| 27 Ocak 2001 |
Mardin'in zor sınavı
Tarihi MÖ 4500'lere dayanan Mardin, dünya gündeminde. BM destekli korumaya alınan kent, 'sınav'dan başarıyla çıkarsa, UNESCO'nun Dünya Kültür Mirası Listesi'ne de girecek
İBRAHİM GÜNELMARDİN- Mezopotamya'nın binlerce yıllık tarihi boyunca birçok uygarlığa beşiklik etmiş Mardin'in yıldızı yeniden parlıyor. Kültür Bakanlığı, tarihi MÖ 4500'lere dayanan Mardin'in, Kudüs ve Venedik'ten sonra UNESCO'nun 'Dünya Kültür Mirası Listesi'ne girmesi için çalışıyor. Mardin için ikinci çalışma da, şubatta BM Kalkınma Programı, GAP Bölgesel Kalkınma İdaresi ve Mardin Valiliği'nin desteğiyle İTÜ Mimarlık Fakültesi'nin başlatacağı 'Mardin Katılımcı Kentsel Rehabilitasyon Projesi'. Bu çalışmalara, sivil toplum örgütlerinin oluşturduğu 'Mardin Yerel Gündem 21'de destek veriyor.
'Mardin Katılımcı Kentsel Rehabilitasyon Projesi', İTÜ Mimarlık Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Atilla Yücel başkanlığında ve İsviçre hükümetinden sağlanan 350 bin dolarlık fonla, 18 ay boyunca yürütülecek. Proje, sosyal ve mimari çalışmalar, pilot proje önerileri, tarihsel çarşı bölgesinde örnek bir çevresel mimari iyileştirme uygulaması, sivil toplum örgütlenmesi, toplantı ve yayın çalışmalarını içeriyor. Gelecek yıldan sonra da, Dünya Bankası'nın çoğunluğu GAP bölgesinde kullanılmak üzere vereceği 30 milyon dolarlık krediden 4 milyonu ve AB fonlarından gelecek 12 milyon dolar, kent için kullanılacak.
Artık kaçağa izin yok
Mardin'in kent dokusu, başta göç nedeniyle bozulmuş durumda. Tarihi binaların üzerinde betonarme 'kondular' var. Artık, geçmişte olduğu gibi kaçak yapılaşmaya izin verilmeyeceğini belirten Mardin Valisi Temel Koçaklar, "Mardinliler eski yapıların korunması konusunda bilinçsiz. Halkı eğitmek için kent platformu oluşturduk. Kültür Bakanlığı üç eski evi restore ederek kullanıma sokacak. Dünya Bankası kredileriyle de kenti canlandıracağız" dedi.
Proje başkanı Prof. Dr. Yücel de, "Mardin'e ilgi son yıllarda arttı. Dünya Bankası Türkiye Direktörü bir ay önce bölgeyi ziyaret etti. Dünya Bankası uzmanlar heyeti gelip inceleme yaptı" diye konuştu.
Kültür Bakanlığı'nın UNESCO'
nun 'Dünya Kültür Mirası Listesi'ne alınmak için çalışma yürüttüğünü anlatan Yücel, "Dosya hazırlanıyor. Kültür Bakanlığı, Mardin'i listede adaylar arasında birinci sıraya koydu. Marta kadar dosyanın toparlanıp UNESCO'ya verilmesi gerekiyor. Projemizin BM destekli olması bir avantaj olarak görülüyor" dedi.
Yapacak iş çok
Taş evlerin nakış gibi işlendiği Mardin'in, 'Dünya Kültür Mirası Listesi'ne girebilmesi için önünde yapacak çok iş var. Öncelikle, Mardin'in çok iyi korunmuş bir tarihsel dokuya ve bu özelliğini devam ettirecek halk bilincine sahip olması gerekiyor.. Kentte sonradan inşa edilen, çoğu plana aykırı yapıların da tarihi dokudan ayıklanması gerekiyor. Ayrıca altyapı ve turistler için konaklama tesislerinin olmaması da, dünya kenti olma yolunda bir başka engel.
Kimler geçti...
Mardin'in tarihi Mezopotamya kavimlerinden Subarilere kadar dayanıyor. Adı ise tarihçilere göre, savaşçı bir kavim olan Mardeler'den geliyor. Mardeler'in, İran hükümdarı Ardaşir tarafından buraya yerleştirildiği söylenir. Çoğu kaynaklarda adı 'Merdin' olarak geçiyor. Birçok Mardinli de böyle telaffuz ediyor. Tarih boyunca Erdobe, Tidu, Merdin, Merdö, Merdi, Merda, Merde, Kartal Yuvası, Kuşlar Yuvası ve Mardin adlarını alıyor. Sümerlerden Hititlere, Büyük İskender'den Roma-Bizanslılara kadar birçok devlet ve kavmin istilasına uğramış. Mardin, 1516'da Yavuz Sultan Selim tarafından 'fethedildi'.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.