'İzin almadan yargılayın''Fena muamele' ile suçlananlar için izin sistemi korundu, işkence için izin alınmadan dava açılabilmesi ise olanaklı. Savaş, işkencecinin yargılanması için izne gerek olmadığı kanısında ADNAN KESKİN
ANKARA - Gözaltında onlarca kişinin ölümüne ya da sakatlanmasına, ruh sağlığının bozulmasına yol açan ve insanlık suçu kabul edilen işkenceyle mücadelenin, yasalardan çok uygulamadaki zafiyet nedeniyle sekteye uğradığına dikkat çekiliyor. Cumhuriyet savcılarının işkence yapmakla suçlanan görevliler hakkında doğrudan dava açma yetkisi bulunduğu halde, bunun cesaretle uygulanmadığından, çoğu kez yanlış yorumlanarak idareden izin istenmesi yoluna gidilmesinden şikâyet ediliyor. Yargıtay Başsavcısı Vural Savaş da, adli görev sırasında işlenmesi nedeniyle işkence suçunun Memurin Muhakemat Yasası'na tabi suçlardan olmadığını belirterek, görevin uygulamacılara düştüğünün altını çiziyor.
TBMM'de sekiz maddesi kabul edilen ve 86 yıllık Memurin Muhakematı Hakkındaki Kanun'u (MMHK) değiştiren tasarı, işkencecilerin yasayla korunduğu eleştirisinden kaynaklanan tartışmaları güncelleştirdi.
İşkence suçu, Türk Ceza Yasası'nın 243. maddesinde düzenleniyor. Madde, suçunu söyletmek için kişilere işkence yapanların, beş yıla kadar hapis istemiyle ağır ceza mahkemesinde yargılanacağını öngörüyor. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 154/3 fıkrası ise bu suçu, 'adli görev sırasında işlenen' suçlardan kabul ediyor. Dolayısıyla bu suç, izin sistemi öngören MMHK'nın kapsamı dışında tutuluyor.
Ceza Yasası'nın 245. maddesi ise, güvenlik görevlilerinin önleyici zabıta hizmeti görevlerini yerine getirirken kişilere darp ve cebirde bulunmaları suçunu üç yıla kadar hapisle, görev sırasında işlenmesi nedeniyle de bu suçu işleyenler, ancak idarenin izin vermesi halinde yargılanabiliyor. Savaş: İzin istenmez
Yeni tasarıya göre de işkencecinin amirinin izni olmadan yargılanamayacağına yönelik değerlendirmelerin, bu iki yasa maddesinin birbirine karıştırılması ve yanlış uygulanmasından kaynaklandığı belirtiliyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, işkenceyle suçlananların izne gerek olmadan yargılanabileceğine dikkat çekti ve şu değerlendirmeyi yaptı:
"Görevliler de yanlış uygulama içinde. Memurlar hakkında genel bir yasa var, çeşitli yasalarda ise istisnalar var. CMUK'un 154. maddesi bunlardan en önemlisi. Polislerin üç türlü görevi var: Birincisi idari görev, evrak işleri, getir götür işleri. İkincisi önleyici zabıta görevi, yürüyüş olursa onu önlemek, zanlıları karakola götürmek. Bu görev sırasında da kötü muameleler yapılabiliyor, televizyonlarda izliyoruz. Bu iki görev sırasında işlenen suçlar, MMHK'ya tabi. Yani bu görevleri sırasında suç işleyen polislerin yargılanması izne bağlı.
Polislerin üçüncü görevi ise, adli görevdir. CMUK'un 154/3 fıkrasına göre polislerin adli görev sırasında işlediği suçlar, MMHK'ya tabi değil. Bu madde özel maddedir ve öncelikle uygulanmalıdır. İşkence suçu TCY'nın 243. maddesinde düzenlenmektedir. Bu suçun oluşması için, işlenmiş bir suç olacak, ardından o suçu açığa çıkartmak için işkence yapılmışsa bu maddeye göre yargılanacak. Bu suçlar, adli görevle ilgili suçlardır, yani savcıya bağlı yapılan görev sırasında işlenen suçtur. Değiştirilmek istenen MMHK'da da böyle kabul edilmiştir. Bu şu demektir; birisine suçunu söyletmek için işkence yapanların yargılanması için izne gerek yoktur."
İşkenceyle etkin mücadele yapılmaması, ağırlıkla uygulamalardan kaynaklanıyor. Birçok ciddi işkence iddiası savcılıklarda by-pass edilebiliyor. Savcılar, suçlanan görevliler hakkında ağır ceza gerektiren işkence suçu yerine, daha az ceza gerektiren 'fena muamele' suçundan dava açmayı tercih edince, birçok işkence iddiası izin girdabında kaybediliyor. İdare izin verse bile, çoğu tutuksuz yargılanan sanık polis ya da jandarmalara verilen düşük cezalar paraya çevrilip ertelenebiliyor.
|
