| 16 Kasım 2000 |
6 milyar taraflı dava
Bilim dünyası genlere patent verilmesi konusunda bölündü. Tartışma, 'mucizevi ilaçlar' bekleyen herkesi ilgilendiriyor
LONDRA - 'Bir sabah uyandığınızı ve bazı adamların kentin caddelerini sokaklarını satın aldığını düşünün. Ve sizden her geçişiniz için para istedikerini...' Bu şimdilik sadece bir kâbus. Ama Alman Greenpeace'inden Thomas Schweiger'e göre bilim adamları gen patentleri yüzünden kısa bir süre sonra buna çok benzer bir duruma düşecek. 21'inci yüzyıla damgasını vurması beklenen genetik devrimde dev adımlar atılırken,
üniversiteler, vakıflar ve özel firmalar, birer birer keşfedilen genlerin patentini almak için kıyasıya yarışıyor. Üstelik daha bu genlerin tam olarak ne işe yaradığı bile anlaşılamamışken!
Çatışan fikirler
Dünyanın en büyülü spiraline gösterilen bu ilgi bilim çevrelerinde 'ahlaki bir tartışma' başlattı. Patente karşı olanlar, "Bu bilimsel gelişmenin önünü tıkar. Yeni ve mucizevi
ilaçların gelişmesi için her bir patent sahibine para ödemek zorunda kalan araştırmacılar adım atamaz" diyor.
Yeni keşfedilen genlerin patent kapsamına alınmasını destekleyen biyoteknoloji firmaları
ise "Yeni teknojiler ve tedaviler geliştirmek isteyen öncü firmalar bunun için genlerle ilgili araştırmalar yapmak ve milyonlarca dolar harcamak zorunda. Bu değirmenin suyu nereden gelecek?" diye özetlenebilecek bir görüşü savunuyor.
Patent tartışmaları alevlenirken Britanya'nın bu konuya sıcak baktığı ama Fransa'nın soğuk durduğu görülüyor. Fransız Başbakanı Jacques Chirac, Temmuz ayında Avrupa Komisyonu Başkanı Romano Prodi'ye bir mektup göndererek genlere patent verilmesinin yasaklanmasını talep etti.
Gen patentleri dünyasına tepeden bir göz atmak gerekirse:
- 500 bin gen şu anda patentli ya da patent başvurusu yapılmış durumda. Sadece insanların değil, pirinç ve mısır gibi bazı bitkilerin genleri de patent kapsamında.
- Fransız Genset firması tek başına 36 bin 83 genin patenti için başvurmuş.
- En çok patent başvurusu alan genler, kalp, diş, dil, bağırsak, deri, beyin, kemik, kulak, ciğer, böbrek, sperm, kan ve bağışıklık sistemiyle ilgili genler.
- Patent için başvuranların büyük bir kısmı ABD, Batı Avrupa ve Japonya'dan.
Britanya'da kurulan bağımsız 'GeneWatch' izleme grubu hukukçular, yatırımcılar ve bilim adamlarından oluşuyor. "Artık sadece bir bilgisayar programı kullanarak entelektüel çaba göstermeden yeni genler bulmak mümkün" diyen komisyon üyeleri, neyin keşif, neyin topluma ait olması gereken temel bir bilgi olduğunu ayırmaya çalışıyor. (Guardian)
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.