| 12 Şubat 2001 |
2001'in gözde hisseleri
Zor geçmesi beklenen 2001 yılında bile kârlılıklarını önemli oranda artıracak şirketler olacak. Güçlü mali yapıları ve iç talepteki azalmaya karşın satışlarını sürdürebilecek şirketleri sizler için belirledik
ESİN ÇETİNELİSTANBUL - Türkiye ekonomisi için 2001 yılı zor bir dönemeç olacak. Enflasyonu düşürmek için uygulamaya konulan ekonomik istikrar programının sürdürülebilmesi için bu yıl büyümeden taviz verilmesi özellikle iç piyasaya ürün satan şirketleri oldukça zorlayacak. Tüm kesimlere çıkacak 2001 yılı faturası öncelikle iç talebi azaltacak, artan vergiler ise ayakta kalmaya çalışan şirketleri iyice sarsacak.
Geçen yıldan bu yana faaliyetlerine son veren, yönetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na geçen, fabrikasına haciz gelen veya bankalarla borçlarının vadesini uzatmak için masaya oturan şirket sayısının artması, 2001 yılında bu şirketlere yenilerinin ekleneceği kaygısı yüzünden hisse senedine olan talebi de son dönemde baltalıyor.
Ancak değişen ekonomik koşullara daha kolay adapte olabilecek şirketler de yok değil. Talebe bağlı olmayan ürün üreten, ihracat pazarı geniş olan, yüksek likiditeyle çalışan şirketler 2001 yılında da ciro ve kârlarını enflasyona ezdirmeyecek.
İşte 2001 yılında güvenli liman arayan yatırımcılar için favori şirketler:
GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI
Marmara bölgesinde yaşanan deprem felaketinden sonra inşaat kalitesinin öneminin artmasının gayrimenkul yatırım ortaklıklarının (GMYO) satışlarına olumlu yansıması bekleniyor. Talebe bağlı olarak GMYO'ların da son dönemde konut inşaatını öne çıkarttıkları gözleniyor. Bu arada GMYO'ların önemli bölümü proje tamamlanmadan tüm gayrimenkullerini veya önemli bölümünün satışını gerçekleştiriyor. Ancak bu satışların geliri gayrimenkülün tapusu verilmeden gelir tablosuna işlenemiyor. Bu yüzden büyük gayrımenkul şirketlerinin çoğu devam eden büyük projelerinin bazılarını 2001 yılında tamamlayacağı için satış gelirleri de bu yıla yansıyacak.
2001 yılında tamama yakını satılan 98 villa projesinin teslimatını yapacak olan ve portföyü büyük şirketlerden Alarko GMYO bu açıdan ön plana çıkıyor. Levent'teki iş merkezini yıllık 14 milyon dolara kiralayan İş GMYO ise Koray İnşaat'la sürdürdüğü ve 2003'te teslim edilecek olan projesi ve Eczacıbaşı ile yine Levent'te başlattığı iş merkezi projesiyle dikkatleri çekiyor. Bu yıl bitecek olan projeleriyle kâr ve satışında artış yaşanması beklenen şirketlerden biri de Yapı Kredi Koray. Şirket teslim aşamasına gelen İstanbul-İstanbul projesinin yanı sıra Riva'da büyük bir konut projesini de başlatıyor.
BANKALAR
2000 Kasım ayında yaşanan likidite krizi birçok bankanın mali yapısını önemli oranda tahrip etti. Bunlar içinde yüklü bono portföyü tutan büyük bankalar da yer aldı. Ancak 2001 yılında değişen ekonomik şartlara hızla adapte olabilen bankalar yine de kazançlı çıkacak. Özellikle kasım ayındaki krize likit giren bankalardan Dışbank, Finansbank ve TEB gibi orta ve küçük ölçekli bankalar 2001 yılında da avantajını koruyacak.
Ayrıca bireysel bankacılık çalışmalarına yıllar önce başlayan ve kısa sürede değişen ekonomik koşullara adapte olması beklenen büyük bankaların da bu zorlu dönemi kârlı kapatması bekleniyor. Kasım ayında yaşanan likidite krizi nedeniyle nakit yönetimini öne çıkaran büyük bankaların 2001 yılındaki değişen koşullara anında uyabileceğine yönelik beklenti ise başta yabancı yatırımcılar olmak üzere yerli yatırımcıların son dönemde taleplerini artırdı.
HOLDİNGLER
Bir önceki yılın iştirak kârlarını açıklayan holdinglerin bu yüzden bu yıl yüksek kâr rakamlarına ulaşması bekleniyor. 2000 yılında yaklaşık yüzde 6 büyüyen ekonomi göz önüne alındığında özellikle tüketim grubu ağırlıklı şirketleri bünyesinde barındıran Koç Holding başta olmak üzere Sabancı Holding'in de yüksek kâr rakamına
ulaşacağı görüşü hâkim. Bu arada ekonominin zorlu dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman arayışının bu holdinglerin hisselerine olan talebi artıracağı öne sürülüyor.
AK ENERJİ
Türkiye'nin ilk ve en büyük otoprodüktör grubu olan Ak Enerji'nin geçen yıl olduğu gibi bu yılı da oldukça kârlı kapatması bekleniyor. Grup şirketlerinin elektrik ve buhar ihtiyacını karşılamak üzere kurulan Ak Enerji son yıllarda diğer şirketlere de enerji satmaya başladı. Türkiye'de üretilen enerjinin yüzde 1'ini karşılayan şirket 10 yıl içerisinde bu payını yüzde 10'lara çıkarmayı hedefliyor.
Türkiye'nin her geçen gün artan ve ileride daha büyük sorunlara neden olması beklenen
enerji ihtiyacı yüzünden talep azlığı gibi bir sorunu da bulunmuyor. Şirket 2005 yılına kadar şu andaki kurulu gücünü her yıl yüzde 100 oranında artırmayı planlıyor. 1999 yılına göre net dönem kârını yüzde 159.4 oranında artıran şirket 2000 yılını 20 trilyon 119 milyar lira net kârla tamamladı. Geçen yıl yatırımlarını önemli ölçüde tamamlayan Ak
Enerji'nin bu yüzden 2001 yılında kârlılığını daha da artırması bekleniyor.
BEKO ELEKRONİK
Satışlarının yüzde 70'ini ihraç eden şirket bu ihracatının yüzde 85'ini ise Avrupa Birliği ülkelerine yapıyor. Güçlü bir mali yapıya sahip olan şirket vadeli satışlar yüzünden ihtiyaç duyduğu finansmanı ise orta vadeli banka kredileriyle karşılıyor. Bu kredilerin büyük bölümü ise yabancı bankalardan alınan ve libor artı 1.5-2.2 maliyetli kredilerden oluşuyor.
2000 yılında 390 milyon dolar ciro, 2.5 milyon televizyon üretimi ve 1.5 milyon televizyon ihracatı planlayan şirketin, 2001 yılı ihracat hedefi ise 200 milyon dolar. Bu yüzden iç piyasadaki talep daralmasının şirketi olumsuz etkilemeyeceği aksine euro'daki toparlanma yüzünden ciro ve kârlılığında artış yaşanacağı görüşü hâkim.
DOĞAN YAYIN HOLDİNG
Milliyet, Hürriyet, Radikal, Posta, Fanatik, Asabi, Finansal Forum, Gözcü gibi 8 günlük gazete ve 49 dergiyi bünyesinde barındıran Doğan Yayın Holding'e bu yıl rakiplerine göre daha fazla şans tanınıyor. Özellikle grubun reklam pastasındaki payını artıracağı beklentisi yerli yatırımcıların da iştahını kabartıyor. Türkiye'nin üçüncü GSM operatörü İş-Tim'in tanıtım çalışmaları için yaklaşık 120 milyon doları bulan reklam bütçesinin de grubun reklam gelirlerine olumlu yansıyacağı görüşü hâkim. Ekonomik durgunluğa bağlı olarak yılın ilk üç ayında beklenen kârlılığa ulaşmasa bile Holding'in 2001 yılının ilk yarısından itibaren ciro ve kârlılığını artırması bekleniyor.
HÜRRİYET GAZETECİLİK
Hürriyet reklam pastasının yüzde 43'üne sahip. Şirketin finansman giderlerinin yüksekliği yüzünden esas faaliyet kârındaki artış, net kârına pek yansımıyor. Buna rağmen yüksek cirosuyla dikkatleri üzerine çekiyor. 2001 yılına rakiplerine göre önemli avantajlarla giren Hürriyet'in özellikle yeni GSM operatörlerinin reklam kampanyalarından da en büyük payı alması bekleniyor. Bu beklentiler hisseye talebi artırıyor. 2000 yılı 9 aylık dönemini 12.25 trilyon lira kâr açıklayan şirketin yıl sonunu 17-18 trilyon lira kâr ile kapatması bekleniyor.
NETAŞ
Sektördeki en büyük rakibi Alcatel Teletaş'ın Fransa'ya uygulanan boykot yüzünden büyük kamu ihalelerinde devreden çıkacabileceğine yönelik beklenti Netaş'a yarıyor. Geçen hafta Türk Telekom'dan gelen GSM 1800 altyapı ihalesine davette Alcatel Teletaş'ın devre dışı bırakılarak Netaş'ın davet edilmesi de bu beklentiyi kuvvetlendirdi. Her iki şirket de ürünlerini telekom şirketlerine, savunma sanayi GSM operatörleri ve internet servis sağlayıcılarına satıyor. Bu yüzden son gelişmeler özellikle satışlarının önemli bölümünü dev ihalelerle gerçekleştiren Netaş'a yurtiçinde büyük avantaj sağlıyor.
Türk Telekom'un 2000 yılında özelleştirme kapsamında olması ve internete yönelik çalışmaların devam etmesi, yeni GSM operatörlerinin yatırımları yüzünden 2001 yılında da şirketin yüksek satış ve kâr rakamlarına ulaşması bekleniyor. Geçen yıl dokuz ayda 15.49 trilyon lira net kâr açıklayan şirketin yıl sonunu 25-26 trilyon net kâr ile tamamlayacağı görüşü hâkim.
PETROL OFİSİ
Bu yıl yine nakit çalışan şirketler büyük avantaj yakalayacak. Türkiye'nin dev kuruluşlarından Petrol Ofisi de bu nedenle öne çıkıyor. Geçen yıl yüzde 51 hissesi özelleştirme yoluyla İş Bankası ve Doğan Holding'e satılan Petrol Ofisi'nde yeni yönetimin yapılanma çalışmaları sürüyor. Buna bağlı olarak geçen yıl yaklaşık 1200 personeli işten çıkaran ve yüklü kıdem tazminatı ödeyen yeni yönetim ayrıca şirketi daha rantabl hale getirebilmek için gereksiz taşınmazlarını satıp, kârlılığı artırmayı hedefledi. Bu yüzden Petrol Ofisi'nin 2001 yılının ikinci yarısından itibaren ve özellikle 2002 yılında yüksek kârlılığa ulaşması bekleniyor.
Geçen yıl yeniden yapılanma çalışmaları yüzünden Petrol Ofisi'nin 2000 yıl sonu kârı ise ancak yüzde 3.4'lük artışla 72 trilyon 559 milyar liraya ulaşabildi. Şirketin 2000 yılında net satışlarını önemli oranda artırmasına karşın kârlılığında beklenen çıkışı yakalayamaması ise faaliyet giderlerindeki yükselişten kaynaklandı. 2000 yılının dokuz aylık dönemini 42.83 trilyon lira kârla kapatan şirketin yılı 58 trilyon lira kârla kapatması bekleniyor.
SEZGİNLER GIDA
Türkiye çapında dağıtım yapan şirket 100 bin perakende noktasının tek yetkili satış ve dağıtım firması. Geçtiğimiz ay Dardanel'in satış ve pazarlamasını yeniden üstlenen Sezginler Gıda bu anlaşmayla 60 milyon dolarlık ciro artışı hedefliyor. Yılın ikinci yarısından sonra ise bu etkinin artması bekleniyor.
2000 yılını 370 milyon dolar 2001 yılını ise 590 milyon dolar brüt ciroyla kapatmayı hedefleyen Sezginler Gıda mali piyasaların toparlanması durumunda ikincil halka arz yaparak yeni kaynak yaratmak istiyor. 2000 yılının dokuz aylık dönemini 3.32 trilyon lira kârla tamamlayan şirketin yıl sonu kâr tahmini ise 4.2 trilyon lira düzeyinde bulunuyor.
TÜPRAŞ
Tüpraş'ın 2001 yılında kapasite kullanımını yüzde 90-100'lere çıkararak kârlılığını da önemli oranda artıracağı görüşü hâkim. Şirket 1 milyon dolarlık yatırımının yüzde 56'sını geçen yıl tamamladı. Geriye kalan yatırımını ise 2003 yılına kadar tamamlaması bekleniyor. Şirket ayrıca İzmir ve Kırıkkale'deki rafinerilerinin kapasitelerini de artırmayı planlıyor. 2007 yılına kadar toplam 600 milyon dolarlık yatırım öngören şirket bu sayede 5 milyon ton kapasiteli yeni bir ham petrol ünitesi inşa edecek.
Dev yatırımlarla hızlı bir büyüme trendi içindeki şirketin buna bağlı olarak bilançosunun da büyümesi yerli ve yabancı yatırımcıların taleplerini artırıyor. Bu arada 2000 yılının dokuz aylık dönemini 139.9 trilyon lira net dönem kârıyla kapatan şirketin yıl sonu bilançosunda 185 trilyon lira kâr açıklaması bekleniyor.
VESTEL
Şirketin önündeki en büyük engel görüşmeleri devam eden AB'ndeki antidamping soruşturması. Nisan ayına kadar tamamlanması beklenen bu davanın Türk üretici firmaları lehine sonuçlanması durumunda Vestel 2001 yılında yüksek kârlılığa ulaşabilecek. 2000 yılında toplam üretiminin yüzde 70'ini yaklaşık 100 ülkeye ihraç eden Vestel toplam ihracatının yüzde 75'ini ise Avrupa Birliği ülkelerine yaptı.
Geçen yıl euro'daki aşırı değer kaybı nedeniyle kur hareketlerine bağlı olarak beklenen kârlılığa ulaşamayan şirketin bu yıl euro'daki toparlanmadan da olumlu etkilenmesi bekleniyor. Geçen yılın dokuz aylık dönemini 29.75 trilyon lira kârla kapatan şirketin yıl sonunda 40 trilyon lira civarında kâr açıklaması bekleniyor.
ZORLU ENERJİ
Geçen yıl nisan ayından itibaren TEDAŞ hatlarını kullanarak elektrik satmaya başlayan şirket, üretiminin yüzde 65'ini kendi grup şirketlerine yüzde 35'ini ise TEAŞ'a satıyor. Önümüzdeki yıllarda yabancı şirketlerle ortaklık yapmayı planlayan Zorlu Enerji, halen sektördeki 80 otoprodüktör şirketi içinde yüzde 70 pazar payına sahip.
Şirketin önümüzdeki döneme ilişkin planları arasında, rüzgâr enerji çiftlikleri, hidroelektrik santral projeleri geliştirmek bulunuyor. 2000 yılı dokuz aylık dönemini 7.39 trilyon lira kârla tamamlayan şirketin yıl sonu kâr beklentisi 11-12 trilyon lira civarında.
Hisse senedi alırken nelere dikkat etmeli?
Hisse alımında en önemli nokta, doğru hisse seçimi ve riski dağıtmaktır. Yani, 'bütün yumurtaların aynı sepete koymayın' Hisse senedi alırken, önce amacınızı tespit etmeniz gerekir. Dikkat edeceğiniz en önemli nokta, hisse seçminde dikkatli olmak ve riski dağıtmaktır. Bu da, 'bütün yumurtaları aynı sepete koymamak' suretiyle olur.
Hisse senedi alırken dikkat edeceğiniz hususlar ise şunlar:
* Aldığınız hisse senedi şirketinin yönetimine bakmak gerekir. Şirketi kimler, nasıl yönetiyor? Sahipleri hakkında piyasadaki izlenimler nelerdir?
* Alacağınız hisse senedinin geçmiş yıllar itibarıyla gelişimi nasıldır? Geçmiş yılların bilançolarına bakılması gerekir. Bunun için iyi bir uzmana danışabilirsiniz.
* Sektörün durumu, rekabet şartları, alacağınız hisse senedinin geleceği için önemlidir. Rekabetin yoğun yaşandığı bir sektörde kâr marjları düşebilir veya sektör genel anlamda bir durgunluğa girmiş olabilir. Bu da şirketin kârının düşmesinde etkili olur.
* Ekonominin genel durumu da hisse alımının zamanlaması açısından önemlidir. Büyüme hızı artıyorsa, enflasyon düşme eğilimindeyse ve döviz rezervleri yüksek seyrediyorsa, bunlar iyiye işarettir.
* Siyasi istikrar hisse alım zamanı için önemlidir. Siyasi dalgalanmalar İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nı olumsuz etkileyebilir.
* Faizlerin seyri de hisse senedine yatırım yaparken çok önemlidir. Faizlerin düşme eğiliminde olması, parayı alternatifsiz kalan borsaya yöneltir.
* Şirketin bilançosu iyi incelenmeli. Burada dikkat edilmesi gereken, şirketlerin borçlarını ödeyebilme gücüdür. Finansal borcu ve finansal giderleri sürekli yükselen firmalar, yatırım açısından riskli olabilir. Şirketin borsadaki fiyatının yüksek olup olmadığına fiyat kazanç oranına bakarak karar verilebilir.
* Şirketin satışının, yani cirosunun iyi olup olmadığına bakılmalı. Satışlar yıldan yıla gittikçe artan bir trend izliyorsa ve satışların maliyetinde bir azalma söz konusu ise bu da o şirketin ürünlerini pazarlayıp satma konusunda bir sorunu olmadığını, şirketin iyi durumda olduğunun göstergelerinden biridir. Fakat satışları yüksek olduğu halde rekabet koşulları nedeniyle kâr marjı düşebilir. Bu da ciroya rağmen kârın düşük gelmesine neden olabilir. Ciro yüksek olduğu halde şirket kâr edemiyorsa, ya satışların maliyeti yüksektir ya da finansal giderler ve finansal borçlar çoktur.
* Bir şirketin finansal duran varlıklarının yüksekliği, o şirket açısından, ileride yapacağı iştirak satışlarından elde edeceği paraların şirkete girişi nedeniyle önemlidir.
* Şirketin yaptığı ve yapacağı yatırımlar da izlenmeli. Yatırım yaptığı yıllarda kârda bir azalma korkusu ile yatırımcıların bu şirketin hisse senedine kısa vadede pek sıcak bakmadıklarını dikkate almak gerekir.
* Şirketin sermayesinin dönem kârına göre düşük olması da çok olumlu.
* Şirketin geçmiş yıllarda dağıttığı kâr paylarına bakmak gerekir.
Kâr payını yüksek dağıtan şirket, tercih edilmelidir.
Yarın: Yabancılar banka peşinde
Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.