| 27 Ocak 2001 |
Doymayınca kendi kendini yedi
Bu hafta birkaç kısa öykü anlatayım mitologyadan. Pek öyle bilinen öyküler değil bunlar. Nereden mi aklıma geldi? Hiç, öyle esti işte. Politik, ekonomik çağrışımlar aramayın. Günümüz Türkiye'siyle de ilgisi.. yok.Şafak Tanrıçası Aurora, Tithonos'un karısı, Habeş Kralı Memnon'un annesiydi. Oğlu Memnon, Troya savaşında öldürülmüştü. Aurora, bir ölümlü olan kocasının ölümsüzlüğe kavuşturulmasını istedi Zeus'tan. Tanrılar tanrısı onun bu dileğini yerine getirdi, kocasına ölümsüzlük verdi. Ama Şafak Tanrıçası, ölümsüzlükle birlikte gençlik de istemeyi unuttuğu için Tithonos günden güne kocadı, çöktü. Adamcağız dayanamadı, öldürülmesini istedi tanrılardan. Ama ölümsüz olmuştu bir kere. Yaşlandıkça yaşlanacak, sonsuza kadar öyle yaşayacaktı.
Kocasına acıyan Aurora, bir odaya kapadı onu Tithonos dört duvar arasında, sabahtan akşama kadar kendi kendine konuşarak yaşadı, gitti.
Mitologyaya kaynaklık eden kimi yazarlara bakılırsa, Tithonos gittikçe küçülmüş, Aurora da onu cırcır böceği haline getirmiştir.
Merope'nin kocası, Herakles'in oğullarından Messenia Kralı Kresphontes'ti. Kresphontes bir çarpışma sırasında iki oğluyla birlikte öldürüldü. Üçüncü oğlu Aiptyos, Arkadia'da saklandı.
Kocası öldükten sonra, onun kardeşi Polyphontes'le evlendi Merope. Aradan zaman geçti, Aiptyos saklandığı yerden çıkageldi. Başı derde girmesin diye, kendisinin Aiptyos'u öldüren adam olduğunu söyledi krala. Bunu duyan Merope, onu öldürmeye kalktı. Sonunda Aiptyos olduğunu anladı onun. Ana-oğul birleşip Polyphontes'i öldürdüler. Aiptyos tahta geçti.
Eriysikhton, günün birinde, toprak ana Demeter'in korusunda bulunan en yüksek meşe ağacını keserek suç işledi.
Orman perileri, Demeter'e ağacının kesildiğini haber verdiler.
Öfkeden kanı beynine çıkan tanrıça, 'Onu öyle bir cezalandıracağım ki' diye gürledi. 'Herkes öğrensin bakalım, benim ağacımı kesmek ne demekmiş!..'
Sonra, Kıtlık'ın yaşadığı karanlık ülkeye koştu. 'Aman', dedi, 'şu adama öyle bir oyun et ki, ömrü boyunca doymak bilmesin.'
Kıtlık, tanrıçanın sözünü tutarak Erysikhton'un evine gitti. Erysikhton uykudaydı. Kıtlık, cılız kollarına aldı onu, adamcağızın midesine açlık ekti.
İşte ne olduysa o anda oldu. Erysikhton uyanarak bağırıp çağırmaya başladı. 'Karnım acıktı, yemek getirin, çabuk!'
diye haykırıyordu. Adamları hemen yemek yetiştirdiler ona; ama efendileri doymak bilmiyordu. Daha ağzına attığı lokma boğazından kayarken yine acıktığını söylüyordu.
Günlerce sürüp gitti bu durum. Erysikhton nesi var nesi yoksa satıp karnını doyurmaya çalıştı. Sonunda satacak malı kalmayınca, kızını elden çıkarmaya karar verdi. Güç olmadı bu. Kızı güzeldi; hemen bir alıcı çıktı.
Zavallı kız, kendisini satan adamın arkasından gemiye giderken, tutsaklıktan kurtulmak için Poseidon'a yalvardı. Deniz tanrısı, yalvarışı duyup bir balıkçı yapıverdi onu. O kadar para döküp güzel bir köle alan adamcağız, arkasına dönüp de bakınca, kıyıda bir balıkçıdan başka kimseyi göremedi. 'Burada bir kız vardı demin. Gördün mü?' diye sordu. 'İşte bak, ayak izleri duruyor kıyıda?'
Balıkçı, 'Deniz Tanrısı üstüne yemin ederim ki, sizden başka kimseyi görmedim' dedi.
Çıldırdığını sanan adamcağız gemisine binip denize açılınca, Erysikhton'un kızı eski biçimini alıp eve döndü.
Bu olaydan sonra Erysikhton kızını üst üste sattı. Kız her keresinde ya at, ya kuş ya da başka bir şey olup kurtuluyordu.
Sonunda kızından elde ettiği parayla da doymaz oldu Erysikhton, kendi bedenini yiyerek öldü.
Kare As/Sinema
Mehmet Ali Alabora
Savaş Ay'ın 'A Takımı'nda Mali'ydi; yıllarca çıraklık, kalfalık etti. Sonra 'Yılan Hikâyesi'yle Memoli oldu. Belki ailesinin de etkisiyle, kendini bildi bileli sanatın bütün dallarıyla haşırneşir. Sinema tutkunu. Nâzım'dan şiirler ezberinde. Tiyatro derseniz, zaten kulislerde büyümüş sayılır. Şimdi ortalığı kasıp kavuruyor, genç kızların düşlerine giriyor. (Sokakta onunla konuşurken herkes bana baktı, 'Allah Allah, Memoli'yi tanıyan
bu adam da kim?'
diye) Mehmet Ali'nin 'Kare As'ı şöyle:
- Hababam Sınıfı dizisi
Ertem Eğilmez
- Taksi Şoförü
(Taxi Driver)
Martin Scorsese
- Er Ryan'ı Kurtarmak
(Saving Private Ryan)
Steven Spielberg
- Tatlı Budala
Blake Edwards
Bir yılbaşı gecesi... Tiyatroda!
Hıncal Uluç az mı yakınmıştı geçenlerde.. Yılbaşı gecesi tiyatrolar kapatılır mı diye. Haklıydı. Hem de nasıl haklı.
60'larda Elhamra'da bir yılbaşı gecesini hatırlıyorum. Oyunun başlamasına bir saat var. Fuayede Yusuf (Sururi) beyle çene çalıyoruz. Gişenin önü bomboş. Biletler çok önceden satılıp tükenmiş çünkü. Yaşlı bir karı-koca geldi. Gişeciyle uzun uzun konuştular. Yusuf bey, 'bunların bir derdi var', dedi. Bastonuna yaslanıp kalktı, karı-kocanın yanına gitti.
'Bir arzunuz mu vardı?' diye sordu.
Yaşlı kadın, 'Beyefendi' dedi, 'bilet alacağız, yer bulamıyoruz.'
'Malum' dedi Yusuf bey. 'Bu gece yılbaşı. Hiç yer yok. Başka bir zaman gelin, misafirimiz olun.'
'Başka zaman zaten geliyoruz' dedi kadın. 'Ama bu gece tiyatroya gitmemiz şart.'
Konuşmaya kulak misafiri olan büfeci söze karıştı. 'Hanımefendi' dedi, 'Yılbaşı gecesinde tiyatroda ne işiniz var? Evinizde oturup eğlenseniz.. ya da konu komşu toplansanız daha güzel olmaz mı?'
'Olmaz' dedi kadın. 'Biz tam yirmi senedir her yılbaşını tiyatroda geçiririz. Tiyatrodan güzel kutlama mı olur! Adapazarı'nda kızımızın yanına gitmeseydik, biletimizi bir ay önceden almıştık... İki saat önce döndük. Tiyatroya gideceğiz diye bu geceyi kızımızın yanında bile geçirmedik.'
Yusuf bey karı-kocayı fuayeye aldı.
Büfeci 'müessesenin ikramı' tavşan kanı çayları getirdi. Müdire Şükran hanım salona iki maroken koltuk koydurdu. Yaşlı karı-koca da yılbaşını gönüllerince kutladılar.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.