|
İnsan
Yaşam
Türkiye
Politika
Yorum
Dış Haberler
Ekonomi
Borsa/Finans
Spor
Kültür/Sanat
Arka Sayfa
Yazarlar
Hava Durumu
Sanal Meydan
Anket
|
|
'Ne tahvili, ne tahvili?' İşin boyutlarını gün geçtikçe daha iyi idrak ediyoruz. Başlangıçta tek tek yıkıntıları görebiliyorduk. Şimdi başımızdan ne büyük bir felaket geçtiğini artık daha iyi biliyoruz. Bir taraftan yardım organizasyonları devam
ederken, diğer taraftan da karşılaştığımız doğal afetin ekonomik faturasını ortaya çıkarmaya çalışıyoruz. Bu sütunun bugünlük konusu da normal olarak bu fatura olacaktı. Ancak hafta sonu 'o' öneri dile geldi. Bugünlük konumuz Ankara Sanayi Odası kaynaklı 'deprem tahvili' önerisi, efendim. Yazımızın başlığı
ise, işitmekte güçlük çekenlerin üslubu ile söylenmek üzere, 'Ne tahvili, ne tahvili?'
Önce bir ne söylenmek istendiğine bakalım isterseniz. Devletimizin iki yakası epey bir süredir bir araya gelemiyor. Bu nedenle de bir sürü araç vasıtasıyla zaten borçlanıyor. Bildiğimiz bir Hazine bonosu zaten var. Devlet tahvilinin de yabancısı değiliz. Peki, o zaman 'deprem tahvili' ne demek oluyor? Bankaya ya da aracı kuruma gittiğinizde 'efendim, elinizdeki kaynağı değerlendirmek için çeşitli alternatiflerimiz bulunuyor, devlet tahvili var ve ayrıca 'deprem tahviline de yatırım yapabilirsiniz' mi diyecekler?
Hatırlarsanız eskiden maliye literatürü ancak içinde bulunduğumuza benzer olağanüstü durumlarda borçlanmaya
izin verirdi. İsmail Türk hocamız Keynes öncesi dönemden kalan 'mali gelenekçilerin',
'olağanüstü dönemlerin olağanüstü maliyesi olur' sözünü bize öğretmişti. Bütçe açıklarının yasak sayıldığı, kamu harcamalarının vergilerle, yani, sağlam gelirlerle finanse edilmesi gerektiğine inanılan o eski çağlarda olağanüstü bir olay gündeme geldiğinde borçlanma benzeri 'sağlam olmayan' finansman yöntemlerine izin vardı. İşte böyle durumlarda, savaş durumu ise 'milli savunma tahvili', deprem sonrası ise 'deprem tahvili' ihraç edilirdi. 1930'lara filan bir bakın isterseniz. Ama o yıllar artık pek geçmişte kalmadı mı? O zamanlar bırakın meydana gelen olayın olağanüstülüğünü, borçlanmanın bizatihi kendisi olağanüstü idi. Halbuki son yirmi yıldır bu memleket tahvil tahvil yoluna devam etmeye çalışmıyor mu? Devletin borçlanması günlük işlemlerden bir tanesi
olarak kabul edilmiyor mu?
Olağanüstü olan vergi toplamak değil mi? Ama bakınız, kimsenin aklına 'hadi biraz vergi alın' demek gelmiyor. Halbuki bugün vergi alınmayacaksa acaba ne zaman alınacak?
Peki, o vakit 'deprem tahvili' ne anlama geliyor? Sonuçta, 'deprem tahvili', Hazine'nin deprem felaketi nedeniyle üstlenmek zorunda kalacağı ek maliyetin finansmanı için başvurulacak farklı bir araç olmayıp, bildiğimiz devlet tahvilinin üzerinde 'deprem tahvili' yazanı olacağına göre bundan ne yarar umuluyor olabilir? Diyelim ki, beklenen üstlenilecek faiz maliyetinin çok da fazla artmamasını temin etmek. Öyle ya, bir doğal afet nedeniyle kamunun finansman ihtiyacı artarken, kalan yabancılar da ülkeyi terk etmeye devam ederken, faiz oranlarındaki olası bir artışı sınırlandırmak kamu politikasının
amacı olabilir. Ama bunun yolu herhalde bildiğimiz devlet tahvillerinin üzerine 'deprem tahvili' yazmak değildir.
Öncelikle tahvilin bir bağış makbuzu olmadığını unutmamakta fayda bulunmaktadır.
İkinci olarak, katılımcıları ne kadar iyi niyetli ve yüksek ahlaklı olsa da piyasanın kendi
içinde ve tek başına faiz artışını sınırlandırmak için bir anlaşmaya girebilmesinin, niteliği itibariyle, mümkün olmadığını unutmamak gerekmektedir.
Üçüncü olarak ise faiz artışını sınırlandırabilecek bir düzenlemenin mümkün olduğu, ama ancak devletin öncülüğünde hayata geçirilebileceği akılda tutulmalıdır. 'Vay fırsatçılar vay' korosuna kapılmadan serinkanlılıkla Ankara'nın bu olağanüstü dönemde alması gereken tedbirleri düşünmekte fayda bulunmaktadır.
gsak@radikal.com.tr
|
|
|
|
