scorecardresearch.com

Bazen sadece geceleri ortaya çıkar

Bazen sadece geceleri ortaya çıkar

Geceleri rahat ve yeteri kadar uyuyamayan astım hastaları, gündüz de uykulu gezdiği için konsantre olmakta zorlanır. Bu kişilerde baş ağrısına da çok sık rastlanır.

Bazı hastalarda gün boyu hiç şikâyet yoktur ancak gece öksürük, hırıltı ve nefes darlığı uykudan uyandırır. 'Gece astımı' denilen bu hastalık zor teşhis edilir, okul ve iş hayatında başarıyı etkiler
Haber: ÖZGÜR GÖKMEN ÇELENK / Arşivi

Öksürük, hırıltı, nefes darlığı gibi klasik astım belirtilerinin uyurken veya sabaha karşı çıkmasına gece astımı deniliyor. Rahat bir uyku vermeyen gece astımı işte ve okulda başarısızlığa yol açıyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta anlattı.

Gece astımı nedir?
Astım belirtilerinin gece veya sabaha karşı ortaya çıkması gece astımı olarak bilinir. Bazı hastaların gün boyu hiç şikayeti yoktur, fakat sabaha karşı öksürük, hırıltı ve nefes darlığıyla uykudan uyanırlar. Bazı astımlılarda ise gün içindeki yakınmaları geceleri şiddetlenme gösterir.

Sebep yatak odası mı?
Gece astımının ortaya çıkmasında yatak odalarının büyük önemi var. Birçok evde ne kadar kullanılmayan eşya varsa yatak odasına konulur. Yatak odasındaki yün yatak, yorgan, yastık, koltuk, kanepe, halı gibi ortamlar akarların bayıldıkları yerlerdir. Gece boyunca uyurken, yatakta sağdan sola dönerken havaya karışan akar alerjenlerini bir güzel soluruz. Bir de bunlara evcil hayvanlar ve küf mantarlarına ait alerjenleri eklerseniz, gece boyunca ne kadar çok alerjene maruz kaldığımızı daha iyi anlayabilirsiniz. 

Gece astımında başka neler rol oynar?
Yatar pozisyonda uyumanın etkisi var. Yatar durumda, üç önemli değişiklik ortaya çıkar. Diyafram kasının yukarı doğru çıkması nedeniyle akciğer hacimleri daha düşüktür. Bu durum akciğerlerin havalanmasını bozar. Solunum yolları salgılarının atılması daha zordur. Gece boyunca biriken salgılar hava yollarını daraltır. Mide asidi yatar durumda yemek borusuna daha kolay kaçar. Buna reflü deniyor. Reflü refleks olarak bronşların daralmasına neden olabilir. Gece astımının oluşumunda bazı hormonlar da etkilidir. Örneğin sabaha karşı kortizol ve adrenalin gibi stres hormonları azalır ve histamin düzeyi artar. Kortizol ve adrenalinin bronşları genişletici, histaminin de daraltıcı etkisi vardır.

Nasıl teşhis edilir?
Gece astımı, gündüzleri hiçbir şikayeti olmayan hastalarda zor tanınan bir hastalıktır. Çünkü hastanın gündüz yapılan muayenesinin ve solunum fonksiyon testlerinin tamamen normal olması doktorları da şaşırtır. Gece astımı, özellikle yaşlılarda, sol kalp yetersizliği ile çok karıştırılır. Ayrıntılı bir hastalık öyküsü, dikkatli bir fizik muayene, alerji testleri ve bronş provokasyon testleri yapılarak kesin tanıya gidilir.

Gece astımı yaşamı nasıl etkiler?
Gece astımı hastayı ve yakınlarını çok korkutmasının yanında, hastanın günlük yaşamını da ciddi şekilde etkiler. Geceleri rahat ve doyurucu bir şekilde uyuyamayan hasta, gündüzleri uykulu ve sersemdir, konsantre olamaz, başı ağrır, sinirlidir. Gece astımı olanlarda işte ve okulda başarısızlıklar ortaya çıkar. 

Peki nasıl tedavi ediliyor?
Gece astımının tedavisi diğer astım türlerinden farklı değil. Belirtileri gidermek için, kısa süreli kortizon tedavisi şart. Hastayı rahatlatmak için teofilin ve nefes açıcı spreylerden yararlanılır. Alerjik olanlara immunoterapi, olmayanlara ise koruyucu olarak sprey kortizon uygulanmalı.

Astım ilaçlara bağlı ortaya çıkabilir mi?
Evet. Aspirin, ağrı kesiciler ve romatizma ilaçlar, kalp hastalıkları, yüksek tansiyon ilaçlar ve antibiyotikler astım şikayetine yol açabilir.

Astım kortizon tedavisine direnç gösterebilir mi?
Evet. Hem astım krizlerinde hem de sprey olarak koruyucu astım tedavisinde kullanılan kortizon, astımlılar için hayati öneme sahip. Ancak, ne yazık ki, bazı astımlılar kortizondan beklenen yararları görmez. Kortizona beklenen cevabı vermeyen astım, kortizona dirençli astım olarak adlandırılır. Bu tabloya astımlıların çok az bir kısmında rastlanır. Bu hastalar genellikle belirtilerin süresi daha uzun olan, ailelerinde başka pek çok astımlı bulunan ağır astımlılardır. 

 Egzersiz astımı nedir?
Egzersiz alerjisinin bir türüdür. Deride sıcaklık, kızarma, kaşıntı, kuru, inatçı öksürükle beraber hırıltılı solunum ve nefes darlığı gibi belirtileri var. Yakınmalar egzersiz sırasında veya sonra başlayabilir. Genellikle egzersizden 5 -10 dakika sonra ortaya çıkar.  Soğuk ve kirli havada yapılan egzersizler daha tehlikelidir. Egzersiz astımının nedeni, aşırı nefes alıp vermeye bağlı, hava yollarından ısı ve sıvı kaybıdır.

Dengesiz astım ne anlama geliyor?
Ani olarak gelişen, ağır krizlerle seyreden en tehlikeli astım türüdür. Çok şükür ki, nadir görülüyor. Bu hastalarda psikososyal faktörlerin önemli rolleri olduğu düşünülüyor. Dengesiz astımı olanların yakın akrabalarında da astım krizinden yaşamını kaybetmiş kişiler vardır. Dengesiz astımın iki tipi var. Tip 1 dengesiz astımda, hastalar bütün astım ilaçlarını kullanmalarına rağmen, solunum fonksiyonları kontrol altına alınamaz ve sık sık ağır krizlerine girerler. Bunların çoğu 20 -55 yaş arasındaki kadınlarıdır. Ve yüzde 90’dan fazlasında en azından bir maddeye karşı alerji vardır. 

Peki tip 2 dengesiz astım?
Bu hastalar, solunum fonksiyonları çok iyi ve görünüşte aşikar bir neden yokken, aniden çok ağır astım krizine girerler. Bu krizler, hastanın bilincini bozacak ya da yapay solunumu gerektirecek derecede ağırdır. Bu tip de 20 -55 yaşları arasında sık görülür. Bu hastaların bazılarında küf mantarlarına karşı alerji saptanır.

Kronik astımın özellikleri neler?
Astım zaten bir ömür boyu devam eden kronik bir hastalıktır, ama kronik astım terimiyle hastalık belirtilerinin sürekli bir hal aldığı ve sürekli ilaç kullanımını gerektiren bir astım formu anlaşılır. Kronik astımın özellikleri şunlardır: Astım uzun yıllar önce başlamıştır. Hastalık belirtileri sürekli olarak vardır. Krizler arasındaki iyileşme dönemleri kısalmış ya da tamamen ortadan kalkmıştır. Hasta sürekli ilaç kullanmak zorundadır. Kronik astım, daha çok 30 yaşından sonra başlayan astımlılarda rastlanan bir tablodur. Bunların çoğu sigara kullanan ve düzenli tedavi olmayan hastalardır.

Astımın sevdiği meslekler
Astım mesleklere bağlı olabilir mi?
Evet. İnsanların çalıştıkları iş yerinde maruz kaldıkları etkenlere bağlı olarak ortaya çıkan hastalığa mesleksel astım ismi verilir. Günümüzde sayısı 300’e varan maddenin astıma yol açabileceği biliniyor. 

Mesleksel astımın belirtileri neler?
Mesleksel astımın tipik bulgusu, belirtilerin çalışma günlerinde görülmesi, tatil günlerinde azalması veya tamamen ortadan kalkmasıdır. Astım belirtileri, bazı hastalarda iş yerinde ortaya çıkıp iş bitiminden sonra hafifleyebilir veya kaybolabilir. Bazı hastalarda ise iş yerinde başlayan belirtiler bir süre sonra azalabilir, fakat eve gidince tekrar meydana gelebilir. İş bitiminden sonra evde geceleri daha ağır astım krizlerine giren hastalar da vardır. Astım belirtilerinin aynı iş yerinde başka kişilerde de görülmesi mesleksel astım tanısını destekleyen bir bulgudur. 

Mesleksel astımın kaç türü var?
Alerjik ve alerjik olmayan olmak üzere başlıca iki türü var. Alerjik mesleksel astım türünde kişiler, duyarlı oldukları maddenin çok küçük miktarlarıyla karşılaşsalar bile ciddi astım krizlerine girerler. Veteriner, jokey, kuş bakıcısı, evcil hayvan satan dükkan işçilerindeki mesleksel astımın nedeni, hayvanların tüy, tükürük ve idrarlarındaki çeşitli proteinlerdir. Unda bulunan alerjenler fırıncıların yüzde 9’unda astıma yol açıyor. Çay, sarımsak, yumurta, soya fasulyesi, kahve çekirdekleri, odun tozları astım nedeni olarak bilinen alerjenlerdir. Hububatla uğraşanlar, çiftçiler, kümes çalışanları ve deterjan endüstrisi işçileri de risk altındaki meslek gruplarıdır.

Peki alerjik olmayan mesleksel astım kimlerde görülür?
Astım sadece alerjik mekanizmalarla oluşmaz. Asit anhidritler, nikel, platin, krom ve vanadyum da mesleksel astımın iyi bilinen nedenlerindendir. Kuaförlerde tüy ağartıcı persülfatlar ile kimya işçilerinde piperazine bağlı astım oluşabilir. Lastik eldivenlerde bulunan lateks maddesinin neden olduğu astım ise daha çok hemşire ve doktorlarda rastlanan bir durumdur.

Astımlı bir çocuk için meslek seçimi önemli mi?
Evet. Bu çocuklar kimyasal maddelere ve gazlara maruz kalmayacakları mesleklere yönlendirilmeli. Kuaförlük, fırıncılık, araba boya ve tamirciliği, mobilyacılık, marangozluk, maden işçiliği, veterinerlik astımlı çocuklar için uygun meslekler değil.

YARIN: Astımlılarda alerji


ETİKETLER:

haber

http://www.radikal.com.tr/9590749590740

YORUMLAR

Bu habere henüz yorum yazılmamış.