scorecardresearch.com

Tiroit bezi çok çalışanlar sinirli ve kavgacı oluyor

Tiroit bezi çok çalışanlar sinirli ve kavgacı oluyor
02/08/2009 02:00
Halsizlik, kilo alma egilimi, özellikle yüzde şişlik, uyku hali ve unutkanlık. Sık sık depresyonla karıştırılan 'hipotiroidi' bozukluğu bu belirtileri veriyor. 'Hipertioidi' ise huzursuz ve kavgacı davranışlara yol açıyor
Haber: Özgür Gökmen Çelenk / Arşivi

Tiroid bezinin aşırı çalışmasıyla ortaya çıkan hipertiroidi, sinirli, huzursuz ve kavgacı kişilik yapısına yol açıyor. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alagöl “Probleminin psikolojik olduğunu düşünüp psikiyatri servisine başvuran birçok hasta daha sonra bize gönderiliyor” diyor.

Guatr nedir?
Ağırlıkları sadece 20 gram olan tiroid bezlerinin daha fazla büyümesine guatr diyoruz. Tiroid bezlerinin hormon üretmek gibi son derece önemli bir işlevi var. Dolayısıyla az veya aşırı çalıştıklarında vücudumuzun bütün sistemini altüst edecek kadar güçlüler. Tiroid hastalıklarını bazı sınıflara ayırmak mümkün: Basit guatr, nodüler guatr, bağışıklık sistemiyle ilgili tiroid hastalıkları, bunların yarattığı hipertirodi ve hipotirodi.
Hipertiroidi nedir?
Tiroid bezinin normalden fazla çalışması sonucu ortaya çıkar. Bazı önemli belirtileri vardır: Halsizlik, yorgunluk, çarpıntı, hızlı zayıflama, titreme, uykusuzluk, huzursuzluk, aşırı hareket isteği, bir işi çabuk yapmak isteyip buna gücün olmaması, gözlerin dışarı büyümesi.
Peki hipotirodi ne anlama geliyor?
Bu da tiroid bezinin az çalışması nedeniyle meydana gelir. Tiroid ameliyatları, hipertirodin tedavisi için verilen radyoaktif iyot tedavileri, bağışıklıkla ilgili ‘Hashimato’ hastalığı tiriod bezinin az çalışmasına neden olabilir.
Bir de tiroid hormonlarının doğuştan eksik olduğu bazı tiroid hastalıkları var. Bunlar eğer doğum sonrası teşhis edilmemişse sonradan çok ciddi sonuçlar doğurur. Büyüme, gelişme ve zeka geriliklerine yol açar. Bu nedenle tüm yeni doğanların taranması gerekir.
Hipotiroidinin belirtileri neler?
Halsizlik, yorgunluk, kilo alma eğilimi, özellikle yüzde şişlik, uyku hali, unutkanlık, isteksizlik, depresyona eğilim... Zaten hem hipertriodi hem de hipotirodi sık sık depresyonla karıştırılır. Hipertirodi hastaları sinirli, huzursuz, kavgacı, hipotirodililer de isteksiz ve depresif oldukları için psikiyatriste gider.
Ama sonra hekimler bakar ki, bu şikâyetlerin altında tiroid bezi hastalıkları var.
Nodüllerle guatr arasındaki ilişki ne?
Eğer tiroid bezi büyümeye devam ederse, içinde nodül denilen ufak düğümler oluşturur. Bu düğümler bir süre sonra başına buyruk çalışmaya başlar ve kanser riski oluşturabilir.
Her nodül kanser riski taşır mı?
Her nodül kanser değil ama olabilir. Nodüllerin ancak yüzde 5’i kanser riski taşır. Bu nedenle özellikle 1 santimetre ve üzerindeki nodüllerin dikkatle incelenmesi lazım. Ultrasonla nodüllerin yapısına ve hormonlara bakmak çok önemli. Hekim gerekli görürse iğne biyopsisi yapabilir. Eğer herhangi bir olumsuzluk varsa çok endişelenmeye gerek yok. Çünkü tiroid kanserleri çok kolay tedavi ediliyor. Cerrahi müdahale yüzde 98 başarı sağlanıyor.
İç-dış guatr ifadeleri ne anlama geliyor?
Bunlar halk arasında kullanılan tanımlamalar. Eğer bezin büyümesi dışarıdan görünüyorsa buna dış guatr, görünmüyorsa iç guatr denilir. Tiriod bezleri bazen büyüdükçe dışarı doğru çıkar, boyunda dolgunluk yaratır. Bazen de içe doğru büyüyerek nefes almada zorluk, ses kısıklığı gibi sonuçlar doğurur.
Guatr tedavi edilmezse neye yol açar?
Eğer tiroid bezleri 25 -30 gram ağırlığındaysa hastaya herhangi bir zarar vermez. Belki sadece boynunda hafif bir dolgunluk yaratır. Ama büyüdükçe, yapısı düzensizleşir ve nodülleşme eğilimi artar. İşte o zaman hem fonksiyonu bozulabilir, yani az ya da çok çalışabilir, hem de kanser riski ortaya çıkar.
Guatr ülkemizde sık görülen bir hastalık mı?
13-18 yaş arasındaki öğrencilere yaptığımız bir çalışmada yüzde 40’a yakın guatr tespit ettik. Bazı çalışmalara göre, bu oran özellikle Trabzon, Kastamonu gibi yerlerde yüzde 60’lara kadar çıkabiliyor. Türkiye’nin de değişik bölgelerinde değişik oranlarda guatr var. Kısacası ülkemizde guatr görülme oranı çok yüksek. Neredeyse nüfusun yarısı guatrlı. 
Neden bu kadar sık rastlanıyor?
Türkiye’de özellikle Karadeniz ve Orta Anadolu’da yaşamak bir guatr riski. Bunun temel nedeni iyot eksikliği. Toprağımız ve suyumuz iyot açısından biraz fakir.
Ama yaklaşık 10 yıl önce gelecek nesilleri bu hastalıktan korumak için başlayan iyotlama programıyla bu oran giderek düşüyor. Çünkü artık tuzlara mecburen iyot katılıyor. Zaten yeni yapılan birkaç çalışma da biraz guatr’ın yeni nesilde düştüğünü gösteriyor.
İyot sadece tuzda mı var?
Besinlerde ve suda da var. Ama en kolay alım şekli tuz. Ancak iyot konusunda da ince bir ayrım var. 20 yaşın altındakilerin mutlaka iyotlu tuz kullanmaları gerekirken, tiroid bezi hastalıklarından bazıları bulunduğunda hastaların kesinlikle iyotsuz tuz almaları gerek.
Kara lahana guatr yapar mı?
Lahana ve bu gruptaki bazı yiyecekler guatrojen maddesi içerirler. Bu nedenle Karadeniz bölgesinde guatr sık görülür. Ancak iyot eksikliği sorunu olmasa bu yiyecekler tek başına guatr hastalığına sebep olmaz.

Karışmadığı iş yok...
* Tiroid bezi, boyunda nefes borusunun tam önünde yer alır. Kelebeğe benzer, iki kanadı ve birleştirici bir bölgesi vardır. T3 ve T4 hormonlarını üretmekle görevli bu bezler ortalama 20 gram ağırlığındadır. Tiroid hormonları tüm hücrelerin enerjisini sağlamada çok önemli rol
oynar. Hücrelerin gelişmesi, çalışması, enerji üretmesi bu hormonlardan etkilenir. 
* Tiroid bezi tüm dokular üzerinde etkilidir. Özellikle kas, kemik ve beyin gibi organlarda, büyüme ve gelişme üzerinde önemli görevleri vardır. Ayrıca kolesterol düzeyi, kilo, enerji düzeyi, cilt, saçlar, tırnaklar, kalp ve sindirim sistemi üzerinde önemli rol oynar.
* Fiziksel ve psikolojik streslere adaptasyonu diğer hormonlarla beraber ayarlar.

10 soruda guatr testi
Aşağıdaki sorulardan en az 4’üne ‘Evet’ diyorsanız guatrınız olabilir.

1. Kalp atımlarınızın çok yüksek veya çok düşük olduğunu saptadınız mı?
(60 altı veya 100 üstü)
2. Boynunuzda sıkışma ve gerilme hissi var mı?
3. Terleme ve saç dökülmesini sıklıkla yaşıyor musunuz?
4. Son zamanlarda aniden aşırı kilo aldınız mı ya da verdiniz mi?
5. Cildinizde dökülme, kuruma veya mat bir görünüm var mı?
6. Ani sinir atakları veya gün içinde uyuklama yaşıyor musunuz?
7. Bacaklarınızda şişlik oluyor mu?
8. Soğuğa veya sıcağa karşı tahammülsüzlüğünüz son zamanlarda arttı mı?
9. Kabızlık, ishal veya karında ağrı atakları yaşıyor musunuz?
10. Unutkanlık yaşıyor musunuz? Ya da kendinizi depresyona meyilli hissediyor musunuz?

YARIN: Hangi nodüller kanser riski taşır?

ETİKETLER:

haber

http://www.radikal.com.tr/9478219478210

YORUMLAR

Bu habere henüz yorum yazılmamış.