| 16 Ağustos 2000 |
Ekonomi programında durum
Hükümet, ekonomi programının uygulanmasında her şeyin iyi gittiğini söylüyor... Açıklamalara göre, özel kesim firmaları beklenenden fazla zam yaptıkları için, enflasyon hedefi tutmamış, ilk altı aylık uygulama sonuçlarına göre, enflasyon öngörülenden daha hızlı artmıştır. Üç yıl içinde bu geride kalma giderilecek, üç yıl sonunda enflasyon, Maastricht ölçüsüne (yılda, yüzde 0-3 artış) getirilecektir. Ancak bu fazla iyimser hükümet değerlendirmesi, programın eksiklerini tamamlama konusunda bir rehavete yol açmamalıdır. Uygulanmakta olan 'enflasyonu önleme ve (devleti) yeniden yapılandırma programının', önemli eksikleri vardır ve enflasyon hedefindeki olumsuz sapmanın nedeni, program uygulamasındaki bu eksiklerdir:1. Programın en önemli hedefi, enflasyonun düşürülmesidir. Bu hedefteki geri kalma, başarısızlığın ilk göstergesidir; önümüzdeki birkaç ayda programın eksikleri tamamlanmalıdır. Bu önlemlerin neler olduğu bilinmekle birlikte, siyasal bedeli yüksek görüldüğü için uygulama gecikmektedir.
2. İlk altı ayın uygulaması içinde, devlet borçlanması faizlerindeki hızlı düşme (geçen aralıktaki yüzde 120 oranından bugünkü yüzde 35 düzeyine), vergi gelirlerindeki enflasyondan hızlı büyüme, faiz öncesi bütçe fazlasındaki olağanüstü artış ve aynı dönemde tüketici enflasyonunun yaklaşık yüzde 70'ten, yüzde 50'ye inmesi, devlet bütçesi açığındaki önemli azalma, hep çok olumlu sonuçlardır. Ama bunların hepsi, enflasyonda beklenen yavaşlamayı sağlayamamıştır. Eksik olanın araştırılması, hedefe ulaşmak için şarttır.
3. Program uygulamasındaki önemli eksik, 'devleti yeniden yapılandırma' yolu ile devletin öteki harcamalarında azaltma yapılamamış olması ve bütçe açığındaki azalmanın sınırlı kalmasıdır. Devletin faiz dışındaki harcamaları eskisinden daha hızlı artmakta, bu konuda cumhurbaşkanımızın verdiği örnekleri anlamazlıktan gelen siyasetçi-yöneticilerimiz, eski alışkanlıklarını inatla sürdürmektedirler. İlk altı aylık uygulamada devletin öteki harcamalarındaki artış hızları bir önceki yıldan az değildir. Bu nedenle devlet borçları da ilk altı ayda azalacağına, geçen yıldaki kadar artmıştır. Ama bu konuda milli gelirin yüzde 85'i ile sınıra yaklaşılmaktadır.
4. 1999 bunalım yılı sonunda çok azalmış bulunan devlet ve özel kesim yatırımları, henüz bunalım öncesi düzeylere bir türlü getirilememiştir. Programın en önemli uygulamalarından biri, devlet harcamalarında kısıntı yapılırken, özel kesim yatırımlarının artış hızını yükseltmek olmalıdır. Faizlerdeki azalma, bunu bir ölçüde yapmıştır. Ancak alınan sonuçlar, henüz enflasyonu istenen ölçülerde düşürememiştir.
5. Programın önemli amaçlarından biri olan ve devlet harcamalarında da önemli azalmalara neden olabilecek, özel kesimin özelleştirilmesi sağlanamamıştır. Özel kesim işletmeleri, hâlâ çok önemli devlet teşvikleri almakta, devlet desteği olmaksızın yaşama olanağına kavuşamamaktadırlar. Özel pazarların en önemli kurallarından biri olan 'kötü çalışan işletmenin batması, iyi çalışanın pazarda kalması' kuralı uygulamaya konamamıştır. Hâlâ, batan şirketler devletçe kurtarılmakta, kurtarılan şirketlerin özel kesime geri dönmesi için henüz bir şeyler yapılamamaktadır.
Ekonomide her şey 'kara' değildir. Ama yıllardır ilk kez elde edilen bu başarılar, yeni başarılarla taçlandırılmalıdır. Yetkililerimiz, önceki istikrar programlarının başarısızlık nedenlerini ve başarısızlığın korkunç sonuçlarını iyi incelemelidirler.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.