Enflasyon düşebilecek mi?Mehmet BESİMOĞLU
İSTANBUL - Kasım ayında döviz kuru artışının hızlanması, dövizde bir miktar talep yarattı. 5-12 Kasım'da Merkez Bankası net döviz pozisyonu, artı 8 milyar dolardan artı 7.2 milyar dolara geriledi. Döviz pozisyonu 15 Ekim'de artı 8.7 milyar dolarla deprem sonrası en yüksek düzeyine ulaşmıştı. Yılın son döneminde mevsimsel olarak artan enflasyon, reel kur hedeflemesi politikası izlendiğinden aylık kur artışının da hızlanmasına yol açıyor.
Piyasada beklentiler halen 2000 yılı programının mali ve parasal ayrıntılarının nasıl şekilleneceğine endekslenmiş durumda. Bono faizlerindeki gerileme, enflasyon ve kur artışında önümüzdeki yıl ciddi bir düşüş olacağına inancın arttığını gösteriyor. IMF heyetinin ekonomi yönetimiyle görüşmeleri ise hâlâ devam ediyor.
İşin ilginç yanı, stand-by türü anlaşmaların genellikle ödemeler dengesi sorunu olan ülkelerle yapılmakta oluşu. Türkiye'nin sorunu ise döviz cephesinde değil. Döviz gelirleri, giderleri karşılar durumda. Türkiye'deki temel sorun enflasyon ve buna bağlı ortaya çıkan dengesizlikler. En başta da enflasyon ortamının yarattığı istikrarsızlık nedeniyle potansiyel büyüme hızının yakalanamaması.
1998'de başlayan daralma hariç tutulsa bile, son dönemde büyüme hızı yüzde 4.5-5 civarında. Eğer fiyat istikrarı sağlanmış olsaydı, bunun yüzde 7-8'lere çıkabileceği iddia edilmekte. Enflasyonun yüzde 50-90 aralığında dalgalanması belirsizliği artırıyor. Reel faiz yüksek, yatırım eğilimi düşük. Ayrıca doğrudan yabancı yatırım neredeyse sıfır düzeyinde. İşte bu nedenle, yeni programın ve bir stand-by anlaşmasının amacı, ödemeler dengesini düzeltmek değil, enflasyonu yenerek
sağlıklı büyümeyi sağlamak. Ödemeler dengesi
2000 yılında döviz kuru nominal çıpa olarak kullanıldığı takdirde, ilk aylarda enflasyon yavaş yavaş ineceğinden kur biraz değerlenebilir. Stand-by anlaşması ve olası bir kredi notu artışı yabancı yatırımları hızlandıracak. Bu sırada ekonomide bir toparlanma ve ithalatta artış
gündeme gelecek. Cari dengede de bir miktar açılma olabilir. Ancak dış yardım ve krediler bu açılmayı dengeleyecektir. Şimdi, 2000 yılı enflasyonla mücadele programının ayrıntılarını görmek gerekli. TCMB ANALİTİK BİLANÇOSU (Milyon TL)
| | | | | | AKTİFLER | | 6.867.924 | | DIŞ VARLIKLAR | | 7.204.082 | | İÇ VARLIKLAR | | -336.158 | | NAKİT İŞLEMLER | -327.895 | -326.127 | -356.973 | 80.643 | | KAMUYA AC.NAKİT KR. | 663.565 | 627.771 | 590.315 | 771.915 | | BANK. AC. NAKİT KR. | 7.650 | 7.660 | 7.660 | 7.544 | | DİĞER KALEMLER | -999.110 | -961.558 | -954.948 | -698.916 | | DEĞERLEME HESABI | | -999.959 | -950.895 | -416.801 | | PASİFLER | | 6.867.924 | | TOPLAM DÖVİZ YÜKÜML. | 9.900.845 | 9.736.949 | 9.355.342 | 6.340.632 | | DIŞ YÜKÜMLÜLÜKLER | 6.210.657 | 6.083.314 | 6.063.342 | 4.297.078 | | İÇ YÜKÜMLÜLÜKLER | 3.690.188 | 3.653.635 | 3.292.000 | 2.043.554 | | DÖV.OL.TAKİP OL.MEV | 1.137.428 | 1.168.629 | 961.215 | 668.292 | | BANKALAR DÖVİZ MEV. | 2.552.760 | 2.485.006 | 2.330.785 | 1.375.262 | | MERKEZ BANKASI PARASI | 2.372.875 | 2.716.957 | 2.671.624 | 527.292 | | REZERV PARA | 3.540.245 | 3.335.122 | 3.358.325 | 2.145.718 | | DOLAŞIMA ÇIKAN BANK. | 2.070.764 | 1.905.209 | 1.994.303 | 1.328.542 | | BANKALAR MEVDUATI | 1.430.184 | 1.387.148 | 1.327.039 | 782.555 | | FON HESAPLARI | 26.928 | 29.570 | 26.032 | 16.737 | | BANKA DIŞI KESİM | 12.369 | 13.195 | 10.951 | 17.884 | | DİĞER MB PARASI | | -618.165 | -686.701 | | | APİ BORÇLARI | | | KAMU MEVDUATI | 99.028 | 624.079 | 392.543 | 212.163 | | USD KUR ((AL+SAT)/2) | 493.343 | 484.759 | 478.470 | 313.475 | | | | | |
|
