Bayramdan sonra 17 Aralık Çarşamba günü Türkiye’nin siyasetle ilgilenen
ciddi bir kesimini ekran başına çekecek ilginç bir tartışma yapılacak Star televizyonunda. Uğur Dündar bu kez CHP Grup Başkan Vekili Kemal Kılıçdaroğlu’nu Ankara’nın AK Partili Belediye Başkanı Melih Gökçek karşısına çıkaracak; karşılaşma canlı yayınlanacak.
Kılıçdaroğlu’nun ilk canlı karşılaşması AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Dengir
Fırat ile bazı yolsuzluk ve usulsüzlük iddiaları üzerine olmuştu. Fırat daha sonra o görevden ayrıldı.
Kılıçdaroğlu, siyasi yelpazenin solunda ‘Halkçı Ecevit’ dönemlerinden beri aranan, boşuna konuşmayan, gösterişten uzak, ama mücadeleci siyaset sözcüsü tipi. Müfettişlikten gelen bilgisini en can alıcı anda dosyadan çıkardığı bir kâğıt parçasını silah gibi doğrultarak kullanmasını biliyor.
Ama karşısındaki de sıradan biri değil.
Melih Gökçek’te az rastlanır bir demogoji ve sinirleri tamamen alınmış bir saldırı yeteneği var. Ankara’da AK Parti Gökçek olmadan kazanamaz durumda. Şu anki mesele Gökçek’le de kazanıp kazanamayacağı.
Gökçek, daha Murat Karayalçın zamanında, neredeyse 15 yıl önce projelendirilen metroyu hâlâ becerip ortaya çıkarmamış, BOTAŞ’a borçları nedeniyle gaz özelleştirmesini haciz altına aldırmış, Ankara’yı en az 10 yıl ileride olduğu İstanbul’a göre belediyecilikte en az 10 yıl geride bırakmıştır. Yine de CHP Genel Merkezi tahminlerine göre Ankara’da yaklaşık 400 bin nüfus bir şekilde Gökçek’le maddeten irtibatlı hale gelmiştir. Kimi belediye ihaleleri, kimi gıda ve kömür yardımları sayesinde, ama bir şekilde tam 400 bin nüfus; az değil.
Hükümetin sosyal yardım programının ‘kömür karşılığı oy’ atışması çerçevesinde bu tartışmanın konularından biri yapılması şaşırtıcı olmaz. 

Kömür yardımı yapılmasın mı?
Tabii ki yapılsın. Bu konuyu geçenlerde Köşk’teki bir davet sırasında, Gökçek’in de mevcudiyetinde Başbakan Erdoğan ile ayaküstü konuşma fırsatı oldu. Orada söylediğimi, burada yazayım: Sosyal devlet ilkesine, sosyal adalete, daha öteye giderek sosyalizmin insana dönük yüzüne inanan bir kişinin, devlet eliyle muhtaç olanlara yardım yapmasına karşı olması düşünülemez.
Başbakan bunun üzerine sözcüsü Akif Beki’ye tam anlamadığım bir talimat verdi, o da bana Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğünün 2003-2008 (Kasım) dönemi çalışmalarını içeren rakamlarını verdi. Başbakan herhalde AK Parti döneminde sosyal adalet ve sosyal devlet ilkesi adına yapılanların yeterince takdir edilmemiş olduğunu anlatmak istiyordu.
Doğruya doğru, 2003-2008 döneminde halkın en düşük gelir diliminde yer alıp, eğitim ve sağlık hizmetlerinden en az yararlanan kesimler için yapılanların, daha önceki dönemlerde yapılanlardan daha fazla ve daha etkili olduğu görülüyor. Zaten 2007 seçim sonuçlarında bunun da payı olduğu tahmin ediliyor.
Örnek olmak üzere, ilköğretimi teşvik için annelere yapılan para yardımının (bazı insafsız koca ve babaların parayı ellerinden gasp etmesi gerçeğine karşın) olumlu bir ekonomik ve sosyal dönüşüm etkisi olduğunu, bu konuda saha çalışmaları yapan BM Kalkınma Programı’nın yoksullukla mücadele sorumlusu Yeşim Oruç Kaya’dan dinlemiştim.
Yine aile başına 500 kilo dağıtılan kömürün (arada bu işin ticaretini yapan partili-partisiz fırsat düşkünlerine karşın) pek çok insanın kışı biraz daha az rahatsız geçirmesinin yanı sıra madencilik, nakliye ve işletme olmak üzere üç ayrı işkolunda yeni istihdam alanları açtığı, neredeyse bir sosyal yardım sektörünü ortaya çıkardığı görülebiliyor. Daha çok parti kanalıyla gelenlerin bu iş imkânından yararlanıyor olması üzerinde bu yazıda durmayalım. 

Çünkü mesele yalnızca bu değil ki..
Yardım, ama nasıl yapılıyor?
Sosyal yardımlaşma alanında atılmaya başlanan adımların gerçekten sosyal adalet
ve sosyal devlet ilkelerine hizmet etmesi için başka ölçüler de gerekiyor.
O gün Başbakan’a kısaca söyleyebildim, şimdi biraz daha açabilirim; iki itiraz noktam var:
İkincisi, bu yardımlar siyasi istismar aracı olarak görülmemeli, kullanılmamalı. Ankara ve Gökçek örneğinde de görülebiliyor ki, yardımlar çoğunlukla Başbakanlık üzerinden yapılmasına karşın, seçmende bunların ancak AK Partili iktidar ve belediyeler altında devam edeceği algısı uyandırılmıştır. Siyaset bu algı üzerinden yürümektedir. Bu işin daha çok 29 Mart 2009 yerel seçimlerine yönelik duran yüzüdür.
Birincisi,  daha uzun vadede hem siyasi, hem ahlaki önem taşımaktadır.
Kamu zenginliğinden o zenginliğin üretilmesine katılma imkânı bulsun bulmasın herkesin alacağı vardır. Ama alacağın ödenmesi bir lütuf olarak değil, bir hak olarak görülmelidir; o borcu ödeyenler tarafından da öyle görülmelidir. Aksi halde, bunu bir
lütuf olarak gösteren siyasi iktidar (bugün AK Parti, yarın başkası olabilir) muhtaç kitlelerin emeğini üretime katma imkanı bulamaması üzerinden siyasi ve ideolojik rant sağlamakla suçlanır; bu kaçınılmazdır. İşsizlik ve gelir dağılımındaki (yalnızca sınıfsal değil, aynı zamanda bölgesel) bozukluk, sosyal adaletsizliğin en büyük kaynağıdır.
Sosyal adalet derken, bu yüzden yalnızca çok yardım dağıtmak akla gelmez. Başbakan Erdoğan’ın sosyal adalet yaklaşımı bu nedenle eksik görünmektedir.