| 16 Ağustos 2000 |
Maliyet çelişkisi
Depremin maliyetini hesaplayan Dünya Bankası ve DPT farklı sonuçlara ulaştı. Dünya Bankası refah kaybını 3 ile 6.5 milyar dolar arasında hesaplarken, DPT 9 ile 13 milyar dolar arasında buldu. Yeniden yapılanma için Dünya Bankası'na göre 3.5 ile 4.6 milyar dolar gerekirken, DPT bu yükü 6.2 milyar dolar olarak hesapladı
 |
ANKARA - 17 Ağustos 1999'- dan bu yana geçen bir yıllık süre içinde deprem yaralarının sarılması amacıyla pek çok girişim başlatılsa da, bir o kadar da aksaklık yaşandı. Yazlık çadırlarda kışı geçirmek zorunda kalan depremzedeler, önce kışın acımasız sertliğiy-le karşı karşıya kaldı, ardından da peş peşe çıkan yangınlarda bir kez daha darbe yedi.
Felaket karşısında tek yumruk gibi görünen Türkiye, zaman içinde felaketzedelere karşı duyarlılığını yitirmeye başladı. Halkın ilgisi azalmaya başlayınca, denetim de azaldı. Denetim azalınca da devletin girişimleri tavsamaya başladı. Radikal felaketin yıldönümüne bir gün kala depremin yarattığı sosyo-ekonomik sarsıntıyı bir kez daha gözler önü- ne sererek, ''Uyuyan Türkiye'yi uyandırmayı amaçlıyor.
Ekonomiye darbe
Körfezi yerle bir eden deprem, can kayıplarıyla yarattığı acı, sosyal yaşamda yol açtığı hasarların yanısıra ekonomiye de büyük bir darbe vurdu. Deprem, Gayri Safi Milli Hasıla'nın (GSMH) üçte birinin üretildiği Marmara Bölgesi'nde, binalardan sanayiye, ertelenen ve alınamayan vergilere ve büyümeye olumsuz etkisine kadar geniş kapsamda olumsuz etkileri ortaya çıktı.
Depremin ekonomiye olumsuz etkilerinin mali boyutu için çeşitli tahminler ve hesaplar yapıldı. Söylemler bir yana, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ve Dünya Bankası tarafından yapılan iki ayrı araştırmada maliyet hesapları da farklılık gösterdi. Dünya Bankası, depremle birlikte ortaya çıkan refah kaybını 3 milyar dolar ile 6.5 milyar dolar arasında bir rakam olarak hesapladı. DPT' tarafından hazırlanran rapora göre ise bu rakam 9-13 milyar dolar düzeyinde. Deprem sonrası yeniden yapılanma için Dünya Bankası, 3.5-4.6 milyar dolarlık bir maliyet çıkarırken, DPT depremin kamu maliyesine getirdiği yükü 6.2 milyar dolar olarak tespit etti.
300 trilyon vergi kaybı
Dünya Bankası, araştırmasını üretim kayıpları ve ödemeler dengesine olumsuz etkileri de kapsayacak şekilde geniş tuttu. Bu hesaplara göre 1.2-2 milyar dolarlık bir üretim kaybı ve ödemeler dengesine 3 milyar dolarlık bir olumsuz etki yaratacağı da hesaplandı.
Dünya Bankası raporu, 600 bine yakın insanının evsiz kalacağını ve yüzde 30 düzeyinde bir iş kaybı ortaya çıkacağını da tahmin etmişti. Depremin bütçeye getireceği yük ise 3.6-4.6 milyar dolar olarak hesaplanmıştı, Dünya Bankası, konut yapımı için 1.1 milyar dolarlık yatırım gerektiği görüşünü taşırken, DPT kalıcı konut yapımı için 3.5 milyar dolarlık bir mali-yet hesabı yapmıştı. Depremin bir de vergi kayıpları var. Deprem bölgesinde ertele-nen ve vazgeçilen vergilerin Maliye'ye yükü 300 trilyon lira olarak hesap edildi. Ayrıca, kamu bankalarının ertelediği krediler nedeniyle yükleneceği maliyet de 300 milyon dolar olarak belirlendi.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.