Radikal-çevrimiçi Ana Sayfa | İnsan | Yaşam | Türkiye | Politika | Yorum | Dış Haberler | Ekonomi | Borsa/Finans | Spor | Kültür/Sanat | Arka Sayfa | Yazarlar
5 Temmuz 2000

Uzanlar hiç yılmadı

Sattığı enerjinin yüzde 80'ini kamudan alan Uzanlar, TEAŞ'ın belirlediği fiyatı aşağı çekti. Satılan enerjiden pay alması gereken TRT tahsilat için icraya gitti
Haber ResmiİSTANBUL - Uzanlara ait Çukurova Elektrik A.Ş (ÇEAŞ), TEAŞ'ın belirlediği enerji birim fiyatını, sözleşmedeki 'tahkim' maddesiyle oluşturulan hakem heyetiyle altüst etti. Yargının ve 'Hakem Heyeti'nin farklı zamanlarda verdiği değişik kararlar ise uzmanlar arasında şaşkınlık yarattı. Uzanlara ait olan şirket, satılan enerjiden TRT'ye aktarması gereken payı da vermedi. Bunun üzerine TRT tam altı kez ÇEAŞ hakkında dava açarken, 2000 yılında yaklaşık 2.1 trilyon liralık alacağı için icra takibi yaptı.
Aslında enerji üretim şirketi olan Çukurova Elektrik A.Ş, üretimin pahalı gelmesi nedeniyle Mersin Termik Santralı'nı kapatınca, Akdeniz Bölgesi'ne dağıttığı enerjinin yüzde 80'ini TEAŞ'tan karşılamaya başladı. Bir kamu kuruluşu olan TEAŞ da, ÇEAŞ'a verdiği enerjiye ortalama birim fiyatın yüzde 70'i oranında değer biçti.

Uzanlara pahalı geldi
Ancak, ÇEAŞ söz konusu fiyatın pahalı olduğunu, kabul edecekleri rakamın ortalama birim fiyatın yüzde 65'i oranında bir fiyat olabileceğini deklare etti. Bu durum iki şirket arasında uyuşmazlık yarattı. Hal böyle olunca da ÇEAŞ imzalanan İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi'nin ilgili 'tahkim' maddesine dayanarak Ağustos 1994'te hakem heyetini göreve çağırdı. Uyuşmazlık üzerine toplanan üç kişilik hakem heyeti, TEAŞ'ın belirlediği fiyatı kabul etti. Heyetin kabul ettiği bu kararı Yargıtay'ın da onaylanması üzerine karar kesinleşti.

Hakeme gittiler
Hukukçular, her ne kadar, 'Bu karar, TEAŞ'ın kamu erkini elinde tutması nedeniyle tek taraflı fiyat belirleme hakkının olduğunu ortaya koyuyor' şeklinde yorum yapsa da, Uzan Ailesi mücadeleden yılmadı. Ve yine uyuşmazlık yarattı.
Uzanlara ait ÇEAŞ bu kez 1994 yılı ile 1997 yılları arasında yine aynı nedenle TEAŞ'ın belirlediği fiyata itiraz ederek üç kişilik hakem heyetini topladı. Bu kez heyet ikiye bir oyla ÇEAŞ'ın talebini kabul etti. Hakem heyetinin TEAŞ'ın aleyhine olan 1997 tarihli kararında gerekçe olarak da, "TEAŞ'ın kamu erkini kullanarak ve tek yan- lı enerji baz fiyatını tespit etmesi taraflar arasındaki protokol metnine aykırıdır" görüşü yer aldı.

Fiyat belirleme yetkisi
Hukukçular, hakem heyetinin kararı karşısında, "Hakemin iki şirket arasındaki ilişkiyi salt ticari olarak değerlendirmesi mümkün değil. Zira kamu erkini elinde bulunduran TEAŞ ve TEDAŞ gibi şirketlerin elinde tek taraflı fiyat belirleme yetkisi yoksa, bütün vatandaşlar da fiyata itiraz ederek, bu şirketler hakkında, dava açabilirler" yorumu yaptıysa da, bu yorum durumu kurtarmaya yetmedi.
Heyetin açıkladığı gerekçeyle birlikte karar yine yargıya taşındı. 1998 yılına kadar süren incelemeler sonunda, Yargıtay daha önce verdiği kararın aksi yönünde kararla hakem heyetinin kararını onadı. Böylece Uzanlara ait ÇEAŞ bir kez daha amacına ulaşmış oldu.

TEAŞ'ın davası hasır altı
Edinilen bilgiye göre, sonuca itiraz eden TEAŞ yönetimi 1998 yılında 'Yargılamanın yenilenmesi' talebinde bulunarak, Ankara'da hakem heyetlerinin verdiği kararlara bakan Ticaret Mahkemesi'ne başvurdu. Gerekli harçları yatıran, mahkeme harç makbuzlarını dosyalayan TEAŞ yönetimi dava sonucunu beklemeye başladı. Ancak, ilgili mahkemenin dava dosyasında bulunması gereken TEAŞ'ın başvuru dilekçesinin kayıp olduğu belirtilirken, aradan geçen iki yıl boyunca da konuyla ilgili hiçbir gelişme sağlanamadı.

'TRT'ye de taktılar'
Uzanların ÇEAŞ'taki usulsüz işlemleri bunlarla da sınırlı kalmadı. ÇEAŞ gibi elektrik üreticisi şirketlerin Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'na (TRT) ödemesi gereken pay bulunduğu halde, bu tutarların hiç birinin süresinde ve doğru ödenmediği öğrenildi. TRT, bu yıl ÇEAŞ'tan, 1999 yılı ocak-haziran dönemi alacaklarına ait olmak üzere 2 trilyon 129 milyar liralık icra takibi yaptı. Konuyla ilgili olarak ÇEAŞ'a değişik zamanlarda altı kez dava açtığı öğrenilen TRT'nin, henüz herhangi bir tahsilatta bulunamadığı öğrenildi.


Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.