Radikal-çevrimiçi Ana Sayfa | İnsan | Yaşam | Türkiye | Politika | Yorum | Dış Haberler | Ekonomi | Borsa/Finans | Spor | Kültür/Sanat | Arka Sayfa | Yazarlar
22 Ocak 2001

Gandi senin neyine...

Danıştay dil yasağına yeni yorum getirdi. Batman'da cadde ve sokaklara konulan Gandi, Yılmaz Güney, Munzur gibi isimleri 'bölücü', 'isyancı', 'Kürtçe' gibi gerekçelerle reddetti
Haber ResmiADNAN KESKİN
ANKARA - AB sürecinde 'Bizde aslında hiçbir yasak yoktur' savunmasını yapan Türkiye, bırakın Kürtçe eğitimi, müthiş bir dil yasağına daha imza attı. Danıştay, Batman Valiliği'nin istemi ve İçişleri Bakanlığı'nın başvurusu üzerine Mahatma Gandi, Yılmaz Güney, Halepçe, Munzur, gibi isimlerin cadde ve sokaklara verilmesini yasakladı. Devlet eliyle kültürler arasında ayırımcılık yaratıldığı eleştirilerine neden olan 'isim iptali' kararı, 'Al sana AB, al sana Kürtçe!' dedirtecek nitelikte.
Geniş kitleleri kıracak ve tartışma yaratacak yasak kararı, "Kürtçe yer ismi olmaz, Türkçe olmayan isimler yeniden canlandırılamaz. Yabancı isimler için Dışişleri'nin izni gerekir. Devlet katliamını, sömürgeciliğe karşı savaşı çağrıştıran kişilerin isimleri de sokaklara verilemez" gerekçelerine dayandırıldı.

'Bunları silin'
Danıştay 1. Dairesi'nin 28. 9. 2000 tarihinde oybirliğiyle verdiği karar süreci başkanı HADEP'li olan Batman Belediye Meclisi'nin geçen haziran ayında bazı cadde ve sokak isimlerinin değiştirmesi üzerine gelişti. Batman Valiliği, bazı cadde ve sokaklara verilen ve aralarında Mahatma Gandi, Elmedina, Zilan, Zozan, Munzur, Said Nursi, Yılmaz Güney ve Halepçe'nin de yer aldığı isimlerin iptalinin sağlanması için İçişleri Bakanlığı'na başvurdu. Başvuruda 'Binaların Numaralanması ve Sokaklara İsim Verilmesi Hakkındaki 1003 sayılı Yasa'nın uygulama yönetmeliği ile İl İdaresi Yasası'na göre bu isimlerin sokaklara verilemeyeceği savunuldu. İçişleri Bakanlığı, başvuruyu yerinde gördü ve 'gereği için' Danıştay'a iletti. 1. Daire de belirtilen yasa maddelerirni dayanak alarak Batman Belediye Meclisi'nin cadde-sokak isimlerini değiştiren kararını oybirliğiyle iptal etti. Karar, belediyeye tebliğ edildi.
İşte, Danıştay'dan onay alan iptal istemindeki çarpıcı gerekçeler:

Sakıncalı piyadeler
Ömer Muhtar: Libya'da Fransa'ya karşı bağımsızlık mücadelesinin önderlerinden biridir. Bu isim verilmeden önce Dışişleri Bakanlığı'ndan uygun görüş alınmalıydı, bu izin alınmamıştır.
Mahatma Gandi: Hindistan'da İngiltere'ye karşı bağımsızlık mücedelesi veren bir liderin ismidir, bakanlıktan izin almadan kullanılamaz.

Eski köy ismi olmaz
Elmedina: Batman yakınlarında sel altında kalan bir köy ismidir, yabancı dil kurallarına göre yazılmıştır.
Zilan: Bölgede bir aşiret ismi olmakla 1930'larda çıkan Kürt isyanındaKürtlerin katledildiği öne sürülen çayın adıdır.

Yezidiler de olmaz
Tilmerç: Batman'a bağlı bir köyün eski adı olup Türkçe olmayan ismin yeniden canlandırılması hedeflenmektedir.

Kürtçe 'lale' yassah
Zozan: Kürtçe bir kelime olup yayla anlamına gelir.
Laleş: Kürtçe lale anlamına gelmekle birlikte Yezidilerin kutsal sayıp Irak'ta hacı olmak için ziyaret ettikleri yer ismidir
Hazzo: Batman'ın Kozluk ilçesinin eski adı olduğundan 5442 sayılı yasaya aykırıdır.

Munzur hiç olmaz
Munzur: Tunceli yöresinde bir dağ ve çayın adı olmakla Dersim isyanı sırasında Kürt katliamı yapıldığı iddia edilen bir yerden esinlenilmiştir.
Said Nursi: Hem irtica hem bölücü faaliyetlerde propaganda aracı olup, toplumu ayrımcılığa sevk eder.

Yılmaz Güney'siz Türkiye
Yılmaz Güney: Bu isim sahibinin bölücülükle ilgili çeşitli faaliyetleri olduğu gibi bir hâkimi öldürmekten ceza alıp yurtdışına kaçmıştır
Halepçe: Irak'ta yerleşim adıdır. Irak devletinin Kürtleri toplu olarak öldürdüğü yer olarak biliniyor.
Arapkent: Bismil'e bağlı eski bir köyün adı olup Türkçe olmayan ismin canlandırılması hedeflenmektedir.

'İsyana teşvik var'
Bu isimler Türkçe değildir. Yabancı dil kurallarına göre teşkil edilmiştir. Bir kısmının önceki tarihlerde devlete yapılan isyanları ve devletçe katledilenleri çağrıştırdığı, Halepçe isminin de aynı amaca hizmet ettiği, Mahatma Gandi gibi isimlerin sömürgecilere karşı mücadele eden kişiler olması nedeniyle özellikle seçildiği, bu isimler konularak halk nezdinde devlete isyan etmenin makbul bir şeymiş gibi gösterilmeye çalışıldığı, etnik köken ve dini düşüncede farklılık gösteren kesimlere mesaj verilerek siyasi rant elde etmenin hedeflendiği, isimlerin bilinçli seçildiği anlaşılmaktadır.

'Kültürel erozyon olur'
Bu isim değişiklikleri hem kültürel erozyona yol açar, hem isimlerinden beklenen fayda sağlanamaz; hem de birtakım kamu hizmetlerinin gerilemesine neden olur."


Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.