Radikal-çevrimiçi Ana Sayfa | İnsan | Yaşam | Türkiye | Politika | Yorum | Dış Haberler | Ekonomi | Borsa/Finans | Spor | Kültür/Sanat | Arka Sayfa | Yazarlar
12 Temmuz 2000

Partilerin gelirleri şaibeli

KEMAL GÖKTAŞ
ANKARA - Türkiye'nin AB'ye üyeliği sürecinde hazırlanan en kapsamlı çalışma olarak nitelenen Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Enstitüsü'nün (TESEV) 'Devlet ve Reform' çalışmasında, partilerin gelirlerinin şaibeli olduğu tespiti yer aldı. Doç. Dr. Ali Çarkoğlu koordinatörlüğünde Tarhan Erdem, Mehmet Kabasakal ve Ömer F. Gençkaya tarafından hazırlanan 270 sayfalık raporda, Türkiye'deki parti sisteminin patronaj (kayırma, kollama) temelli bir yapısı olduğu belirtilerek, "Bu yapı partilerin gelir kaynaklarını da biçimlendirmektedir. Partilerin gelir kaynakları belirsizdir" denildi.

'Kamu kaynakları yasadışı kullanılıyor'
Raporda şu tespitler yapıldı: "Partilerin özellikle seçim kampanyaları sırasındaki gelirleri, ağırlıklı olarak özel kaynakların nakdi ya da ayni olarak sağladıkları katkılardır. Gelir kaynaklarında saydamlık olmaması partilerin neyi, niye temsil ettiklerini belirsizleştirmekte ve meşruluk sorunları yaratmaktadır. Partilerin özellikle iktidar dönemlerinde kamu yararından çok açıkca siyasal desteği alabileceği ufak çıkar grupları yararına siyaset yapmalarının temelinde bu finansal bağlılık yatmaktadır. Bazı siyasi partilerin kamu kaynaklarını yasadışı kullandıkları ve suç örgütlerinden de destek sağladıkları ilinmektedir.
Milletvekilleri özellikle seçim dönemlerinde nakit olarak ödenmeyen, ayni birçok olanaktan yararlanmakta ve bunları beyan etmememektedir. Eski ve yeni milletvekillerinin büyük şirket ve holdinglerin yönetim kurulu üyeliklerine getirilmeleri siyaset-para ilişkisinin bir başka yönüdür. Bu yolla milletvekilleri, baskı ve çıkar grupları adına teşvikler ve ihale konularında gizli lobi etkinliklerinde bulunmakta. Siyasi yozlaşmanın bir nedeni de, on yıldır mal varlığına dayanarak siyasete giren ve 'hokus pokus' yöntemiyle siyaseti yürütenlerin artmasıdır."

Zengin erkek partileri
Raporda, parti çalışanlarının ticaretle uğraşan, orta yaşın üzerinde ve zengin erkeklerden oluşan bir görüntü çizdiğinin saptandığı ifadesi de yer aldı. Nisan 1999 seçimlerinde bazı partilerin 38 trilyon, bazı belediye başkan adaylarının ise 1.5 trilyona varan seçim harcaması yaptıklarının iddia edildiğinin aktarıldığı raporda, 1999'da dağıtılan toplam 22 trilyon lira devlet yardımının partilerin üçte birine gittiği belirtildi. Raporda bu durumun partilerin devlet karşısında olması gereken özerkliklerine ve eşitlik ilkesine zarar verdiği kaydedildi.


Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.