DEPREM HATTI

Farklı öncelikler ve şeffaflık Bir hafta boyunca Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın İstanbul'daki zirvesine ilişkin haberlerle yattık ve kalktık. Düzce depreminin de katkısıyla kamuoyunun gündemi bir anda değişti. IMF görüşmeleri, bütçe, sorunlar ve çözümlere ilişkin gelişmeler ise bu zaman zarfında tekrar ön plana çıkmak üzere gündemin alt sıralarına kaydı. Piyasalar ise bütçe hedeflerini kullanarak estirdiği iyimser rüzgârları sürdürmeye devam etti. Piyasalarda esen iyimser rüzgârların kökeninde bir dizi beklenti var. İlk olarak ülkemizin artan stratejik önemi nedeniyle Batı'dan daha büyük destek görecek; hem ticari ilişkileri gelişecek, hem de net sermaye girişi olacak. İkinci önemli beklenti ise Merkez Bankası'nın kur artışını bütçede öngörülen enflasyon oranına göre ayarlayacağı, kur artışı azaldıkça ve net sermaye girişi oldukça gerek reel gerekse nominal faizlerin gerileyeceği. Son olarak faizlerin önemli ölçüde gerilemesiyle birlikte hem reel hem de mali kesimin rahatlayacağı, daha sonraki yılların bütçe harcamaları içindeki faiz ödemelerinin gerileyip kamu açıklarının düşeceği yönündeki beklenti etkili oluyor. Fakat bugüne kadar telaffuz edilen uygulamalar çerçevesinde bu beklentilerin gerçekleşme şansının çok yüksek olmadığını kabul etmek gerekiyor. Ancak piyasalardaki spekülatif davranış biçimi bu durumu ihmal edip dereyi görmeden paçaları sıvıyor. Aslında bu eğilim büyük ölçüde hükümetin yönlendirmesinden kaynaklanıyor. Zira faiz giderleri azalmadan hiçbir sorunun çözülemeyeceği yönünde örtülü bir kanaat var ve gerçekle tam aksinin doğru olduğu, sorunlar çözülmeden yaşanacak faiz düşüşlerinin kalıcı olamayacağını unutuyorlar. Durum böyle olunca da var olduğu söylenen siyasi kararlılık lafta kalmaktan öteye gidemiyor. Bütçe açığını düşürmek için harcamaları kısamadığımız için ek vergiler ve özelleştirmeyle gelirleri artırmaya çalışıyoruz. Ancak akaryakıt tüketim vergisi ve KDV oranlarının maliyet enflasyonu yaratacağını görmek istemiyoruz. İçerde kullanılabilir geliri azaltarak iç talebi kısmayı hedefliyoruz; diğer yandan döviz çapasıyla enflasyonu geriletmeyi düşünüyoruz. TL'nin aşırı değerlendirmesi dış talebi, enflasyonla mücadele iç talebi kısarken nasıl olup da büyüyeceğiz ve öngörülen vergileri toplayabileceğiz? Bütçe açığı, enflasyon ve büyüme hedeflerinin gerçekçi olmadığı çok açık değil mi? Varsayalım ki piyasa veya mali sektör bütçe hedeflerinin gerçekleşeceğine inandı, faizlerin yeterli düzeyde düşürülmesi konusunda başarılı oldu. Son yıllarda olduğu gibi, bankalarımız 2000 yılı ilk yarısındaki büyük iç borç itfalarının çok daha düşük faizlerde ve uzun vadeli olarak yenilenmesine gereken desteği verdiler ve taşıdıkları risk düzeyini artırdılar. İyimser psikolojiyi bozmamak için 279. madde kapsamındaki vergileri de seslerini çıkarmadan ödediklerini varsayalım. Yılın ikinci yarısı yaklaşırken enflasyon konusundaki beklentiler olumsuza dönmeye başlar, ikinci yarı yıl zamları görece yüksek tutulmak zorunda kalınırsa ne olacak? Yükselen faizler gerek mali gerekse reel kesimi nasıl etkileyecek? Ekonomi güç kaybetmeye devam eder sorunlar ağırlaşırken bütçe hedefleri nasıl olup da tutacak? IMF'nin ülkemizde yaptığı temaslarda dile getirdiği önceliklerle bütçe hedefleri arasında büyük çelişki var. Diğer yandan stratejik önemi artan ve model olması için Batı'nın destek vereceği anlaşılan ülkemizde, serbest piyasa anlayışına aykırı çözümlerin gündeme gelme şansı da pek yok. Galiba IMF ile bir anlaşma yapacağız, fakat bu seferki daha öncekilerden çok daha farklı olarak, pek şeffaf olamayacak.

Yukarı Çık

">

">Geri Dön

Bugün yazan diğer yazarlarımızı okumak için tıklayın

Önemli Not: Internet'i kullanan ve dolayısı ile e-posta adresi bulunan yazarlarımızın adresleri, iletişim kurabilmeniz için yazılarının başında eklenmiştir. Eğer böyle bir adres göremiyorsanız, sözkonusu yazarımızın elektronik posta adresi yok demektir. Böyle bir durumda iletişim için künyemizde yer alan telefon ya da faks numaralarını kullanabilirsiniz.