| 4 Şubat 2001 |
En düşük ocak enflasyonu
Açıklanan tüketici enflasyon rakamını bir perspektife oturtabilmek açısından, aşağıda belirtilen noktaları dikkate almanın yararlı olacağını düşünüyorum:1982 yılından itibaren gözlenen en düşük ocak ayı fiyat artışı 1987 yılında ve yüzde 2,9. Bundan sonraki ikinci en düşük rakam ise 1986'da ve yüzde 3,2. Yıllık enflasyonun yüzde 65'lerde salındığı 1989-1993 döneminin ocak ayları ortalaması ise yüzde 6,0. Benzer bir rakam 1994-1999 ortalaması için de geçerli: Yüzde 6,3.
2000 yılında ise, ocak ayı enflasyonu yüzde 4,9 olarak gerçekleşmişti.
Ancak, bu değer, 1999 yılının kasım ve aralık aylarındaki hızlı kur ayarlamalarının ve yüksek kamu zamlarının etkilerini taşıyordu.
Ocak ayı itibarıyla en düşük yıllık enflasyon ise 1983 yılında gözlenmiş: Yüzde 28,9. Bundan sonra, 1987'de yüzde 30,3, 1984'te yüzde 36,1 ve 1986'da yüzde 41,0 var. Sonra da sırtımız yerden kalkmıyor.
Yukarıda değinilen kamu zamları ve hızlı kur artışlarının etkilerini taşıyan ilk iki aydaki enflasyon rakamlarına bakarsak, 2000 yılının son on ayındaki ortalama aylık enflasyon yüzde 2,5 olmuş. Oysa, aynı değer bir yıl öncesinde yüzde 4,6 idi. Kısacası yüzde 54'lük bir azalma var.
Düşüş hızlı olmaz
Programın kazasız belasız uygulanabileceğini varsayarsak, ileriye yönelik şunları söyleyebiliriz: 2001'de, aylık enflasyon rakamlarında düşme beklemeliyiz; ancak, bu düşme 2000'deki hızda olamaz. Düşme beklemeliyiz, çünkü, geçen yıla göre daha düşük bir kur artışı var. Bu birincisi. İkincisi, malum nedenlerle. Şu anda talep çok düşük düzeyde. En azından, yılın ilk yarısında bu düşük talep düzeyi devam edecek. Dolayısıyla, kâr oranları üzerinde aşağı doğru bir baskı oluşacak.
Üçüncüsü, mali disiplin ve parasal disiplin bu yıl da sürecek (Programın uygulanacağını varsayıyoruz). Dördüncüsü, yeni imzalanacak her tür sözleşmede dikkate alınacak enflasyon değeri, 2000 yılında imzalanan sözleşmelerde dikkate alınanlardan artık daha düşük. Eğer geçmişe bakılıyorsa, bu düzey yüzde 40'ın altında. Hedefle, geçmiş enflasyon arasında bir düzeye bakılıyorsa, bu rakam daha da düşük. Buna karşılık, yılın ilk aylarında enflasyonu artıracak bir faktör var. O da yıl sonunda elektriğe yapılan yıllık zam.
Ancak, enflasyondaki düşme hızı, 2000 yılında gerçekleşen düşme hızıyla aynı olamaz. Mesela, 2000 yılında kur artışı yüzde 20 idi ve yüzde 65'lerden buraya gelmişti. Oysa, 2001'de en çok yüzde 15 olabilecek. Aynı olgu, kamu fiyat artışları için de geçerli.
Gelelim açıklanan değerlere. Tüketici enflasyonu, yüzde 2,5 olarak açıklandı. Bu, DİE'nin tüketici endekslerini yayımladığından bu yana en düşük ocak ayı enflasyonu. Ayrıca, geçen yıla göre de yarı yarıya azalma var.
Programın geleceği buna bağlı
Özel imalat sanayiinde fiyat artışı hızı ise yüzde 1,7 olarak gerçekleşti. Yıllık bileşik yüzde 22,4'e karşılık geliyor. Geçen yılınki yüzde 33,6 idi, düşük bir rakam. Ancak, kur artış hızı ile karşılaştırıldığında yüksek kalıyor.
İşler arzulandığı ölçüde olmasa da yolunda gidiyor. Daha sağlıklı bir değerlendirme için, önümüzdeki birkaç ayın rakamına gereksinim var. Bütün bunlardan daha önemlisi ise, faiz haddinin, kur ve enflasyon hedefiyle uyumlu bir düzeye düşüp düşmeyeceği. Ancak, programın geleceği buna bağlı.
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.