scorecardresearch.com

Tıkanmış damara baypas mı yapmalı, stent mi takmalı?

Tıkanmış damara baypas mı yapmalı, stent mi takmalı?
28/07/2008 02:00
*Baypas olan hastalar 8-10 gün hastanede kalır. Stent takılanlar ise bir-iki gün içinde evlerine döner
*Göğüs kafesi açıldığı için baypas tercih edilmiyor. Oysa bazı hastalarda baypas ömür uzatabiliyor
Haber: HATİCE YAŞAR / Arşivi

Kalp damarlarından birinin veya birkaçının tıkanması hayatî risk oluşturuyor. Erken teşhis durumunda stent takılarak veya baypasla sorun giderilebiliyor. Hastaların en çok merak ettiği şeylerden biri de hangi yöntemi seçecekleri. İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim üyesi Prof. Dr. Deniz Güzelsoy bu konuyla ilgili olarak, “Hastalık yoktur hasta vardır. Bazı durumlarda tedavi bireyselleştirilebilir. Hastanın tercihi, yaşı, ek hastalıkları karar için göz önüne alınmalı. Ben çok damar hastalarında baypas uygulamasına daha eğilimliyim” diyor.

Stent yöntemini, tiplerini biraz anlatabilir misiniz?
Stentler, damarlar içine yerleştirilmek üzere geliştirilmiş esnek tel kafesler şeklinde tanımlanabilir. Başlıca iki tipleri var. ‘Çıplak stentler’  ve ‘ilaç kaplı stentler’. İlaç kaplı stentlerde stent iç yüzüne, hücre gelişmesini engelleyen maddeler kaplanmıştır. Çıplak stentlerde böyle bir kaplama yapılmamıştır. Çıplak stentler ilk geliştirilen tipler. Bunlar uygulandığında ilk altı ay içinde yeniden daralma, yani restenoz gelişmesi olasılığı yüzde 20-25 civarındadır. Eğer ilk altı ayda yeniden daralma olmuyorsa burada sonradan daralma olma olasılığı başka yerlerde yeni darlık olmasından fazla değil.
İlaç kaplı stentlerin ise birkaç tipi var. Çıplak stentlerden çok pahalı ve Sosyal Güvenlik Kurumları da bunların ücretini karşılamıyor. Ancak daralma oranları çıplak stentlere göre çok düşük olup ilk dokuz ayda yüzde 5 civarında. Teknik olarak stent uygulanması mümkün olan her darlığa, darlığın iskemi yarattığına, yani kalp kasının yeterince kanlanmasına engel olduğuna dair kanıt varsa stent uygulanabilir. Hastaların göğüs ağrısı yoksa veya egzersiz testlerinde iskemi gösterilemiyorsa stent uygulanmasının bir yararı yok. Uygulanacak stent tipine yeniden daralma oranları, darlıkların tipleri, damar çapları ve hastaların ekonomik durumları da gözönüne alınarak hasta ve hekim birlikte karar verir.

Damarlarına stent takılanlar nelere dikkat etmeli?
Stentli kişilerin stent varlığından dolayı özellikle dikkat etmeleri gereken bir durum ve yaşantılarında bir kısıtlama yapmaları gerekmiyor. Sadece stent içinde pıhtı oluşmasını önlemek için Aspirin ve Clopidogrel denen bir madde içeren bir ilacın çıplak stentlerde en az altı  ay, ilaç kaplı olanlarda en az bir yıl kullanılması gerekiyor. Sosyal güvenlik sistemimimiz Clopidogrel ücretini de bir aydan fazla ödemiyor. Hastaların kendileri almak zorunda kalsalar da ilaçlarını aksatmamaları çok önemli.

Hastaya stent mi yoksa baypas mı uygulanacağına karar vermede belirleyici olan ne?
En belirleyici olan damarlardaki darlıkların yerlerinin stent yerleştirilmesine uygun olması. Çok damarda çok sayıda darlık varsa ve tümü stent uygulanabilir nitelikteyse her iki yöntem de hastanın isteğine göre, hastaya her iki yöntemin avantaj ve dezavantajları anlatılarak seçilebilir. Hastanın tercihi, yaşı, ek hastalıkları karar için göz önüne alınmalı. Ben çok damar hastalarında baypas uygulamasına daha eğilimliyim. Sol ana koroner hastalığında ve teknik olarak lezyonların stent için uygun olmadığı iki-üç damar hastalığında veya  tek damar hastalığı bile olsa  darlık sol ön inen dalın başlangıç bölümündeyse, stent uygulanamıyorsa seçilecek yöntem baypas cerrahisidir. Seçim yaparken “Hastalık yoktur, hasta vardır” sözünü de akıldan çıkarmamalı. Bazı durumlarda tedavi bireyseleştirilebilir. Genel prensipler değişebilir.

Stent takılan damarların tekrar tıkandığı söyleniyor. Stentler işe yaramıyor mu?
Kişi stent konulduktan sonra işinin bitmediğini bilmeli, damar sertleşmesiyle karşılaşmamak için korunma önlemlerini sürdürmeli. Stent içinde pıhtı gelişmesini önlemek için verilen ilaçları kullanmayı aksatmamalı. Geçen yıl içinde  ilaç kaplı tiplerde stent içinde geç olarak pıhtı oluştuğuna dair birkaç yayın nedeniyle bazı ülkelerde ilaç kaplı stent kullanım oranlarında ciddi düşmeler yaşandı. Daha sonraki araştırmalarda, bu yeniden daralmaların özellikle pıhtılaşmaya yönelik ilaçları erken kesenlerde ve doğru endikasyonla ilaç kaplı stent uygulanmayanlarda geliştiği belirtildi. Ben, ilk yayınların olayı biraz fazla abarttığı, sonrakilerin de ilaç kaplı stentleri fazla koruyucu davrandığı inancındayım. 

“Stentler çıkınca cerrahinin pabucu dama atıldı” deniyor. Artık cerrahi çok fazla tercih edilmiyor mu?
Stent uygulamaları başladıktan sonra dünyada baypas cerrahisi veya stent uygulama oranları  stent lehine tersine döndü. Bir tarafta , tekrar daralma ve yeniden girişim gereği ihtimali olsa da hastaların işlemden bir-iki gün sonra evine döndükleri ve normal yaşamlarını sürdürdükleri bir yöntem. Diğer taraftan hastanın göğüs kafesinin kesildiği, 8-10 gün hastanede kalındığı, tecrübeli ellerde bile az da olsa bir risk taşıyan yöntem. 

Hastalar stent istiyor
Hastalar tabii ki birinci işlemden yana tercih kullanma eğilimindeler. Ama ben ‘cerrahinin pabucunun dama atıldığı’ söylemini gerçekçi bulmuyorum. Bazı hasta gruplarında cerrahi tercih edilmeli. Sol ana koroner hastalarına da stent uygulayan merkezler varsa da ülkemizde bu tür uygulama pek yapılmıyor. Sadece bu damardan ayrılan damarlardan biri veya ikisine daha önce baypas uygulanmış ve bu baypaslar çalışır durumdaysa ana koronere stent uygulanıyor. Korunmasız sol ana koroner darlığı cerrahi yöntemle tedavi ediliyor. Kalp kasında kasılma oranı azalmış üç damar hastalarında da cerrahinin ömrü uzattığını biliyoruz. Bunların dışındaki durumlarda, hasta ve doktor her iki yöntemin birbirine üstünlükleri va dezavantajlarını gözden geçirip tedavi yöntemini seçmeli.

Baypas olan kişi cinsel yaşama ne kadar süre sonra dönebilir?
Genellikle altı-sekiz haftadan sonra seksüel ilişkiye izin verilmekle beraber kişinin kendisini ruhsal ve fiziksel olarak hazır hissetmesi önemlidir. Seksüel ilişki sırasındaki tansiyon ve kalp atışlarındaki artış iki kat merdiveni çok yavaş olmaksızın çıkışta olduğu kadardır. Eğer hasta iki kat merdiveni biraz hızla çıkışta hiçbir sıkıntı duymuyorsa seks sırasında da olmayacaktır.
Hastanın bu konuda endişesi varsa doktoruna danışmalı. Doktoru gerekli görürse egzersiz testi yapılıp egzersiz kalp hızı ve kan basıncı cevabına göre karar verilir.
*****
Ameliyattan sonra kesinlikle sigara içmeyin
Baypas nasıl yapılıyor?
Baypas cerrahisiyle hedef koronerlerdeki daralma nedeniyle kan akımı azalmış bölgeye yeniden kan akımı sağlamaktır. Bu amaçla bacaktan alınan toplar damarlar, bir ucu aort denilen büyük atardamara, diğer ucu koroner arterin darlıktan sonraki bölgesine dikilir veya göğüsteki atardamarın bir ucu, yine darlığın sonrasına dikilerek ağızlaştırılır. Çoğu kez hem atardamar hem toplardamarın kullanılması gerekir. Atardamarın uzun süreli açık kalma şansı toplar damarlardan daha fazla olduğu için baypas için mümkün olduğunca çok atardamar kullanılır.

Kalp durduruluyor
Ameliyat sırasında göğüs kemiği kesilerek ve kalp durdurularak göğüs içinde çalışılır. Beyin ve hayati organlara kan gitmesinin sağlanması için bir pompa aracılığıyla kalp devre dışı bırakılarak kanın dolaşması sağlanır.
Teknik olarak baypas cerrahisi o kadar da zor bir ameliyat değil. Yine de baypas cerrahisi hastaların yaşı, kalp fonksiyonu, ek hastalıkları, cerrahi merkezin ve ekibin deneyimi ve ameliyat sonrası bakımla ilgili olarak belirli bir ölüm riski taşıyor.

Baypas ameliyatı olanlar nelere dikkat etmeli?
Ameliyat, hastaların mümkün olduğunca normal hayata dönmesi amacıyla yapılıyor. Ama hastalar ameliyat sonrası herşeyin bittiğini, artık bir daha hiçbir sorunla karşılaşmayacağını düşünmemeli.
Ateroskleroz, yani damar sertliği ilerleyici bir olay. Daha önce darlık olmayan yerlerde ilerde darlık olabilir. Bu nedenle korunma tedbirlerine devam edilmeli. Risk faktörleri kontrol altına alınmalı. İlk altı hafta göğüs kafesi ve bacaklardaki yaraların iyileşmesinin tam olması için ağır kaldırmaktan kaçınılmalı. Daha sonra hastalar kapasitelerinin olduğu ölçüde ve doktorunun önerileri doğrultusunda hareketli olmaya özen göstermeli. Doktorları hastalara her türlü fizik aktivitelerine başlayacakları tarihi söyleyecektir. Bu arada kesinlikle yapmamaları gereken şey sigara içmek.

YARIN: Kalp krizi

ETİKETLER:

haber

http://www.radikal.com.tr/8905818905810

YORUMLAR

Bu habere henüz yorum yazılmamış.