| 3 Temmuz 2000 |
Toptan eşya fiyatları
Bugün akşam, haziran ayı enflasyon rakamları açıklanacak: Piyasalardaki aşırı iyimserlik kısmen törpülenmiş olsa da, bu konuya ilişkin tahminlerin genelde olumsuz olduğunu söylemek zor. Türk-İş'in mutfak masrafına ilişkin yaptığı çalışma ile imalat sanayii anketinin sonuçları olumlu beklentinin güçlenmesinde etkili oldu. Toptan eşya fiyatlarındaki artışın yüzde 1 düzeyinin altında kalma olasılığı güçlendi. Her iki çalışmanın genel eğilimi yansıttığını varsayan tahminlere göre haziran ayı TEFE artışı yüzde 0.6-0.8 aralığında gerçekleşebilir. Tüketici fiyatları ise bu seviyeye yakın veya biraz üzerinde olabilir.Türk-İş'in çalışmasına göre baz alınan dört kişilik ailenin mutfak masrafı yüzde 1.5 oranında gerilemiş. Bu çalışma verilerin toplandığı merkezlere ilişkin tüketici fiyatları konusunda gerçeğe yakın bir fikir verebilir. Fakat toptan eşya fiyatları için aynı şeyi söylemek pek mümkün değil. Toptancı hallerden toplanan fiyatların farklılığı, tüketici ve toptan eşya endekslerindeki tartıların farklılığı söz konusu tahminin genel eğilimi yansıtma şansını azaltıyor. Sebze ve meyve fiyatlarına ilişkin mevsimlik ucuzluğun mayıs ayında yaşanandan biraz daha yüksek olduğu gözleniyor. Bu durum tarımsal ürün fiyatlarını etkileyecek. Fakat toptan tarımsal ürün fiyatlarına ilişkin isabetli bir ön tahmin yapmak oldukça zor.
İmalat Sanayii eğilim anketinin çekirdek enflasyona ilişkin önermesi ise daha güvenilir bir nitelik taşıyor. Olağan dışı dönemler hariç genel eğilimi tespit açısından oldukça başarılı ön tahminlerin şekillendiği gözleniyor. Söz konusu ankete göre haziran ayı özel imalat sanayii fiyatları yüzde 1.2 oranında artacak. Fakat mayıs ayında yüzde 1.7 düzeyindeki sepet bazlı kur artışına rağmen yüzde 2.5 düzeyinde gerçekleşen çekirdek enflasyon hangi faktörlerin etkisi ile yüzde 1.2 düzeyinde gerçekleşecek? Söz konusu farklılığı talep gerilemesi, maliyetlerde ucuzlama veya dış piyasa parite faktörü ile açıklamak pek mümkün değil. Zira bazı sektörlere ilişkin talepteki canlılık devam ediyor; aşırı değerli TL ve ithal fiyatların piyasa üzerindeki belirleyiciliği dikkate alındığında maliyetlerde genel bir ucuzlama yok; değer kazanan Euro ise tam aksine ithal maliyetlerde artış etkisi ile yükseliş yönünde basınç yaratıyor.
Haziran ayı toptan eşya fiyatlarındaki artış beklentiler düzeyinde gerçekleşirse, yılın ilk yarısındaki artış yüzde 19 düzeyine ulaşacak. Bu çerçevede çıpa olarak kullanılan döviz sepetindeki artışın yüzde 12 düzeyinin biraz altında kaldığı varsayılırsa, TL'nin reel olarak yüzde 6.2 oranında değerlendiği söylenebilir.
Açıklanacak haziran ayı enflasyon rakamı reel kesimin rekabet gücü, dış ticaret dengesi ve geleceğe ilişkin beklentiler açısından önemli. Olumsuz yönde sapma artıp, TL aşırı değerli hale geldikçe hem diğer makroekonomik eğilimler, hem de işçi-işveren arasındaki görüşmeler bu durumdan etkilenecek. Konsolide kamu sektörü faiz dışı fazlasına ilişkin performans kriterine rağmen ertelenen kamu zamları da belirsizliği artırıyor.
Sonuç ne olursa olsun mevcut programda başarılı olmak zorunluluğu var. Ortaya çıkacak sapmalar ek önlem paketlerini zorunlu hale getirebilir. Herkesin hesabını kur politikasında hiçbir değişiklik yapılmayacağı varsayımına göre yapması da büyük önem taşıyor. Enflasyon ise yapısal değişimin sonucu olarak gecikmeli de olsa düşecek...
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.