Radikal-çevrimiçi Ana Sayfa | İnsan | Yaşam | Türkiye | Politika | Yorum | Dış Haberler | Ekonomi | Borsa/Finans | Spor | Kültür/Sanat | Arka Sayfa | Yazarlar
9 Eylül 2000

En yoksul öğretmenler

Eğitimcilerin maaşları diğer ülkelerdeki meslektaşlarına göre çok geride. Kıdemli öğretmenlerin yıllık geliri Endonezya'nın bile gerisine düşen Türkiye'deki ücretler İsviçre'nin yaklaşık 8'de biri
Haber ResmiAYŞEGÜL DİKENLİ
İSTANBUL - Yeni bir eğitim ve öğretim yılı yaklaşırken, eğitim sisteminden kaynaklanan sorunların tüm yükünü omuzlayan öğretmenlerin durumu, hiç de iç açıcı bir görüntü sergilemiyor. Çağdaş ülkelerdeki meslektaşlarına göre çok daha düşük ücretler alan, yoksulluk sınırının altında yaşayan öğretmenlerin yüzü yeni ders yılında da gülmeyecek. Maaşları 160 ile 280 milyon arasında değişen öğretmenlerin geçim sıkıntısıyla ilgili sorunları çözüm beklerken birçok öğretmen erken yaşta emekli olmayı tercih ediyor. Maddi sıkıntılarını gidermek için özel ders verme ve dershanede çalışma yoluna başvuran öğretmenlerin kaderi bu yıl değişmeyeceğe benziyor.

Mecburen ek iş
Öğretmenlerin Türkiye'deki durumu diğer ülkelerle karşılaştırıldığında da ortaya çıkıyor. Ekonomik sıkıntılarını aşmak amacıyla ikinci işler yapan öğretmenlerin maaşları, gelişmiş ülkedeki meslektaşlarının çok gerisinde kalıyor. Eğitim-Sen'in araştırmasına göre, yeni göreve başlayan ilköğretim öğretmeninin yıllık geliri 4 bin 968 dolar düzeyinde bulunurken, gelişmiş ülkelerde bir öğretmen 20 ile 32 bin dolar arasında kazanıyor. Yapılan araştırmalar öğretmenlerin yüzde 70' nin ek iş yaptığını ortaya çıkarırken, yüzde 72'sinin evleri kira.

Kıyaslamak bile zor
Türkiye, öğretmenliğe başlangıç ücretlerinde Brezilya ve Endonezya gibi ülkeleri geride bırakırken, kıdem arttıkça bu ülkelerdeki ücretler de Türkiye'deki ücretlerin üstüne çıkıyor. Gelişmiş ülkelerdeki öğretmen ücretleri ile Türkiye'deki öğretmen ücretleri arasında ise kıyaslama yapılamayacak kadar büyük bir fark bulunuyor. Türkiye'de yeni göreve başlayan bir öğretmen yılda 4 bin 968 dolar kazanırken, gelişmiş ülkelerdeki ücretler 20 bin ile 32 bin dolar arasında değişiyor.

Her yerde bir sorun
l Öğretmenlerin yüzde 87'si meslek yaşamlarının en verimli dönemi olan 40-45 yaş arası, yüzde 13'ü 50 yaş üzeri emekli oluyor. 'Eğitimde beyin göçü' olarak da nitelendirilen erken emekliliğin öğretmenler arasında tercih edilmesinin nedenleri ise şaşırtıcı. Öğretmenlerin erken emekliliği tercih etme sebepleri arasında ilk sırayı
ekonomik sıkıntılar alıyor. Maaşların yetersizliği, geçimi sağlamak
için ek iş yapma mecburiyeti ve özel okul ya da dersanelerden gelen teklifler, erken emekliliği öğretmenler arasında cazip hale getiriyor. Sadece İstanbul ilinde her gün ortalama 50 öğretmen emekli olmak için başvuruda bulunuyor.

  • Öğretmenlerin yüzde 75'e yakın bölümünde faranjit, astım, bronşit, bel fıtığı, damar sertliği, kalp krizi, varis gibi meslek hastalıkları sıklıkla görülüyor.
  • Öğretmenlerin hemen hepsi atamalarda siyasi baskılara ve haksızlıklara uğruyor. İdari ve yönetsel organlarda görev yapanların keyfi uygulamalarına maruz kalıyor.
  • Eğitime katkı payları, dergi ve kitap ücretleri öğrencilerden öğretmenler aracalığı ile alınarak, öğretmen 'tahsildar' gibi kullanılıyor. Bu ve benzeri uygulamalar mesleğin toplumda saygınlığını yitirmesine neden oluyor.
  • Varoşlarda görev yapan öğretmenler ve okul idarecileri, okulun temel ihtiyaçlarını karşılamaları için verilen ödeneklerin yetersizliği nedeniyle büyük sorunlarla baş başa bırakılıyor.
  • Öğretmenler, sosyal ve özlük haklarını almak için verdikleri mücadele nedeniyle cezalandırılıyor.
    Öğretmenlerin 'talep' olarak sıraladıklarına göz atıldığında, düşündürücü bir tablo ortaya çıkıyor. Duruma itiraz eden öğretmenlerin siyasilerden ve eğitim bürokrasisinden beklentileri şöyle:

    Ne istiyorlar?
    l Ülkenin eğitim politikalarında belirleyici olmak.

  • Öğretmenlik mesleğinin yeniden saygınlık kazanması.
  • Eğitimde disiplin usullerinin belirlenmesine katılmak.
  • Ders kitaplarının hazırlanmasında ve onayında etkili olmak
  • Meslek örgütlerinin oluşumunun desteklenmesi.
  • Eğitim personeline insanca yaşamayı sağlayacak bir ücret.
  • Parasız eğitim.
  • Öğrenci-veli-öğretmen işbirliği ile eğitim sisteminde ihtiyaç olan demokrasinin sağlanması.
  • Gerici ve ırkçı eğitim yerine, laik ve demokratik eğitim sistemi.
  • Bilimsel bir öğretmen yetiştirme politikası uygulanması.
  • Devletin okullarına ayrılan
ödeneklerin artırılması, okulların dünya standardında eğitim verilebilir duruma getirilmesi


Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.