| 13 Temmuz 2000 |
Türkiye'ye 'Yamani' bakış
CNN Türk'te 32. Gün için Mehmet Ali Birand'ın sorularını yanıtlayan Şeyh Yamani, İslam ülkelerinin yeni dünya düzenini yakalayamadığını öne sürerek, 'Türkiye de ne yaptığını bilmiyor, gelişiyor ama kimlik sorunu var' dedi
İSTANBUL - 30 yıl boyunca dünya petrol dengelerini etkileyen, 'Petrol Çarı' diye anılan Suudi Arabistan'ın eski Petrol Bakanı Şeyh Zeki Yamani, İslam dünyasının 2000'li yıllara hazırlanamadığı görüşünde. İslam hukuku uzmanı da olan Yamani, İslam dünyasına ilişkin görüşlerini, bu akşam CNN Türk'te akşam yayınlanacak 32. gün için Mehmet Ali Birand'a anlattı:
- İslam ülkeleri 2000'lere hazır mı?
Ne yazık ki değil. Büyük oranda cahiliz. Neler olacağını, nelerle karşılaşacağımızı bilmiyoruz. Gelecekte büyük bir ihtilal yaşayacağız. Ekonomi, politik, sosyal ve kültürel alanlarda büyük değişiklikler olacak.
- İslam ülkeleri nasıl değişecek?
Dünya sınırları olmayan bir kasabaya benzeyecek. Bu kasabanın yüzde 20'si çok zengin olacak ve her şeye hükmedecek. Yüzde 80'i hiçbir şeye hâkim olmayacak. Zengin yüzde 20 Araplar çölde nasıl dolaşmışlarsa bir yerden diğer bir yere gidecek. Bunların adı uluslararası şirket olacak. Onları kontrol etmek imkânsızlaşacak. Uluslararası kapitalizm milli kapitalizmden çok farklı olacak.
- Bunlarla nasıl baş edeceğiz?
Uluslararası kapitalizmin neyle sonuçlanacağını göremeyiz. Mutlaka tepki doğacak.
İslam dünyasına demokrasi gelecek mi? Bu kolay mı?
Er veya geç gelecek. Hiçbir şey kolay olamaz. Çok kan akacak ancak, değişik tip hükümetler oluşacak. Genç liderlerle de değişiklik olacak. Asıl değişiklikse halktan gelecek ve her şeyi değiştirecek.
- Köktendincilerin ardında kim var?
Bazıları Batı'nın köktendinci grupları teşvik ettiğine inanır. Amerika Taliban'a Afganistan'ı işgal etmesi için yardımcı oldu, ekonomik nedenlerle. Batı, demokrasi ve insan haklarından söz ederken samimi değil.
Amerika bazı Arap ülkelerinde diktatörlüğü tercih eder. Diktatörler onlara ne isterse verir, halk veya halkın seçtikleri vermez.
- Globalleşme döneminde dinimizi yeniden mi yorumlamamız gerecek?
Kuran değişmez. Değişen yorumdur. İslam dinamik bir dindir. Günün koşullarına uyum sağlayabilirsiniz. Katı ve inatçı olmak İslam değil. Ancak bazı Müslüman ülkelerde bunları görüyoruz. İslami tarihte kadın hukukçular, liderler olmuştur. Bazı ülkelerde görülenler kabile geleneği. İslam hukukuna dayanıp kafa, kol kesiyorlar ama bunu yapmadan önce, sosyal adaleti düşünmüyorlar. İnsana onurunu vereceksin, iyi yaşam hakkını vereceksin. Aç ve hakir görülmüş insanı böyle cezalandırmak İslamla bağdaşmaz.
- Petrol ve gaz açısından Kafkaslar ve Orta Asya daha ön plana mı çıkacak?
Yüksek fiyat sayesinde daha fazla üretim olacak. Ruslar bu ülkelere politik bağımsızlık verdi ama kendi ekonomik şemsiyesi altında tutmak istiyor. Amerika buna sıcak bakmıyor. Bakü-Ceyhan steniyor. Bir örnek vereyim: İki Amerikan şirketi Türkmenistan'da petrol buldu. Türkiye üzerinden geçirilmesi çok zor. En ucuz yol İran. Amerikalılar İran'ı sevmiyor, Pakistan'ı istiyor. Bunun için Afganistan'dan geçmesi gerek. Güçlü bir hükümet lazım. Taliban böyle doğdu.
- Çeçenler de mi?
Çeçenler, Rusya için çok önemli. Zira, Bakü'den çıkan boru hattı, Çeçen bölgesinden geçip Dağıstan'a gidecek. Fransızlar, bir işin derinine inmek için 'kadın parmağı arayın' derler. Biz 'petrol parmağı arayın' diyoruz.
- Bakü-Ceyhan gerçekleşecek mi?
Her şey petrol rezervinin büyüklüğüne bağlı. Şu ana kadar ki gelişmeler bu boru hattının yaşayabilir olacağını gösteriyor.
- Türkiye'yi nasıl görüyorsunuz?
Ekonomik yönden gelişiyorsunuz. Ancak bu ülkenin bir sorunu var. O da yaşadığınız kimlik krizi. Siz nesiniz? Müslüman ülke misiniz? Avrupa ülkesi misiniz? Avrupa'nın mı yoksa Ortadoğu'nun mu bir parçasısınız? Müslüman dünyası ile ne oranda bir işbirliğiniz var? Hepsiyle birlikte olabilirsiniz, sorun yok, ancak sadece biri ile çok ilişki kurup 'ben onlarla beraberim' demeyin. Ne yapmak istediğinizi tam bilmediğinizi düşünüyorum. AB'nin bir üyesi olmak için ölüyorsunuz. Avrupalılar sizi hiçbir zaman bir Avrupalı gibi kabul etmeyecek.
- Araplar Türkiye'yi benimsemiyor...
Halklar sizi seviyor. Önemli olan odur. Hükümetlerin politikaları farklıdır. Onlar halkı temsil etmiyorlar.
- Bazıları Türkiye'nin laik sisteminin Kuran'a ters düştüğünü ileri sürüyor.
Bu laiklikten ne anladığınıza bağlı. Eğer bu bir dinci partinin ülkeyi yönetmesine ve görüşlerine empoze etmesine karşı ise o başka bir şey. Ama laiklikten İslam aleyhtarlığı çıkıyorsa bu Kuran'a karşıdır. (Radikal)
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.