AİHM'nin ilk CIA cezası Üsküp'e

AİHM'nin ilk CIA cezası Üsküp'e
AİHM'nin ilk CIA cezası Üsküp'e

Üsküp ün Alman vatandaşı Masri yi CIA e vererek AİHS nin 3 maddesini çiğnediğine hükmedildi.

'Terörle savaş' zanlılarının gizli CIA uçuşuyla nakline dair AİHM'de mahkûm olan ilk devlet Makedonya oldu. Üsküp, Masri'ye 60 bin euro ödeyecek.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2004’te Lübnan asıllı Alman vatandaşı Halid el Masri’nin Makedonya’da CIA’ye verilmesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) ihlali olduğu kararını vererek ilk kez bir devleti CIA ile işbirliği yapmakla suçladı. AİHM, 49 yaşındaki Masri’nin Afganistan’a götürüldüğü ‘gizli uçakta’ ve daha sonrasında işkence ve kötü muameleye maruz kalmasından Makedonya’yı sorumlu tutarken Üsküp’ün taraf olduğu sözleşmeyi ihlal ettiğine hükmetti. Kararda, AİHS’nin işkence ve kötü muamelenin önlenmesi, özgürlük ve güvenlik hakkı ile mahkemeler önünde etkin başvuru hakkıyla ilgili maddelerinin ihlal edildiği belirtildi. 17 yargıcın oybirliği ile aldığı kararda “Masri, gizli teslim operasyonunun bir kurbanıdır” ifadesi kullanıldı. Avukatı Darian Pavli’nin 300 bin euro talep ettiğini belirtirken, AİHM, Üsküp’ün davacı Masri’ye 60 bin euro tazminat ödemekle yükümlü kıldı. Olanlardan hükümetleri ve bireyleri sorumlu tutan Pavli, kararın ‘CIA ile işbirliği yapan bütün ülkelere sinyal olduğunu’ ifade etti.
Masri 23 Aralık 2003’te Alman pasaportuyla Üsküp’e girerken ‘terörist gruplarla ilişkisi olduğu’ iddiasıyla tutuklanmış ve 23 gün boyunca sorguya çekilmişti. Masri’nin CIA’e teslim edilmesi ise tartışma yaratmıştı. Zira zincirle bağlanan ve başına çuval geçirilen Masri, 2004’te Üsküp havalimanında CIA’e verilmişti. Masri’nin CIA elindeki tutukluğu süresince 37 gün açlık grevi yaptığı ve bir tüple zorla beslendiği kaydedildi.
Daha sonra gizli bir uçakla Arnavutluk üzerinden Almanya’ya götürülen Masri, Münih savcılığında CIA hakkında dava açmıştı. Savcılık ancak Ocak 2007’de çok sayıda CIA ajanı hakkında yakalama kararı vermişti. Makedonya güvenlik görevlilerine açılmak istenen 2008 Ekim’deki dava da, Üsküp savcılığı tarafından reddedilmişti. Hükümet , AİHM’de Masri’nin sahte pasaport kullandığı şüphesiyle sorgulandığını ve ülkeyi Kosova üzerinden terk ettiğini savunmuştu. İçişleri Bakanı AİHM’ye 2010’da yazdığı bir mektupta ABD tarafından hazırlanan uluslararası bir yakalama kararı üzerinden hareket ettiklerini söylemişti. CIA’in ‘terörle savaşta’ esir aldığı zanlıları Avrupa toprakları üzerinden gizli uçuşlarla başka ülkelere naklettiği 2007’deki Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi tarafından hazırlanan raporla kanıtlanmıştı.