| 29 Aralık 2000 |
Hazine'nin büyük sınavı
İlk üç ayda 9.4 katrilyon lira iç, 2 milyar dolar dış borç ödeyecek Hazine için özellikle şubat ayı kritik. İlk çeyrekte yoğun yabancı girişi beklemeyen bankacılara göre, faizler yine yüksek
 |
İSTANBUL - Büyük umutlarla girilen ve pembe tablolar çizilen 2000 yılında her şey kasım ayının ortasında bir anda değişti. Pembe tablo karardı ve Türkiye kasım ayının ortalarında büyük bir ekonomik krizin eşiğinden döndü. Çok kısa bir süre içerisinde Türkiye'yi terk eden 7.1 milyar dolar mali piyasaları da derinden etkiledi. Ocak ayında 20 bin puana kadar yükselen borsa bileşik endeksi kasım ayında 7 bin 300 puana kadar gerilerken, yıl içinde yüzde 30'lara gerileyen bono faizleri yüzde 200'lere, yüzde 5'lere kadar inen gecelik repo faizleri ise yüzde 2000'lere fırladı.
Yabancı sermaye çıkışıyla başlayan mali kriz uluslararası kuruluşların başta Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası olmak üzere desteğiyle şimdilik atlatılmış gibi görünüyor. Ancak kasırganın yarattığı hasarın başta mali sektör olmak üzere reel sektör üzerindeki etkisini bir süre daha hissettirmesi bekleniyor. Üstelik 2001 yılında bu sefer sadece mali sektör değil, reel sektörde de kendisini hissettirerek Bankalar temkinli olacak Mali krizden en büyük yarayı alan bankacılık sektörünün 2001 yılında yaralarını sarmaya çalışacağı ve daha temkinli olacağı görüşü hâkim. Mali bünyelerini kuvvetlendirmeye çalışacak olan bankaların özellikle krediler ve kredilerin faiz oranı konusunda daha titiz bir tavır sergilemesi bekleniyor. Yüklü Hazine bonosu portföylerinden son krizde ciddi zarar yazan bankaların Hazine ihalelerine olan talebinin ise geçen yıla göre daha düşük olması bekleniyor. İhalelerin en büyük alıcısı konumunda olan Demirbank'ın fona devrinin de Hazine'nin işini zorlaştıracağı yaygın görüş. Bu yüzden yılın ilk üç ayında yüklü iç borç geri ödemesi bulunan Hazine'nin büyük bir sınav vereceği görüşü hakim.
8.7 katrilyon ödeme Hazine'nin yılın ilk çeyreğinde toplam iç borç geri ödeme tutarı 9.4 katrilyon lira, dış borç ödeme tutarı ise 2 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. Hazine bu ödemenin 2.58 katrilyon lirasını ocak ayında, 5.38 katrilyon lirasını şubat ayında, 1.34 katrilyon lirasını ise mart ayında yapacak. Ocak ayının en büyük iç borç geri ödemesini 8 Ocak'ta yapacak olan Hazine bu tarihte 1.44 katrilyon lira borç ödeyecek. 21 Şubat ise en kritik tarih. Hazine tarihinin en büyük iç borç geri ödemesi olan 4.34 katrilyon lirayı bu tarihte yeniden borçlanarak ödemeye çalışacak. Rekor ödeme miktarı ise bankacılık sektöründeki stresi artıran en önemli unsur.
Şubat daha önemli
Ocak ayının kritik ancak gösterge olması açısından şubat ayının daha önemli olduğunu vurgulayan bankacılar, Hazine'nin bu dönemde üç ay vadeli bonolara ağırlık vererek borçlanacağını tahmin ediyor. Geçen yıl yüzde 30 faizle Hazine bonosu alan bankaların bu yıl faiz tekliflerinin çok daha yukarıda oluşacağını söyleyen bir bankacı, "Bankalar bu yıl en azından ilk üç ayda çok daha likit olmak isteyeceklerdir. Bu yüzden uzun vadeli kâğıt yerine üç ay gibi kısa vadeli kâğıtları tercih edecekler. Yüklü iç borç geri ödemesi bulunan Hazine'nin de kısa vadeli borçlanma yaparak piyasanın istediği faizleri vermesi gerekiyor. Mevcut kâğıt portföylerinden büyük zararlar yazan bankalar şimdi kâr etmeye çalışacak" dedi. Bir büyük bankanın genel müdürü ise, yılın ilk üç ayında faiz oranlarının yüksek seyredeceğini ancak ikinci çeyrekte yabancı girişleriyle birlikte faizde düşüş yaşanabileceğini söylüyor. Hazine'nin ilk üç ayda değişik vadelerde ihaleler açıp piyasanın nabzını ölçmeye çalışacağını söyleyen aynı yetkili, 'İlk üç ay zor geçecek' yorumunu yapıyor.
Repo faizi düşmez
Yılbaşı ve bayramın art arda gelmesi yüzünden Merkez Bankası'nın Net İç Varlıklar (NİV) hedefini aşarak piyasaya para verdiğini hatırlatan bir bankacı, "Yeni yılda Merkez Bankası piyasaya verdiği bu parayı kademeli biçimde geri çekecek. Bu yüzden yılın ilk üç ayında da repo faizlerinin yüzde 50-60 bandının altına inmesini beklemiyorum" dedi.
'İlk üç ay kritik'
Sancar Tomruk / Körfezbank Hazine Müdürü Yılın ilk üç ayı oldukça kritik. Ocak ayı öncü bir ay olacak ancak asıl şubat ayı gösterge teşkil edecek. Bu dönemde ben gecelik faizlerin yüzde 50-60'ların altına inmesini beklemiyorum. Hazine'nin ise ihalelerinde kısa vadeli borçlanmayı tercih edeceğini düşünüyorum. Bu dönemde Hazine yüzde 90-100 bileşik getirili kısa vadeli bonolarına vade riski almak istemeyen bankaların talepleri olacaktır. Bu dönemde piyasanın da para kazanması gerekiyor. Uzun vadeli ihalelerde ise yüksek faiz teklifleri geleceği için ne Hazine o faizi
vermek isteyecektir ne de piyasa o yüksek faize rağmen uzun vadeli kâğıt almak isteyecektir. Kasım ayında yaşanan likidite krizi bankaları bir süre likit kalmaya itecek. Yıl başından sonra ise yabancı yatırımcılar repo piyasasına girmeye başlayacaktır.
'Hazine'nin işi zor'
Hasan Ecesoy / Bayındırbank Hazine Birimi Yönetmeni Yılın ilk aylarında da faiz oranlarının yüksek seviyelerini korumasını bekliyorum. Son günlerde bilançolarını kapatmak amacıyla döviz alan bankalardan yılın ilk günleri satış gelecek. Bu arada İş -Tim'in 3. GSM parasını ödemesi, yabancı yatırımcıların yoğun olmamakla birlikte Türkiye'de yeniden pozisyon almasının etkisiyle ocak ayında piyasanın Türk Lirası açısından biraz rahatladığını görebiliriz. Kasım ayında tırmanan krizin ardından ocak ayı ortasında tansiyon biraz düşecektir. Ancak bu yüklü iç borç geri ödemesi bulunan Hazine'nin ihalelerine olan talebi artırmayacaktır. Bono portföylerinden ciddi zararlar yazan bankaların ihalelere yüksek faiz teklifleriyle buna karşın çok istekli girmeyeceğini düşünüyorum. Bu yüzden özellikle ocak ayında Hazine'nin işi zor olacak.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.