Anayasa değişiklikleri
Cumhurbaşkanlığı seçimlerine yönelik tartışmalar sırasında ortaya atılan formüllerden birisi, Sayın Mesut Yılmaz'ın gündeme getirdiği öneridir. Sayın Yılmaz, '5 artı 5' formülünün kabulünü güvenceye alabilmek amacıyla, anayasa değişikliklerinin gizli oy yerine açık oyla yapılmasını sağlayacak anayasa değişikliği önermektedir.Önerinin gerekliliği ve gerçekleşme şansı üzerindeki düşüncelerimiz bir yana, bu vesileyle, Cumhuriyet tarihimizde anayasa değişikliklerinde uygulanan usullere ilişkin gelişmeleri gözden geçirmek istiyoruz.
- Söz konusu usullerde Cumhuriyet tarihi boyunca değişmeyen kurallardan birisi, değişiklik önerileri için gerekli görülen imza sayısıdır. 1924, 1961 ve 1982 anayasalarının hepsinde, 'değişiklik önerilerinin Meclis üyelerinin en az üçte biri tarafından imzalanmış olması' koşulu getirilmiştir.
Değişmeyen ikinci kural ise 'anayasa değişikliklerinin genel kurulda iki kez görüşülmesi' uygulamasıdır. Bu kural, 1987'ye kadar içtüzüklerde, 1987'den itibaren de Anayasa metninde yer almış bulunmaktadır.
- Değişiklik önerilerinin kabulü için aranan çoğunluk, her üç anayasada da 'üye tamsayısının üçte ikisi' olarak belirlenmiştir. Ancak bu hüküm 1987 yılında değişikliğe uğramış ve üçte iki çoğunluk yerine beşte üç ölçütü getirilmiş, bir başka söyleyişle, kabul oylarının sınırı düşürülmüştür. Bunu dengelemek üzere referandum koşulu getirilmiştir.
l1982 Anayasası'yla, anayasa değişikliklerinde 'referandum'a başvurma yolu açılmıştır. Daha önceki anayasalarda bulunmayan bu uygulama, bu konuda getirilmiş olan en önemli yeniliktir.
Anayasa'nın 175. maddesinin ilk düzenlemesine göre: "Cumhurbaşkanı, TBMM'ye geri gönderdiği anayasa değişikliklerinin Meclis tarafından aynen kabulü halinde, bu kanunu halkoyuna sunabilmekteydi."
Maddede, 1987'de yapılmış olan değişiklikle referandum konusu yeniden düzenlenmiş, referandumun uygulama alanı genişletilmiştir. Yeni düzenlemeye göre cumhurbaşkanına, 'Meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edilen anayasa değişikliklerini, yalnızca iade halinde değil, doğrudan da halkoyuna sunabilme' yetkisi verilmiştir. Ayrıca 'TBMM üye tamsayısının beşte üçünden fazla, ancak üçte ikisinden az oyla kabul edilen anayasa değişikliklerinin
-cumhurbaşkanı tarafından Meclis'e geri gönderilmediği takdirde- kendiliğinden halkoyuna sunulmak üzere, Resmi Gazete'de yayımlanması' gerekmektedir.
- 1924, 1961 anayasalarında ve 1982 Anayasası'nın ilk düzenlemesinde anayasa değişikliğine ilişkin oylamaların 'gizli oy'la yapılması koşulu yer almamıştır. Halen yürürlükte olan gizli oy zorunluluğu, 1987 yılında yapılmış olan değişiklik sonucunda Anayasa'ya girmiş bulunmaktadır.
Anayasalar sıkça değiştirilmemesi gereken kurumlardır. O nedenle günlük politik ihtiyaçlar uğruna anayasa değişikliğine başvurma alışkanlığından vazgeçmek gerekiyor.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.