Meclis soruşturmaları (II)
Meclis soruşturma komisyonlarının birbiri ardına aldığı kararlar, partiler arası gerilimi ve söz düellosunu tırmandırırken gündemi tıkamaya da devam ediyor.
Sistemin değiştirilmesine ilişkin tartışmaların yoğunluk kazandığı bir sırada Meclis soruşturmalarına ilişkin anayasal ve sayısal gelişmeleri gözden geçirmenin yararlı olacağını düşünüyoruz.
Konuya ilişkin ilk değişiklik 1961 Anayasası'yla getirilmiş, soruşturma ile ilgili maddede "Meclislerdeki siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamayacağı ve karar alınamayacağı"nı belirleyen bir hükme yer verilmiştir. Böylece soruşturmaların tarafsızlığının güvence altına alınması düşünülmüştür. Bu hüküm 1982 Anayasası'nda da korunmuştur.
1982 Anayasası, geçmişte bir veya birkaç milletvekili tarafından verilebilen soruşturma önergelerinin, 'Meclis'in üye tamsayısının en az onda biri tarafından imzalanmış olması' koşulunu getirmiştir. Bu yenilikteki amacın da soruşturma kurumunun ciddiyetini korumak olduğu açıktır.
TBMM'den aldığımız bilgilere göre, geçmiş dönemlerden 17. döneme, 279 Meclis soruşturma önergesi ve tezkeresi intikal etmiştir. Konu TBMM'nin 20 Haziran 1984 tarihli birleşiminde ele alınmış, yeni Anayasa'nın 'en az onda bir imza' kuralına uyan 9 önergenin işleme konulmasına, 270 önergenin de üyelerin en az onda biri tarafından benimsenmeleri halinde işleme konulmak üzere imzaya açılmasına karar verilmiştir. Söz konusu 270 önerge üyelerce benimsenmemiştir.
Gündemde kalan 9 önergeye ek olarak, 17. dönemde 7 önerge daha verilmiştir. 18. dönemde 4 olan önerge sayısı, 19. dönemde 25'e, 20. dönemde de 45'e yükselmiştir.
20. dönemde sonuçlandırılamayan 15 önerge, 21. döneme yani bugünkü parlamentoya intikal etmiştir. Halen sonuçlarını izlemekte olduğumuz önergeler geçen dönemden kalmış olan bu önergelerdir.
Cumhuriyet dönemi boyunca, 1927-1993 yılları arasında, ilgilisinin Yüce Divan'a gönderilmesi yolunda karar alınmış soruşturma önergesi sayısı yalnızca 11'dir. Bu kararların 4'ü 1924 Anayasası'nın, 1'i 1961 Anayasası'nın, 2'si 1982 Anayasası'nın yürürlükte olduğu dönemlerde alınmıştır. Yüce Divan'a gönderme kararlarının 4'ü ise 1980 sonrasındaki ara dönemde Milli Güvenlik Konseyi'nce verilmiştir.
Özenle tasarlanmış anayasal önlemler bile Meclis soruşturması gibi ciddi bir kurumun amaçlarından saptırılmasına, siyasal çatışmaların ve pazarlıkların aleti haline getirilmesine engel olamamıştır. O yüzden TBMM'den çıkacak aklama ya da Yüce Divan'a gönderme kararlarının tarafsızlığı ve ciddiyeti konusundaki güven büyük ölçüde yitirilmiştir.
Meclis soruşturmalarında soruşturma yetkisinin yargıya devrinin uygun olacağı konusunda hem kamuoyunda hem de Millet Meclisi'nde görüş birliğinin oluştuğu görülmektedir. O nedenle bu konuda partiler arası söz düellosunun bir yana bırakılması ve çözüme yönelik Anayasa değişikliklerinin bir an önce yapılması gerekiyor.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.