DEPREM HATTI

Diyalektik mi diyalektik gsak@radikal.com.tr Orta yerde pek yerleşmiş bir mitos bulunuyor. Bakın bunu da iktisat alanındaki 'yakın zaman hurafeleri kataloğu'na eklemeli artık. Daha bu haftanın başında Osmanlı Bankası'nın sayın genel müdürünün böyle bir demeci gazetelerdeydi. Geçenlerde aynı konuyla ilgili bir uyarıyı da elektronik posta vasıtasıyla almış bulunuyoruz. Ne yapalım ki yaza yaza eskittiğimiz konuya bir kere daha bakmak gerekiyor. Affınıza sığınarak artık bu konuyu kesin olarak kataloglayalım: Efendim, buna göre bizde 'iç borç çok değil, vade kısa'. Hani bir vade uzasa hiç mesele kalmayacak. Problemin kaynağı, bu faiz oranlarının nedeni, bütçedeki yükün müsebbibi hep bu vade kısalması durumu. Öyle mi? Yoksa bu iç borç stoku 'bizim için' fazla olduğu için mi vade arada bir kısalıveriyor? Yoksa, yoksa, ortada 'diyalektik mi diyalektik' bir gelişme mi bulunuyor? Efendim 1970'li yılların ortalarında ufak yaşlarında olanların bir bölümü herhalde bu satırların yazarı gibi Georges Politzer'in 'Felsefenin Temel İlkeleri' el kitabını okumuşlar ve de aydınlanmışlardır. Birkaç yüz sayfada dünyayı 'berrak mı berrak' kavrayıverip, 'tamam o zaman' demişlerdir. Hayatın pek kolay olduğu o 'pırıl pırıl' günlerde hemen oracıkta öğrenivermişlerdir herhalde 'nicel birikimin' sonunda nasıl 'nitel değişmeye' yol açtığını. Hani o ısıtılan suyun nasıl bir noktadan sonra kaynayan suya dönüştüğüne ilişkin örnekleri filan hatırlayan var mı? Biz hâlâ unutmadık. Bakınız iç borç stokunun büyüklüğü meselesi de işte böyle bir meseledir. İç borç stokumuz pek büyük değildir. Ama bizim finansal piyasalarımızın boyutlarına göre küçük de değildir. Bu iç borç stoku bizimkinden birkaç kat büyük olan Belçika finansal piyasası için büyük değildir. Yine aynı durumdaki İtalyan ve de Yunanistan finansal piyasaları için de büyük değildir. Ama onlardan birkaç kat küçük olan bizim finansal tasarruflar havuzumuz için büyüktür. Büyüktür ki, faiz oranlarını tepelere fırlatmaktadır. Bilenleri 'Bu faiz faturasının sonu ne olacak?' diye kara kara düşündürmektedir. Şimdi derseniz ki, 'problem vadededir', o takdirde sormak gerekir, 'Peki, bu ülkede dönem dönem vade acaba neden kısalmaktadır?' Neden düne kadar paşa paşa iç borç stokunu finanse edenler heyecana kapılıp vadeyi kısaltmaktadırlar? Çünkü iç borç stokunun büyüklüğü belli bir eşiği aştıktan, belli bir büyüklüğe eriştikten sonra, iç borçların nicel birikimi yatırımcı davranışlarında nitel bir değişime yol açmaktadır. Özellikle hükümetin ve genel olarak kamu politikalarının inandırıcılığının kaybedildiği dönemlerde, yatırımcılar iç borçlanma konusunda bir 'böyle gelmiş böyle gitmez' sendromuna kapılmakta ve davranış biçimlerini değiştirmektedirler. İç borç stoku yükseldiği ve hükümetler güvenilirliklerini kaybettikleri için, iç borç yönetiminin sürdürülemeyeceğine inanan yatırımcı her an değişebilecek yeni şartlara uyum sağlayabilmek amacıyla vadeyi kısaltmayı tercih etmektedir. Yatırımcı bu şartlarda akılcı davranmaktadır. Her an ortaya çıkabilecek sürprizlere karşı hazırlık yapmaktadır. Yatırımcı davranışındaki değişimin iki kaynağı vardır: İç borç stoku yüksektir ve bu durum hükümetin davranış biçimini değiştirme olasılığını artırmaktadır. Hani o nicel birikim, nitel bir değişikliğe neden olmaktadır. Yani ortada diyalektik mi diyalektik bir gelişme bulunmaktadır. 'Katalog maddesi herhalde artık tamamlanmıştır. Yazar, söylemiş ve ruhunu kurtarmıştır.' gsak@radikal.com.tr

Failed to execute CGI : Win32 Error Code = 2

Yukarı Çık

Geri Dön

Bugün yazan diğer yazarlarımızı okumak için tıklayın

Önemli Not: Internet'i kullanan ve dolayısı ile e-posta adresi bulunan yazarlarımızın adresleri, iletişim kurabilmeniz için yazılarının başında eklenmiştir. Eğer böyle bir adres göremiyorsanız, sözkonusu yazarımızın elektronik posta adresi yok demektir. Böyle bir durumda iletişim için künyemizde yer alan telefon ya da faks numaralarını kullanabilirsiniz.