scorecardresearch.com

Kızlarda boy kısalığı ciddi hastalıkların işareti olabilir

Kızlarda boy kısalığı ciddi hastalıkların işareti olabilir

Zıplama, ip atlama, koşma gibi sporların kemikler üzerinde uyarıcı etkisi vardır. Ancak boyu asıl uzatan hormanlardır.

Her 2 bin 300 - 2 bin 500 kız çocuktan biri turner sendromlu olarak doğar. Hastalık, boy kısalığına ve cinsel gelişimin olmamasına neden olur. Hormon tedavisine ne kadar erken başlanırsa o kadar etkili olur
Haber: ÖZGÜR GÖKMEN ÇELENK / Arşivi

Kız çocuklarında boy kısalığı ve gelişme geriliği ciddi bir hastalığın habercisi olabilir. Bunların başında turner sendromu geliyor. İşte, ailelerin uyanık olması gereken belirtiler:
Kısa boyun, ensede saç bitim çizgisinin aşağıda olması, adet görememe, düşük göz kapağı. Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz, turner sendromunu ve tedavisini anlattı:
Turner sendromu nedir?
Boy kısalığı ve cinsel gelişmenin olmadığı bir genetik hastalıktır. Her 2 bin 300 - 2 bin 500 çocuktan biri turner sendromlu olarak doğar, hastalık erkek çocuklarda görülmez. Turner sendromu, anne ve babadan alınan genetik özelliğin değişmesi sonucu meydana gelir. Bu genetik değişikliğe yol açan sebep bilinmiyor. Annenin sigara veya içki alışkanlıkları, anne ve babanın yaşı, turner sendromu oluşumunda etkili değil.
İnsanlarda 23 çift şeklinde düzenlenen 46 kromozom var. Kromozom çiftlerinden bir tanesi kişilerin cinsiyetinin kız veya erkek olmasını belirler. Bu kromozomlara seks kromozomu denir. Kızlarda iki adet X, erkeklerde ise bir X bir de Y kromozomu bulunur. Turner sendromu, kızlarda X kromozomunun bir tanesinin veya bir bölümünün kaybı sonucu oluşur. Diğer X kromozomu normaldir.
Turner sendromu belirtileri neler?
Turner sendromunun bazı özellikleri doğumdan itibaren mevcuttur. Örneğin, el ve ayaklarda şişlik, kısa ve kalın boyun. Büyümede yavaşlama ise çocukluk çağının daha ileri yaşlarında ortaya çıkar. Erişkin hastalar da çocuk sahibi olamama gibi şikâyetlerle başvururlar. En sık doktora başvurma sebebi boy kısalığı, ergenlik döneminde ise ergenliğe girememedir. Turner sendromu, zekâyı olumsuz yönde etkilemez.
* Saçlar enseden daha aşağılara uzar.
* Meme uçları birbirinden ayrıktır, bazen meme başları ters durur. Göğüs kafesi dardır.
* Deride normalden fazla ben vardır, yara iyileşmelerinde iz kalabilir.
* Kız çocuklarının yaklaşık yarısında kulakta iltihabi hastalıklar çok sık tekrarlar. Kulak kepçelerinin kenarları normalden daha küçük olabilir ve kulaklar dışa dönüktür.
* El dördüncü parmağı ve ayak üçüncü parmağı normalden kısa olabilir.
* Üst göz kapağı düşük olabilir.
* Kalp, gastrointestinal sistem ve böbreklerle ilgili bazı hastalıklar daha sık gözlenir.
* Kız çocuklarında meme gelişimi en geç 13.5 yaşında olmasına rağmen, Turner sendromlularda meme gelişimi olmaz ve adet göremezler. Ancak mozaik yani tam X kromozomu kaybı olmayan bazı turner sendromlularda, hafif meme gelişimi hatta adetler gözlenebilir. Bu hastalarda boy kısalığı en önemli belirtidir.
Nasıl tedavi edilir?
Tedavi verilmediği zaman boylar ortalama 140 santim civarında olur. Büyüme hormonu tedavisiyle turner sendromlular daha hızlı büyürler. Bu hastalarda, kendi vücutlarında büyüme hormonu olmalarına rağmen boylarının uzaması için daha fazla büyüme hormonuna ihtiyaçları vardır. Büyüme hormonu tedavisine ne kadar erken başlanırsa boy o kadar fazla uzar.
Turner sendromlu kızlarda, vücut tarafından üretilmeyen österojen hormonunu da yerine koymak gerekir. Böylece bu kızlarda meme gelişimi sağlanır ve adetler başlatılabilir.
Yaşlara göre boy uzaması nasıldır?
Büyüme sağlığın en önemli göstergesidir. Normal büyüyen çocuk sağlıklı çocuktur. Normal büyüme için sağlıklı, mutlu olmak, doğru beslenmek ve normal hormon dengesine sahip olmak gerekir. Büyümede en hızlı dönem doğumdan ilk yaş gününe kadar geçen dönemdir. İlk bir yılda bebeğin boyu 24 santim uzar ve ağırlığı ortalama 10 kilo olur. Birinci yaştan sonra büyüme yavaşlar ve ortalama 12 santim boy uzaması olur, ağırlık artışı 2.3 kilo kadardır. İki-üç yaş arası 10 santim kadar boy artışı olur ve ağırlık artışı birkaç kilo kadardır. Daha sonra 10 -12 yaşa kadar erkek ve kızlar ortalama beş-altı santim uzar. Ortalama kızlar 10, erkekler 12 yaşında ergenliğe girerler ve bu dönemde kızların 15-20 santim, erkeklerin  ise 20-25 santim boyları uzar.
Spor boy uzatır mı?
Zıplamak, ip atlamak, koşmak gibi sporların uzun kemikler üzerinde uyarıcı etkisi var. Örneğin yüzme yerine ip atlamayı öneririz. Ancak “Çocuğum basketbol oynasın boyu uzar” demek doğru değil, boyu hormonlar uzatır.

Büyümek için günde iki bardak süt
Yeterli ve dengeli beslenmek için besinler dört gruba ayrılır:
Birinci grup: Et, balık, tavuk, yumurta ve kurubaklagiller. Bu grup protein, B grubu vitaminleri, demir ve çinko gibi mineralleri sağlar. Bu gruptan günde en az iki porsiyon almak gerekir. Bir öğünde balık, et, tavuk veya yumurta diğer öğünde de baklagiller tercih edilirse, günlük ihtiyaç karşılanmış olur.
İkinci grup: Süt, yoğurt ve peynir grubudur. Vücudumuza kalsiyum, riboflavin ve protein sağlar. Bu gruptan günlük alınması gereken miktar iki su bardağı kadardır. Her gün iki su bardağı süt almak dengeli beslenmek için ilk koşuldur. Süt yerine aynı miktar yoğurtta yenebilir. İki kibrit kutusu kadar beyaz peynir bir su bardağı sütle eşdeğerdir. Bir öğün peynir, bir öğün süt veya yoğurt alınarak bu gruba olan gereksinim karşılanabilir.
Üçüncü grup: Sebze ve meyveler. Başta A vitamininin ön maddesi olan karoten ve C vitamini olmak üzere pek çok vitamin ve mineral bu gruptan sağlanır. Sebze ve meyve grubundan günde en az üç porsiyon alınması gereklidir. Bir günde iki adet meyve ve bir salata yendiğinde bu gruba olan gereksinim karşılanmış olur. Sebze yemekleri de sıklıkla tüketilmeli. Turunçgiller ve yeşil yapraklı sebzeler pek çok vitamin ve mineral yönünden zengin besinlerdir.
Dördüncü grup: Ekmek ve tahıl grubudur. Bu grup niasin ve tiamin gibi B grubu vitaminleri sağlar ve önemli bir enerji kaynağıdır. Bu gruptan günde üç -beş porsiyon almak yeterlidir. Her öğünde bir -iki dilim ekmek ve öğünlerden birinde pilav veya makarna yendiğinde bu gruba olan gereksinim karşılanmış olur.

BİTTİ

ETİKETLER:

Basketbol

,

haber

http://www.radikal.com.tr/9487759487750

YORUMLAR

Bu habere henüz yorum yazılmamış.