Maliye Bakanı'nı bekleyen zor günler Maliye bakanlarının işi genelde her zaman zor olmuştur, hep sevimsiz işlerle uğraşmıştır maliye bakanları. Hiç arzu etmeseler de mecbur kalıp vergileri artırmak, bütçe ödeneklerini kısmak zorunda kalmışlardır çoğu kez. Bu yüzden kabine arkadaşlarının bile tepkisini çekmişlerdir. Öteden beri ekonomik zorluklarla boğuşan Türkiye'de istisnasız bütün maliye bakanları bu tür sıkıntıları yaşamıştır. Ama şimdiki Maliye Bakanı Sümer Oral'ın işi hepsinden daha zor. Sümer Oral, en geç ekim ayı ortalarına kadar, ekonomi bürokratlarının şimdiden uykularının kaçmasına neden olan 2000 yılı bütçesine son biçimini verecek. Yatırım ve harcama talebiyle kapısını çalan kendi partisinin veya koalisyon ortağı partilerin üyesi bakan arkadaşlarıyla karşı karşıya gelecek. İster istemez, "Hayır, bütçede para yok" demek zorunda. Ve bunu da memlekete hizmet aşkıyla yanıp tutuşan bakan arkadaşlarına anlatabilmesi o kadar zor ki... Bununla da bitmeyecek Maliye Bakanı'nın sıkıntısı. Sıra memur maaşlarına gelecek. Yine her zamanki klasik yönteme başvuracak Sümer Oral: "Bütçe imkânlarını zorlayarak memur ve emeklimize en iyi maaş zammını vermeye gayret ediyoruz..." Ama, bütün gayretlerin sonu istikrar programı çerçevesinde çizilen çerçevede, yılın ilk altı ayı için memur ve emekliye verilebilecek en yüksek zam oranı yüzde 15'i bile bulmuyor. Bunu yaptığında da memur ve emekli ayağa kalkacak. Tepkiler önce Sümer Oral'a, ardından da hükümete yönelecek. Başta Maliye'nin kendi memurları olmak üzere aldıkları 'sefalet ücreti' düzeyindeki maaşlara yapılan çok düşük zammı protesto için memurlar sokağa dökülecek... İş bununla da kalmayacak. Meclis'in tatile girmesi nedeniyle beklemeye alınan ek vergilere ilişkin tasarı önümüzdeki bir iki hafta içinde yeniden güncellik kazanacak. Esnaftan sanatkâra, tüccardan sanayiciye tüm vergi mükelleflerinden bir defalık da olsa yeni vergiler istemek zorunda kalacak Maliye. Tepki dozunun şiddetli olacağı her ne kadar biliniyor olsa da bu vergilerden vazgeçebilmesi mümkün değil Maliye'nin. Çünkü bütçe açığını makul düzeylerde tutabilmek için aslında bu yolla sağlanacak vergiler bile yetmiyor. Onun için dahasını da isteyecekler. Belki bu arada KDV oranlarının birkaç puan yükseltilmesi için de Bakanlar Kurulu'na bir teklif sunacak Maliye Bakanı. Her bakımdan işi çok zor Maliye Bakanı'nın... '2000 bütçesi sıkıntılı olacak' Sümer Oral ile bunları konuşurken, "Zor tabii ki. Kolay olsaydı zaten Türkiye'nin de problemi yok demekti o zaman" diyor ve ekliyor: "2000 yılı ekonomi yönünden bütçe açısından çok zor bir yıl. Ama, Türk mali yönetimi de kendisine ve bütçeye mutlaka çekidüzen vermek zorunda 2000 yılında. Başka çare yok. Bu belki çok zor ama yapılacak, Türkiye'nin, Türk ekonomisinin belli dengelerinin yerli yerine oturtulabilmesi için bazı sıkıntılara katlanılacak." Sümer Oral, bütçe açığını düşürebilmek için ek vergilere ek olarak başka yeni vergi düzenlemeleri olup olmayacağı, KDV oranlarının kaç puan artırılacağı gibi sorularımıza yanıt vermekten kaçınıyor. Bütçe büyüklüklerinin ne olacağı, yatırım harcamaları için ne kadar ödenek ayrılacağı, memur maaşlarındaki artışın hangi düzeyde olacağı gibi soruları da, "Arkadaşlarımız teknik düzeydeki çalışmaları sürdürüyor. Ben rakamlara gelecek haftadan itibaren bakmaya başlayacağım. Henüz bunları konuşabilmek için erken" diyerek geçiştiriyor. Ardından da yapılması gerekenleri, 2000 yılı bütçesi yapılırken uyulması gerekli temel ilkeleri anlatıyor: "Evet, 2000 yılı bütçesinin sıkıntısı büyük olacak. Ama her şeye Türkiye'nin hükümet ve parlamentonun bütçeyi şartlara uygun bir çerçevede yapması lazımdır. Bugün enflasyon mücadelesinde mesafe alınabilmesi yönünde gereken adımların cesaretle atılabilmesi gerekiyor. Türkiye'nin bu açıdan başlıca sıkıntısı, kamu maliyesinin dengelerinin istikrarlı bir şekilde oturmamış olmasıdır. Bunu oturtabilmek, dengeleri rayına yerleştirebilmek, ama geçici değil, kalıcı biçimde yerleştirebilmek için, sevimli de olsa, sevimsiz de olsa bazı şeyler yapılacak, ona göre bir bütçe yapılacak ve tatbik edilecek. 2000 yılı bütçesi, Türk mali sisteminin dengelerini kalıcı olarak düzeltmede ve kamu maliyesinin dengelerinin yerine oturtulmasında çok önemli bir kilometre taşı olacaktır." Deneyimli maliyeci Sümer Oral, zorlukların farkında. Acaba kabinenin diğer üyeleri, özellikle de yatırımcı bakanlıkların başındaki MHP'li üyeler de farkında mı acaba?..

Yukarı Çık

Geri Dön

Bugün yazan diğer yazarlarımızı okumak için tıklayın

Önemli Not: Internet'i kullanan ve dolayısı ile e-posta adresi bulunan yazarlarımızın adresleri, iletişim kurabilmeniz için yazılarının başında eklenmiştir. Eğer böyle bir adres göremiyorsanız, sözkonusu yazarımızın elektronik posta adresi yok demektir. Böyle bir durumda iletişim için künyemizde yer alan telefon ya da faks numaralarını kullanabilirsiniz.