Enflasyon doktoru Türkiye'den umutluSakıp Sabancı ile birlikte yaptığımız Arjantin, Brezilya turumuzun izlenimlerini dünyanın öte yanında 'mucize başaran Türk' olarak tanınan İbrahim Eriş ile tamamlayalım.
Zengininin çok zengin (nüfusun en zengin yüzde 10'u milli gelirin yüzde 47.9'unu alıyor) fakirininse açlık sınırında yaşadığı (ki açlık sınırındakiler nüfusun yüzde 40'ını oluşturuyor) Brezilya'da hiperenflasyonu çözen, enflasyon oranını yıllık yüzde 5000'lerden tek haneliye düşüren politikanın mimarlarından Brezilya'nın eski Merkez Bankası Başkanı İbrahim Eriş ile konuşuyoruz.
İbrahim Eriş'ten Türkiye'nin yeni hedefini yorumlamasını istiyoruz.
Yüzde 25 enflasyon hedefi hayal mi? fozkan@radikal.com.tr
"Türkiye'nin Brezilya'ya göre en büyük avantajı endeksleme yönteminin uygulanmaması. Brezilya'da aylık enflasyon oranı kadar otomatik maaşlara zam yapılırdı. Bu yüzden enflasyon yüzde 5000'e kadar çıktı. Türkiye'de ise çok garip ama sıkı endeksleme yöntemi yok."
İbrahim Eriş, Türkiye'de yaşayan annesiyle, Brezilya'daki oğlunu örnek gösteriyor. Ev sahibi annesi kirayı yıllık enflasyon kadar artırmazken, hiperenflasyon günlerinde oğlu haftalığını dolar bazında istiyormuş.
İbrahim Eriş, Sakıp Sabancı başta olmak üzere kimilerinin gösterdiği "16 kez IMF ile anlaşıldı da ne oldu?" tepkisine karşı çıkıyor. Eriş'e göre, "IMF ile anlaşma yapanlar genellikle anlaşmalarını birkaç kez yinelerler."
Eriş, Türkiye'yi değerlendirirken, ağzından adeta bal damlıyor: "Daha önce çok pesimisttim. Fakat son iki yıl içinde Türkiye enflasyon konusunda çok iyi gelişme gösterdi. 2000'li yıllarda durumu çok daha iyi olacak."Bankaların durumu
İbrahim Eriş, hiperenflasyonun durdurulması politikası ile Brezilya'da banka krizlerinin yaşandığını hatırlatıyor. Acaba Türkiye'de de iflas günleri yaşanır mı?
Eriş, "O muhakkak. Genellikle yüksek enflasyonlu ülkelerde, enflasyonun sıfır olduğu ülkelere göre finans sistemi daha büyüktür. Brezilya'da enflasyonun aylık yüzde 100'lerde olduğu dönemlerde dünyanın en büyük finansal sistemi vardı. Ancak bugün dünya ortalamasında büyüklüğe sahip. Brezilya'da da bankalar iflas ettiği zaman devlet büyük bir yükün altına girdi."
Eriş, iyimserliğini yine de koruyor: "Türkiye'nin Brezilya'ya göre önemli bir avantajı var. Enflasyon yavaş düşüyor. Dolayısıyla adaptasyon imkânı var."
İbrahim Eriş, Merkez Bankası Başkanlığı görevinden ayrıldıktan sonra kendi fon yönetimi şirketini kurmuş. 50 milyon dolar ile başladığı fon yönetiminin hacmi bugün 300 milyon dolar düzeyinde. Eriş, 2 Aralık'ta Koç Holding'in davetlisi olarak Türkiye'ye, "Enflasyon düşünce ne olur?" sorusuna yanıt vermek üzere geliyor. Türk rüzgârı
Arjantin'deki Büyükelçimiz Erhan Yiğitbaşıoğlu'nun anlattıkları araya kilometrelerce uzaklık da girse, memleket hasretinin sönmeyeceğinin örnekleri. 1. Dünya Savaşı sırasında hali vakti yerinde ağırlıklı Ermeni kökenliler çocuklarını Arjantin'e gönderiyor. Bugün 2 bin civarında Türkiyelinin tamamı 70-80 yaş kuşağında. Hepsi Türkiye sevgisiyle dopdolu. Deprem faciasında da Türkiyeliler varlarını yoklarını ortaya koyuyor Türkiye'ye yardım etmeye çalışıyor.
Siyasi eylemlerin merkezi Recoletta Meydanı'nda ise bu sefer
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin sesi yükseliyor. Cumhurbaşkanı Denktaş'ın fotoğrafları, Denktaş'ın "Halkımın 1963-1974 yıllarında çektiği acılardan sonra 1974'te Barış Harekâtı'yla gülen yüzünü yansıtmaya çalıştım" sözleriyle sergileniyor. Aynı yerde bir süre önce Rumlar, Türk askerinin sözde işgalciliğinin propagandasını yapmışlar. Denktaş'ın Sanat Danışmanı Hilmi Özen'in başında bulunduğu sergide ise yüzü gözü gülen insan portreleri ile doğa harikası Kuzey Kıbrıs'ın manzaraları sergileniyor. Arjantin gazetelerinde çıkan övgü dolu haberler ise Kıbrıslılara mutluluk kaynağı oluveriyor.
|
