| 26 Aralık 2000 |
İzmir'de 'Afife' balesi
İzmir'de Beyhan Murphy'nin sahneye koyduğu 'Afife' balesi Türk sahnesinin ilk Müslüman kadın oyuncusu Afife Jale'nin ibret verici öyküsünü anlatıyor
ÜNER BİRKAN İZMİR - İzmir Devlet Opera ve Balesi, 'adını ve dinini değiştirmeden Türk sahnesine adımını atan ve direnişiyle haklı olarak bu unvanı göğüsleyen 'ilk Türk kadını Afife Jale'nin (1902-1941) acı dolu, düşündürücü, ibret verici öyküsünü sahnelemeye başladı.
'Afife Jale, arkadaşları Behire, Memduha, Beyza ve Refika ile birlikte, 1918 yılında Darülbedayi'ye kabul edilmişti. Bu hanımlardan bazıları bir süre sonra, daha eğitim aşamasında, sahneye çıkmadan işi yarıda bırakıp tiyatrodan ayrıldılar. İlk aday oyuncu kadrosuna 5 lira aylıkla Afife alındı. Bir yıl boyunca kendisine provalarda görev verildi. Topluluğun önde gelen sanatçılarından Eliza Binemeciyan ansızın ayrılınca, Hüseyin Suat'ın 'Yamalar' oyunundaki rolü için onu seçtiler. Türk Tiyatrosu'nun ilk Müslüman kadın oyuncusu böylece sessiz sedasız, törensiz, gösterişsiz, sade bir rolde, adeta gizlice sahneye çıkabildi.' (Prof. Dr. Murat Tuncay, İzmir DOB Dergisi, Sayı: 81)
Afife'yi Turgay Erdener'in (1957) müziği, Savaş Camgöz'ün sahne, Bahar Korçan'ın giysi ve Fuat Gök'ün ışık tasarımlarıyla; Modern Dans Topluluğu'nun Sanat Yönetmeni Beyhan Murphy sahneye koymuş. Orkestrayı Rengin Gökmen, oyunun sonunda görev alan koroyu Hans Joachim Gallus yönetiyorlar. Turgay Erdener'in müziği, tonal armoniyi yerel/modal gereçler ile bir arada kullanan, kulağa hoş gelen, alışılagelmiş kompozisyon kuralları içinde, sahnede dramatik gerginliği, olayların gelişimini hep ayakta tutan bir müzik. İkinci perdeye ("Selahattin Pınar'ın Rüyası" sahnesine) yerleştirilen, Bülent Evcil'in usta ellerinden dinlediğimiz, Segah-Nihavend kanun taksimi, çok etkili. Beyhan Murphy'nin sahneleme düzeni, Afife'nin inişli-çıkışlı serüveni içindeki dönemleri (altın, kırmızı, mor ve gümüş dönemler) akılcı bir tempoda, duru, abartmasız, etkili bir biçemle veriyor. Afife rolünde izlediğimiz Yasemin Altınel başta olmak üzere, bu öncü genç kadının açtığı yolda yürüyen, modern Türkiye'nin mutlu, genç dansçıları, plastik, esnek, dinamik bir oyun sergiliyor, ortamı ve zamanın acımasızlığını gönül dilleriyle, içten duyarak canlandırıyorlar. Savaş Camgöz'ün sahne tasarımı, zengin giysi tasarımı ve ışık kullanımı ile destekleniyor, ortamın ve zamanın acımasızlığını gözler önüne seriyor. İDOB'u, 'Afife'yi programına aldığı için, yürekten kutluyorum.
'Afife' balesi, 6 ve 8 Ocak'ta Sabancı Kültür Merkezi'nde izlenebilir. Tel: 0232 441 01 73
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.