Yüksek Öğretim Kurulu’nun yeni kurulduğu yıllarda, Kurul Başkanlığı tarafından Araştırmaları Değerlendirme Komisyonu adında, maksadını adının ifade ettiği bir komisyonda görevlendirilmiştim. O yıllarda üniversite öğretim üyelerinin yayın performansının ölçülmesi ve değerlendirilmesi konuları gündemimize yeni giriyordu. Üniversitelerimizin yayınları rakamlara döküldüğü zaman ortaya çıkan manzara pek iç açıcı değildi. Ancak, ölçüm için Citation Index’lerinin kullanılması durumu daha da vahim gösteriyor, özellikle İngilizce öğretim yapmayan kurumlar yayın kalitesi bakımından geride kalmış görünüyorlardı. Nedeni basitti. Citation Index sistemi Birleşik Amerika’da gelişmişti. Diğer dillerde yapılan yayınlar bu sistemde yeterince yer almıyorlardı.

Günümüzde akademisyenlerin performansının değerlendirilmesinde yayımlarının incelenmesi ilk adımdır. Doçentliğe ve profesörlüğe yükseltilmek için başvuruda bulunan bir öğretim üyesinin belli esaslara göre puanlanmış yayınlarının belirli bir toplama ulaşması isteniyor. En yüksek puan endekslerde taranan dergilerde yayınlanan makalelere veriliyor. Bu yayımlar yabancı dilde ve çoğunluğu İngilizce. Endekslerde genellikle Türkçe bilim dergileri yer almıyor. Türk bilim adamlarının dünyada yaygın olarak kullanılan dillerde yayın yaparak dünya bilim camialarına ulaşmaları arzulansa da, Türkçenin de bir bilim dili olarak gelişmesi ve Türk insanının bilimsel yayınlara kolayca ulaşabilmesinden vazgeçemeyiz. Türk bilim adamlarının kendi dillerinde de yetkin yayınlar yapmalarının özendirilmesi gerekiyor. Bunun gerçekleştirilmesi için Türk bilim dergilerinin endekslerde yer almasının sağlanması zorunlu. Endeksler, hangi dilde yayınlandığına bakılmaksızın bir dergiyi, denetimden geçirip, öngörülen koşulları karşılıyorsa, taranan dergiler listesine katabiliyorlar. Demek ki, endekslerin aradığı koşulları yerine getirmeye çalışırsak bu iş olacak.

Bu başarı tesadüf değil
Sosyal Bilimler alanında en muteber ve güvenilir endeks SSCI’dir (Social Science Citation Index). Bu kaynak 2008’in ilk yarısını kapsayan son sayısında dünyada sosyal bilimler alanında yayımlanan 2159 mesleki dergiyi kapsamaktadır. Türkiye’den son döneme kadar sadece Türk Psikiyatri ile Türk Psikoloji ve Eğitim Araştırmaları dergileri SSCI’de yer almaktaydı. Şimdi listeye Uluslararası İlişkiler Konseyi tarafından yayımlanan Uluslararası İlişkiler (Uİ) dergisi de eklenmiş bulunuyor. Dört yıldır muntazam yayımlanan ve 17. sayısına ulaşmış derginin kısa sürede Siyasal Bilimler ve Uluslararası İlişkiler alanlarında SSCI’e giren ilk Türkçe yayın olma başarısı tesadüfi değildir. Yayın ve danışma kurullarında ülkemizin ve dünyanın tanınmış akademisyenleri yer almakta, hakemlik yöntemi uygulanmakta, ülkemizde kuramsal çalışmalar alanındaki boşluğun doldurulması amaçlanmaktadır. 2007’den itibaren dergi EBSCO ve GALE-Cengage tarafından dünyadaki abonelerine elektronik olarak sunulmuş ve SSCI’ye kabulden önce otuz alan indeksi tarafından değerlendirmeye alınmıştır. Ayrıca SSCI’ye girmeden kısa bir süre önce, International Studies Association’ın Şubat 2009’da New York’ta gerçekleştireceği yıllık kongresinde düzenlenen ‘Writing Foreign: Non-English IR Journals’ ya da ‘Yabancı Dilde Yazmak: İngilizce Dışındaki Dillerdeki Uluslararası İlişkiler Dergileri’ adlı panele diğer beş dergiyle birlikte davet edildiğini de burada hatırlatalım.

1980’li yılların sonlarından başlayarak yaşanan hızlı küresel dönüşümler, Türkiye’nin çevresinde yepyeni oluşumlarla karşılaşması, bir yandan ülkenin gündemini yoğunlaştırıken, diğer yandan da yeni uluslararası ortamın çözümlenmesine yardımcı olacak kavramsal ve kuramsal çerçevelere duyulan ihtiyacı hızla arttırmıştır. Bu durumda, salt Türkiye’nin çeşitli ilişkilerini betimleyen çalışmaların yeterli olamayacağı, değişen global koşulları kavrayabilmek için yeni analitik çerçevelere gerek olduğu hergün daha iyi anlaşılmaktadır. Bu ihtiyaçtan yola çıkan üniversitelerimiz bölümler açmakta, merkezler kurmakta, ayrıca düşünce-araştırma kuruluşlarımız serpilmeye başlamaktalar. Bu gelişme olumlu karşılarken, kalite sorunlarının da gözden uzak tutulmaması şayanı temennidir. 
İLTER TURAN:  İstanbul Bilgi Üniversitesi, Siyasi İlimler Türk Derneği Başkanı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER (Uİ)

Akademik Dergi
Sahibi: Mustafa Aydın
Editörler: Mustafa Aydın, Çağrı Erhan
cilt 5, sayı 17, Bahar 2008