Başka bir ülkede var mı?
Ferit Edgü de bu noktadan hareketle Memet Fuat'ı eleştirip soruyor: "Türkiye'den başka hangi ülkede böyle bir 'Aydınlar Sözlüğü' olabilir ki? O ülkelerin de bir Sultan Abdülhamid'i, bir Vehbi Koç'u, bir Cem Boyner'i, hatta bir İsmail Dümbüllü'sü olabilir. Ama Memet Fuat'ın dışında hangi yazar, bu yazarların başına aydın sıfatını oturtabilirdi?"
Tabii bu konuda diğer aydınlar neler düşünüyor diye merak ettik. Gördük ki genel kanı aydın kavramının geniş bir kapsayıcılığı olduğu yönünde. Metin Oktay aydın mıdır? diye sorduğumuz sanatçı ve yazarlar bunun yapacağınız tanıma göre değiştiği yönünde birleşiyor. Net bir yanıt vermekten çok aydın tanımı yapmayı tercih ediyorlar ki bu tanımın ortak paydası da birikim sahibi, ufuk açıcı ve duyarlı olmak. Yani meselenin çözümü meslekten çok kişisel özelliklerde yatıyor.
Tabii bugüne kadar yaptığı edebiyat çalışmalarındaki titizliğiyle tanınan Memet Fuat da aslında Ferit Edgü'ye karşı çıkmıyor. Kitabın adının yanıltıcı ve tartışmalı olduğunu kabul ediyor. Bu adı koymasının tek sebebi bir örneği olmadığı için kararsız kalması olmuş.
Belki Memet Fuat'ın vesile olduğu tartışma çok büyümeyecek ama en son Hülya Avşar'ın ateşlediği 'aydın' tartışmalarından çok daha yararlı ve nitelikli olacak görünüyor, burası kesin.

Başı önünde yürüyüp gitti
Kendisine faul yapanlara kafasını kaldırıp baktığını bile görmediğimiz Metin birden arkasına dönüp, ne hakemden, ne statı dolduran binlerce kişiden saklamaya gerek duymadan, bu savaşımcı delikanlıya açıkça bir tekme attı.
Hakemin ne yapacağını düşündüğüm o dakikaları unutamam. Bütün stat şaşkındı. Hakem iki futbolcunun yanına geldi, defterini çıkarıp not aldı, Metin'e oyun alanının dışını gösterdi. Türkiye'nin en ağırbaşlı, en kurallara saygılı futbolcusu oyundan atılmıştı. Hakemin kararı yanlış değildi, ama bu işin bir yerinde bir yanlış vardı.
Metin taç çizgisine doğru yürüdü, kapalı tribünün Galatasaraylıların oturduğu bölümünden oyun alanının dışına çıktı. Galatasaraylılar alkışlamaya başladılar... O hiç ilgilenmeden, önüne bakarak taç çizgisi boyunca yürüdü. Orta tribünün önünden geçerken bu kez Fenerbahçeliler alkışlamaya başladılar... Ben Beşiktaş tribünündeydim. Önümüzden geçerken Beşiktaşlılar da alkışlamaya başladılar...
Bütün stat oyundan atılan bir oyuncuyu alkışlıyordu.
O sanki alkışlar kendisi için değilmiş gibi başı önünde yürüyüp gitti...
Sizce izleyiciler, hep birlikte, neyi alkışlamışlardı?..
Olabilir mi böyle bir şey?..
Kim bilir, belki de bir düş görmüşümdür...
Aydınlar Sözlüğü, sayfa 546

Fuat: Sorun kitabın adında
Türkiye'deki aydınları seçip yazdığım bir kitap değil 'Aydınlar Sözlüğü'. İçinde futbolcusu da var, dizgicisi de. Ben kitaba nasıl başlık koyacağıma karar veremedim. Bu kitap benim yazılarımda adı geçmiş herkesi içeriyor. Oturup da Türkiye'deki aydınlar üzerine bir kitap yapmış değilim, adı yanıltıyor. Örneği olmadığı için, ne deneceğini bulamadım. Örneğin kitapta Metin Oktay var. Çok iyi bir futbolcu ama aydın mıdır? Çok değer verdiğim bir dizgici var, ona aydın diyebilirler mi? Diyemezler. Türkiye'deki aydınlar üzerine bir kitap diye kabul edilince tartışma çıkması doğal. 'Aydınlar Sözlüğü' bir bakıma benim ölürken yaptığım iç hesaplaşmam. Kimisine haksızlık etmişim, kimisine güzel şeyler söylemişim, bunun hesaplaşması. Bu kitaba biraz anlayışlı bakılması lazım. Tabii bu tartışmalar doğal, kitabın ne olduğu böylelikle ortaya çıkacak.

Aydınlar Sözlüğü, Memet Fuat'ın iç hesaplaşması
Oral Çalışlar: Memet Fuat böyle bir sözlük yapmışsa, bu onun değerlendirmesidir. Her insan böyle bir değerlendirme yapma hakkına sahiptir. Aydın benim için, okuyan, yazan, belli bir tavrı olan, belli bir şey üreten, öncü insandır.
Mehmet Metiner: Aydın, entelektüel donanımı olan, içinde yaşadığı ülkeye katkısı olan, öncü kişidir. Cem Boyner benim için bir aydındır, ama Halide Edip Adıvar da bir aydındır. Aydına çok geniş bir yelpazede yaklaşmak gerek. Mehmet Fuat, Halide Edip Adıvar'a kısa bir yer ayırmış, ancak bir futbolcuya geniş yer vermişse onun aydın tanımında eksiklik vardır. Filiz Ali: Bana göre aydının okumuş, yazmışın üzerinde sosyal sorumluluğu olan ve gerektiğinde elini taşın altına sokmasını bilen bir insan olması gerekiyor. Cahit Berkay: Yaşamıyla, kültürüyle ve her türlü insani değerleriyle birikimi olan yorum yapabilen ve insanlara pencere açabilen özelliği vardır aydının. Ama aydın olmamak da suç değil ve küfür gibi algılanmaması gerek. Metin Oktay ve Vehbi Koç kendi alanlarında oldukça başarılı insanlar; bir nevi bu alanların aydınları. Bence bu kitabın adı 'Sivrilen İsimler' olsa daha iyi olurdu.
Mehmet Güleryüz: Aydın dünyaya karşı bilgisiyle bir tavır oluşturabilendir.
Taşıdığı sorumluluğa da cevap vermek durumundadır. Memet Fuat'ın kitabını okumadım ve onun aydın tanımının ne olduğunu da bilmiyorum. Ama örneğin bir Metin Oktay bana göre aydın değildir. Derviş Zaim: Aydınlar, üreten ve doğru düzgün bir bilgi birikimi sahibi olan insanlardır. Cem Boyner, Metin Oktay, Vehbi Koç benim aydın tanımıma uymuyor.
Ünsal Oskay: Memet Fuat kendi ölçülerine göre bir tanım yapmış olmalı. Ayrıca o bir yazar, bilimsel kriterlere göre bir çalışma yapmak zorunda değil. (Kültür Sanat)

Radikal internet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Doğan Gazetecilik A.Ş.'ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.