| 12 Temmuz 2000 |
Akla takılanlara devam
gsak@radikal.com.trGelin bu hafta 'Takip fikri: pekiyi' notunu hak edelim. Hatırlayacaksınız, geçen hafta, Londra ve Frankfurt borsalarının 'iX' adı altında birleşme kararından yola çıkarak, 'borsa birleşmeleri için bir düşünme çerçevesi' geliştirmeye başlamıştık. Olur da, bakarsınız belki aynı çerçeveyi burada hâlâ devam eden Nasdaq tartışmaları için de kullanmak nasip olur. Bakın, hiç işi olmaması gerektiği halde, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Sayın Muhsin Mengütürk'ün kendisini taraf ilan ettiği 'borsa dışında hisse senedi işlemi yapabilme ve ABD'nin Nasdaq piyasasının bir şubesini buralarda açma 'tartışması hâlâ öksüz öksüz duruyor. Bir de bakmışsınız bu dizi bizi Nasdaq hülyasının mahrem bölümlerine getirivermiş. Kısmet.
Neyse biz önümüzdeki işe dönelim. İki veya daha çok borsanın birleşmesi dediğimizde bu süreçle ilgili üç unsuru birbirinden ayırabilmek mümkün. Bunlardan ilki ilgili borsaların üyeleri. Borsa üyeleri dediğimizde hisse senedi borsasında işlemlere aracılık yapan kuruluşlardan bahsediyoruz. Geçen hafta 'borsa üyeleri nasıl düşünür?' diye zaten sormuştuk. İkinci unsur ise hisse senetleri vasıtasıyla reel faaliyetlerini finanse eden firmaların borsa birleşmelerinden etkilenme biçimleri: Hisse senedi ikinci el piyasalarının likiditesi ne kadar artarsa, o hisse senetlerini ihraç edip finansman temin eden şirket o kadar daha fazla yeni hisse senedi ihraç edebilir. İkinci el piyasaların artan likiditesi, şirketler kesiminin giderek daha fazla 'halka açılabilmesine' zemin hazırlar. Borsa birleşmesi büyüyen bir likidite havuzu yaratabiliyorsa bu takdirde şirketler kesiminin daha rahat fonlanabilmesi de imkân dahiline girebilir. Borsa birleşmesi ile büyüyen likidite havuzu hem aracılara yeni iş hacmi, hem de şirketlere ek finansman imkânı sağlar.
Üçüncü olarak, yatırımcının ve piyasaların güvenilirliğinin bu birleşme sürecinden nasıl etkileneceğine bakmakta fayda bulunmaktadır. Hisse senetlerinde aracılık yapanların 'borsa' adı altında birleşerek büyük bir pazar yeri oluşturmalarının ve sermaye piyasalarındaki tüm kamu düzenlemelerinin anlamı yatırımcılara 'güvenli' işlem yapabilecekleri bir piyasa olduğu izlenimini vermektir. Yatırımcı 'güvenli' bulup katılacaktır ki likidite sağlansın. Örneğin, bu nedenle her borsanın üzerinde işlem yapılmasına imkân sağladığı hisse senetleri seti, yani kota aldığı hisse senetleri, birbirinden farklıdır. Kotasyon listesi 'güvenli işlemin' çerçevesini
çizen unsurlardan bir tanesidir. Bir başka sınır da ilgili ülke içinde ihraç edilebilecek hisse senetlerinde aranan şartlardır. Bu tür sınırlamalar aynı zamanda ne tür firmaların kendilerini hisse senedi ihraç ederek rahatlıkla finanse edebileceklerine ilişkin de bir sınır çizer.
Peki, 'iX' gerçek olduğunda Almanya'da işlem gören tüm hisse senetleri Londra'da da işlem görmeye başlayacak mıdır? Hayır. Bu konuda İngiltere SPK'sının görüşü açık ve ortadadır. Kimse 'borsa birleşmesi' adı altında kendi ülkesindeki kamuyu aydınlatma standartlarının aşağıya çekilmesine imkân verecek gibi görünmemektedir. Sözün kısası, iki borsanın birleşmesi, otomatik olarak iki ülke hisse senedi piyasasının entegrasyonu anlamına gelmemektedir. Hani bu yolla birdenbire küçük ve orta ölçekli işletmelere, KOBİ'lere, daha fazla finansman sağlanabileceği iddiası hoş bir masaldan ibarettir. Her iki hisse senedi piyasasının kamuyu aydınlatma standartlarının uyumlulaştırılması asıl yapılacak olan 'iş' olmaya devam etmektedir. Üstelik entegrasyon süreci 'en likit' hisse senetlerinden başlamaktadır. Peki, likit hisse senedi sayısı iki piyasada birbirinden önemli ölçüde farklı ise ne olacaktır? Sonunda ortaya bir 'onlar ortak, biz pazar' durumu mu çıkacaktır. Pek yakında, efendim.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.