@omererbil

Peribacaları bu haldeydi

Peribacaları bu haldeydi
Peribacaları bu haldeydi
İçleri fayans kaplı dünya miras listesindeki peri bacaları orijinal hallerine kavuştu. Çöplükten kültür merkezine dönen eşsiz mimari yapılar şimdi bila bedel halkın hizmetine sunuldu. Kapadokya Sanat ve Kültür Merkezi'nin çarpıcı kuruluş hikâyesi işte böyle başladı...
Haber: ÖMER ERBİL - omer.erbil@radikal.com.tr / Arşivi

RADİKAL- Peri bacaları dünya kültür mirası listesindeki Kapadokya bölgesinin en önemli mimari yapıları. Mimari yapı diyorum çünkü yıllar boyunca bu doğal oluşum mağaralar barınak olarak kullanılmış ve halen de kullanılmaya devam ediyor. Bazılarının otel, restoran olarak bugün de kullanımı sürüyor. Lakin bu kullanımların önemli bir kısmı tescilli eser statüsündeki eşsiz peri bacalarını tahrip ediyor. Modern mimarinin her türlü uygulamasını içlerinde görmek mümkün.  Elbette kültür varlığı statüsüne uygun kullanımlar da sayıları az olmakla birlikte var.



HER YER FAYANS HER YER GRANİT
Geçtiğimiz hafta Kapadokya Sanat ve Kültür Merkezi’nin açılışı yapıldı. 3 Peri bacası kötü kullanımlı otel olmaktan son anda kurtuldu. Yaklaşık 2 yıl önce burayı ilk gördüğümde karşılaştığım manzara ibret vericiydi. Fotoğraflarda da gördüğünüz gibi içleri fayanslarla kaplı, yerler granit, bir tarihi eser de olmaması gereken modern mimarinin her türlü kullanımı mevcuttu. 2863 sayılı kültür varlıklarını Koruma Yasası’nın hiçbir şekilde uygulanmadığı apaçık ortadayken, geçmiş yıllarda Koruma Kurulları’nın bu eşsiz değerlere kıymet vermediği ortadaydı.

GÜNAHLARIM AFFOLSUN DİYE…  
‘’Burası kültür merkezi olsa, sanatsal faaliyetler yapılsa, kültür varlığı peri bacaları sadece bu amaçla kullanılsa’’ dedim. Dünyadaki örneklerini gösterdim. İtalya Toska’na da kültür varlığı bir mağaranın nasıl otel olarak kullanıldığını örnek olarak anlattım. Duvarlara çakılmış tek bir çivi yoktu. Her şey seyyar yapılmıştı odada. Elektrik lambaları, duylar, duşlar, fayanslar çakılı değildi duvarlarda. Ahşap bir yatak başına hepsi monte edilmişti. Abajurlar taşınabilir yapılmış, duş bile seyyardı. Eşyaları çıkardığınızda geriye mağara kalıyordu. Bunları anlatınca ilk tepki  “vazgeçtim otel yapmaktan’’ oldu. “Peribacalarının içindeki tüm sonradan eklemeleri kaldırıp, onları orijinal hallerine geri getireceğim ve gerçekten burayı sanat, kültür, bilim merkezi olması için uğraşacağım’’ oldu. 20 yıl otel olarak kullanım hakkı varken, geceliği 300 Euro’dan turistlere pazarlayabilecekken vazgeçti bu hakkından. Kimden mi söz ediyorum. Mimar Serhan Sarıpınar’dan. ‘’Mimarlığım döneminde bilmeden de olsa kültür varlıklarına verdiğim zararın bedeli olarak ve burayı hiçbir gelir beklemeden, bila bedel kültür merkezine bağışlıyorum” dedi.

BELEDİYE BAŞKANI DA İNANDI
İşte Kapadokya Sanat ve Kültür Merkezi’nin temeli o gün atıldı. Sonrasında Uçhisar Belediye Başkanı Ali Karaaslan girdi devreye. Merkezin bir ucundan da o tuttu. ‘’Belediye olarak her türlü desteğe hazırız, halkıma faydası olacak her projede ben de varım’’ dedi. Kısa sürede peribacaları orijinal görüntüsüne kavuştu. Tüm eklentiler temizlendi. 2863 sayılı yasanın ön gördüğü şekli ile binalar restorasyon tabiri ile çıplak hale getirildi.

KISA SÜREDE AVRUPA’YA AÇILDI
Maddi değeri milyonlarla ifade edilen yaklaşık 1.5 dönümlük turizm imarlı arsa kültür merkezine bağışlandı. Ardından Paris Centre de Recheches Thatales Saint Blaise Kültür Merkezi ile 24.03.2015 tarihinde Kültür Proje Ortaklığı Protokolü imzalandı. Türk Geleneksel Sahne Sanatları Kültür Projesi’nin sürdürülebilirliği için çeşitli sanatsal etkinlikler düzenlenmesi kararı alındı. Fransa’dan gelecek olan sanatçılar, oluşturulmuş atölyelerimizde çalışmalarını gerçekleştirecek ve sergi etkinlikleri yapılmasına karar verildi. T.C. Nevşehir Valiliği Avrupa Birliği Projeler ve Dış İlişkiler Koordinasyon Merkezi ile “Art in Europe” Kültür ve Sanat Proje Ortaklık Sözleşmesi imzalandı. Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı tarafından desteklenen “Art in Europe” projesi kapsamında toplam 3 dönem yurtdışı ve yurtiçi sanatçıların katılımıyla kültür-sanat etkinlikleri yapılması öngörüldü. Tüm bunların yanı sıra bölgedeki çocuklar için kültür mirasını koruma bilincine yönelik boyama kitapları, atölyeler, resim yarışmaları organize edilmesi düşünüldü. Ayrıca 40 yıldır arkeoloji ve sanat tarihi konusunda yayıncılık yapan Arkeoloji Sanat Yayınlarının sahibi ve editörü Nezih Başgelen adına bir kütüphane kurulması planlandı.

TEŞEKKÜR…
İşte çöplükten kültür merkezine dönen dünya kültür mirası listesindeki peri bacalarının hikâyesi böyle. Emeği geçen Sarıpınar A.Ş’ye, Uçhisar Belediye Başkanı Ali Karaaslan’a, Nevşehir Valiliği’ne sonsuz teşekkürler. Darısı diğer kültür varlıklarının başına…