomik seferberliği başlatmalıdır...
Ekonominin düze çıkabilmesi için yapılması gerekenleri yaklaşık olarak bu sözlerle özetlemişti bundan yaklaşık iki ay önce Uluslararası Para Fonu (IMF) Türkiye Masası Şefi Cottarelli.
O günlerde pek fazla yankı bulmadı bu öneri. Hükümetin bazı temel yapısal reformları gerçekleştirip, kamu maliyesini kısmen disipline alarak sorunların aşılabileceği, IMF'nin vereceği yüklüce bir mali destek ve bunun ardından dış kredi musluklarının açılmasıyla işlerin yoluna girebileceği düşünüldü. Muhtemelen girebilirdi de...
Ancak bir hafta önce Türk ekonomisinin kalbi sayılan bölgede meydana gelen deprem, bütün hesapları değiştirdi. Şimdi depremin yol açtığı on binlerce can kaybı ve sosyal yaralar bir yana bir de ciddi boyutlarda ekonomik kayıplar söz konusu.
En basitinden deprem bölgesindeki dört büyük kentin yeniden imarı ve hatta Adapazarı'nın yerinin değiştirilmesi, daha sağlam bir zemin üzerine sıfırdan inşa edilmesi gerekiyor şimdi.
Deprem felaketinin ardından, kurtarma çalışmaları sırasında yaşanan inanılmaz hatalar, inanılmaz organizasyon bozukluklarının en azından şimdi yaşanmaması gerekiyor. Zaten bu nedenle hem iç hem de uluslararası kamuoyundan eleştiri alan hükümetin de işi daha sıkı tuttuğu gözleniyor.
Bölgenin yeniden imarı çalışmalarının planlı, programlı bir biçimde yürütülmesi ve hiç zaman geçirilmemesi yönünde bir çaba içinde hükümet.
Bu çerçevede bir yandan hasar tespit ve geçici iskân çalışmaları sürdürülürken, diğer yandan da Maliye Bakanlığı deprem bölgesi için ek bütçe hazırlıyor. Yapılması gereken acil harcamalar sıralanıyor. Yıkılan şehirlerin yeniden imarı için hazırlanacak projeler, inşaat ihaleleri için yapılacak harcamaların ödenekleri belirleniyor.
Maliye Bakanlığı'nda yürütülen çalışmalara göre deprem bölgesi için bu yıl yapılacak harcama büyüklüğü yaklaşık 500 trilyon lira civarında ve ek bütçe de bu düzeyde olacak.
Bu durum, ekonomik istikrar programını bozmadan, normal olarak 8 katrilyon lirayı bulacağı tahmin edilen bütçe açığını daha da büyütmeden nasıl karşılanacak? Ortaya atılan bazı önerilerdeki gibi Hazine özel tertip devlet tahvili çıkararak, yine yüksek faizlerle borçlanarak mı karşılanacak?
"Hayır" diyor Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı Recep Önal: "Bu harcamaları öncelikle öz gelirlerimizle, vergilerle karşılamayı planlıyoruz..."
Oral: Ek vergiler gelecek
Maliye Bakanı Sümer Oral ile konuşuyoruz. Oral da karşı karşıya kalınan bu büyük felakete, ortaya çıkan ağır ekonomik bilançoya rağmen ekonomik istikrar programının zedelenmeyeceğini söylüyor. Ek bütçe ve finansman yöntemi konusunda özetle şunları söylüyor Sümer Oral:
"Depremin meydana getirdiği zararların giderilmesi ve doğabilecek gelir azalışlarının sağlam kaynaklarla karşılanması konusunda hükümetimiz kararlıdır. Bunun gereği de vergi yolunu tercih etmektedir. İlke budur. Şimdi bütçe kanununa paralel olarak geçici süreyle uygulanacak yeni bir vergi kanunu tasarısı hazırladık. Belli süreyle uygulanacak kanun. Bazı vergiler bir kerelik, bazıları bir yıl süreli olacak..."
Yükün bütün toplum kesimleri arasında adil dağıtılacağını ve herkesten mümkün olduğunca geliriyle orantılı bir ek vergi alınması yoluna gidileceğini anlatıyor Maliye Bakanı. Konu henüz kesinleşmediği için vergi tasarısının ayrıntıları hakkında bilgi vermiyor. Ancak anladığım kadarıyla, bütün gelir vergisi, kurumlar vergisi mükellefleri, esnaf, sanatkâr herkes bir defalık ek vergi ödeyecek.
Örneğin gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin vergiye esas gelir matrahları beşte bir oranında artırılacak. Aynı şekilde otomobil ve motorlu taşıt vergisi mükellefleri bir kereye mahsus olmak üzere bu yıl çifte vergi ödeyecek. Bu arada, faiz ve gayrimenkul sermaye iratlarından alınmakta olan stopajlar da 2 veya 3 puan artırılacak.
Düşük ücretliler ek vergi kapsamının dışında tutulacak, ancak Oral'ın deyişiyle, 'aylık geliri muayyen bir düzeyi aşan ücretlilerden' de ek vergi kesintisi yapılacak. Henüz tasarıya son şekli verilmiş değil, düşünülen aylık brüt geliri 750 milyon lirayı aşan ücretlilerden 5 puan ek vergi alınması.
Temel gıda maddeleri dışındaki tüketim mallarının KDV oranları bir yıl süreyle bir veya iki puan artırılacak. İçki, sigara ve akaryakıttan alınan ek KDV oranları da bir yıl süreyle artırılacak, sağlanan gelir deprem fonuna aktarılacak. Bunların ilk Bakanlar Kurulu'nda görüşülmesi öngörülüyor.
Özetle hükümet, deprem yaralarının sarılması için herkesin geliri veya harcamasıyla orantılı ek vergi ödemesini öngören bir tür ekonomik seferberlik çağrısı yapmaya hazırlanıyor.
|
|
|
|
