scorecardresearch.com

Meme gelişimi sekizinden önce başladıysa dikkat!

Meme gelişimi sekizinden önce başladıysa dikkat!

Östorejen hormonu, boyun uzmasını sağlayan büyüme kıkırdaklarını olgunlaştırır. Kıkırdaklar hızla kemikleşip kapanır, uzama durur. Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz

Çevresel uyaranlar, aşırı tüketilen hormonlu gıdalar erken ergenliğe yol açar. Ergenliğe erken girenler başta yaşıtlarına göre uzun olsa da sonra kısa kalır. Kızlarda meme gelişiminin sekizinden önce başlaması erken ergenlik belirtisi
Haber: ÖZGÜR GÖKMEN ÇELENK / Arşivi

Ergenliğe erken giren çocuklar yaşıtlarına göre uzun olsa da sonra kısa kalıyor. Erken ergenlik kız çocuklarında meme gelişiminin sekiz yaşından önce başlamasıyla kendini gösteriyor. Bu durumdaki çocuklar mutlaka doktora götürülmeli. Çocuk Endokrinoloji- Büyüme ve Ergenlik uzmanı Prof. Dr. Atilla Büyükgebiz anlattı: 

Ergenliğe girmek ne demektir?
Ergenliğe kadar seks hormonları (kızlarda österojen, erkeklerde testosteron) kanda çok az miktardadır. Seks hormonlarının kanda artmasıyla birlikte vücutta daha önceden gözlenmeyen bazı belirtilerin ortaya çıkmasına ergenlik denir.
Ergenliğe ne zaman girilir?
Kızlarda ergenlik 10 -11, erkeklerde ise 11 -12 yaşlarında başlar. Kızlarda ergenliğin sekiz yaşından önce, erkeklerde ise dokuz yaşından önce başlaması normal değil. Erkeklerde ergenliğin 13.5 yaşına kadar başlamaması, kızlarda ise ergenlik belirtilerinin 14 yaşa kadar görülmemesi de normal kabul edilmez.
Ergenliğe giriş yaşı değişik faktörlere bağlı. Irk, iklim şartları, cinsiyet, ailesel özellikler, beslenme durumu, çevresel uyaranlar ergenliğe giriş yaşının belirleyicileri olur. Ergenliğe kızlar, erkeklerden ortalama iki yıl önce girer, en hızlı boy artımlarını iki yıl önce yapar ve de ergenliği erkeklerden iki yıl önce tamamlar.
Kızların ergenliğe girdiği nasıl anlaşılır?
Anne-babalar genellikle ergenliğin ilk adetle başladığını düşünür. Bu doğru değil. Kız çocuğunun adet görmeye başlamasıyla ergenlik tamamlanır.
Ergenliğin başlangıcı, kızlarda memelerde tomurcuklanma ve büyümenin başlamasıdır. Memede büyüme bazen tek taraflı başlar, diğer meme daha sonra buna eşlik eder. Ancak genellikle her iki meme de birlikte büyümeye başlar. Meme tomurcuklanmasıyla birlikte, memelerde ağrı da olabilir. Ergenlik süresi boyunca memeler büyümeye devam eder. Meme ucu ve meme başı da (kırmızı-kahverengi alan) büyür. Erişkin meme boyutuna üç-beş yılda ulaşılır.
Meme büyüklüğü daha çok genetikle ilgili. Halk arasında ‘Memesi akranlarından küçük olan çocukların, hormon düzeyleri düşüktür’ şeklinde düşünülür. Bu inanç yanlış. Bu çocukların anneleri başta olmak üzere, diğer aile bireylerinin de memelerinin küçük olması söz konusu olabilir. Kilo alınınca yağ dokusu arttığı için meme büyür. Genital bölgede kıllanma genellikle meme gelişimiyle birlikte görülebildiği gibi bazen meme gelişiminden altı ay sonra da başlayabilir. Genital bölgedeki kıllanma ergenlik süresince artar, kızlarda ters üçgen şeklinde ve hafif bacak aralarında yayılacak şekilde gelişir. Koltuk altında kıllanma ise genellikle meme gelişiminin başlamasından bir-iki yıl sonra, ortalama 12 -13 yaşlarında ortaya çıkar. Bazı çocuklarda daha erken yaşta da başlayabilir. Koltuk altında kıllanmanın, genital kıllanmadan önce başlamış olması nadir görülen bir durumdur.
Erkek çocuklarının ergenliğe girdiği nasıl anlaşılır?
Erkeklerde ergenliğin ilk belirtisi, testislerin büyümeye başlamasıdır. Ortalama yaş 12 olarak kabul edilir. Çocuk endokrin polikliniklerinde ‘orşidometre’ dediğimiz aletle ölçüm yapıldığında, testis hacminin 4 ml’ye ulaşması, artık testosteron salgılanmasının başladığını ve ergenliğe girildiğini düşündürür. Testislerin büyümeye başlamasıyla birlikte torba (skrotum) cildi kalınlaşır ve kızarmaya başlar. Genital bölgede kıllanma, testis büyümesinden altı ay kadar sonra görülebileceği gibi, eş zamanlı da başlayabilir. Sadece genital bölgede tüylenme görülmesi, ergenliğe girildiğini göstermez. Erkek çocuğun ergenliğe girmesi için mutlaka testislerin büyümesi gereklidir. Testislerin büyümesi üç-beş yıl devam eder. Erişkin testisler 20 ml hacmindedir. Genital bölgedeki tüylenme de yıllarla artar ve bacak arasına da yayılabilir. Koltuk altında tüylenme, genital bölgedeki  tüylenmeden ortalama iki yıl sonra başlar, genellikle 14-15 yaşlarında belirir.
Yüz kıllarının çıkışı daha da geç dönemde gerçekleşir. Bir delikanlı her gün tıraş olmak zorunda kaldığında, genellikle artık tam erişkin olmuş demektir. Penis boyunun büyümesi, ergenliğin ortalarında en üst düzeydedir. Genellikle 13.5 -14 yaş grubunda gözlenir. Penis gevşek durumdayken uzatılarak bir cetvel yardımıyla boyu ölçüldüğünde, ergenlik öncesi ortalama 6.2 santim olan penis boyu erişkinde ortalama 13.2 santime ulaşır. Penis boyu bundan kısaysa penis boyunun kısa olmasına neden olan pek çok endokrinolojik hastalık gözden geçirilmeli ve çocukta bunların olup olmadığı saptanmalı.
Erken ergenlik nedir, belirtileri nelerdir?
Kızlarda meme gelişimi sekiz yaşından önce başlarsa, çocuğun erken ergenlik şüphesiyle incelenmesi gerekir. Kimi zaman kızlarda tek başına erken meme gelişimi olabilir. Bu durum genellikle hayatın ilk iki -üç yıllarındaki kızlarda görülür. Sebebi doğum sırasında ve doğum sonrasında anneden kızına emzirme yoluyla geçen österojen hormonudur. Bu durum, daha sonra genellikle kendiliğinden geriler.
Kız çocuklarında sekiz yaşından önce ve de özellikle altı yaş civarında da meme büyümeleri gözlenebilir. Eğer meme büyümesiyle birlikte hızlı boy uzaması, kemik yaşının ilerlemesi varsa bu kız çocukları erken ergenlik yönünden araştırılmalı. Bu kızlarda ergenliğe girilmesine neden olan hormonlar erken salgılanıyor demektir. Buna erken ergenlik denir.
Erken ergenlik, kızlarda erkek çocuklarına göre daha sık görülür. Vakaların çoğunda neden bulunamaz. Altta yatan belirli bir sorun saptanamaz. Çevresel uyaranlar, aşırı tüketilen hormonlu gıdalar, psikolojik bazı sebeplerle erken ergenlik gelişebilir. Beyin patolojileri kızlarda çok nadirdir.

Boy kısalığı ve psikolojik sorunlar oluşur
Erken ergenlik tedavi edilmeli mi?
Evet. Nedeni ne olursa olsun erken ergenlik iki önemli soruna yol açar. Birincisi çocukta boy kısalığı ortaya çıkar. İkincisi çocuk davranışsal ve psiko-sosyal sorunlarla karşı karşıya kalır.
Adet gördükten sonra boy ne kadar uzar?
Ergenlik insan hayatında boy artımının en fazla olduğu ikinci dönemdir. Yeni doğan bir çocuk bir yaşında 74 santimdir. Yani 50 santim doğduğunu düşünsek 24 santim boy artımı gözlenir. Bir- iki yaş arasında ortalama 12 santim boy artışı olur; ondan sonra çocuklar ergenliğe kadar ortalama beş-altı santim uzar. Ergenlikte kızlar 20-25, erkekler ise 25-30 santim uzarlar, bazı erkek çocuklarda boy uzaması 30 santimi aşabilir. Ergenlik dönemindeki hızlı boy artışının nedeni kızlarda artan österojen hormonunun, erkeklerde artan testosteron hormonunun, büyüme hormonunun etkisini arttırması ve bu hormonların kendi başlarına da boy artımını uyarmalarıdır. Kızlarda salgılanan österojen hormonunun boyun uzamasını sağlayan büyüme kıkırdakları üzerindeki olgunlaştırıcı etkisi fazla olduğu için, adetlerden sonra büyüme kıkırdakları hızla kemikleşip kapanır. Bu nedenle, adetlerden sonra kızların boyu az uzar. Düzenli adet görenlerde boy artışı, ilk adetten sonra ancak beş-altı santimetre civarında olur.

Ameliyatla 20 santim uzama
İskelet yapısıyla ilgili problemler yüzünden kısa boy sorunuyla sık karşılaşıyor musunuz?
Prof. Dr. Hülya Günöz: Çok sık değil ama ciddi boy kısalıklarının nedenlerinden biri de bu. 
Bu tür boy kısalığı nasıl özellikler gösterir?
Genellikle vücutta bir orantısızlık dikkat çeker. Örneğin, kollar, bacaklar, gövde daha kısa gözükebilir. Ama bazen fark edilmeyebilir. Bu nedenle hem çocukların hem de ergenlerin oturma yüksekliği-boy oranına bakılması lazım.
İlaçla tedavi edilebilir mi?
Maalesef. Ancak çocuk günlük yaşantısında sorun yaşıyorsa boy uzatma ameliyatları önerilebiliyor. Ama bunlar kolay işlemler değil. Çok iyi ellerde yapılmalı.
Yan etkileri var mı?
Evet, bazen ciddi yan etkiler ortaya çıkabilir. Örneğin sinir sistemi bu büyümeye ayak uyduramadığı için çocukta ayak düşüklükleri gibi fonksiyon bozuklukları olabiliyor. Yine kemik iltihapları ortaya çıkabilir.
Peki ameliyatlarla ne kadar uzama sağlanıyor?
Bir kemik hedef alınırsa uzatma, sekiz hatta 10 santime kadar varabiliyor. Ama aynı işlem tekrarlanırsa bir 8-10 santim daha kazanılıyor. 

YARIN: Erken ergenlik tedavisi


ETİKETLER:

haber

http://www.radikal.com.tr/9482769482760

YORUMLAR

Bu habere henüz yorum yazılmamış.